W skrócie

Tryb łączący ma cztery czasy. Czas presente poznałeś w lekcji 38; tutaj są pozostałe trzy, i są tanie, bo budujesz je z elementów, które już znasz. Congiuntivo passato (abbia fatto, sia partito) oznacza czynność wcześniejszą niż sygnał w czasie teraźniejszym; congiuntivo imperfetto (fossi, avessi, venisse) następuje po sygnale w przeszłości albo w trybie przypuszczającym; congiuntivo trapassato (avessi fatto, fossi andato) to przeszłość przed przeszłością. Formy są mechaniczne — jedyną prawdziwie nową decyzją jest to, który czas wywołuje sygnał.

Zasada

Wszystko z lekcji 39 nadal obowiązuje: jakiś czasownik lub wyrażenie musi wywołać tryb łączący (penso che, spero che, è possibile che, volevo che…). Ta lekcja nie dodaje nowych sygnałów; dodaje czasy, po które sięgasz, gdy sygnał już zadziałał. Pełny system rozkładu czasów to lekcja 49, a zdania z „jeśli” to lekcja 51 — tutaj uczysz się budować trzy czasy i podejmować jedną podstawową decyzję.

Congiuntivo passato — czas złożony teraźniejszego trybu łączącego. Weź czas teraźniejszy trybu łączącego czasownika posiłkowego (abbia albo sia, z lekcji 39) i dodaj imiesłów czasu przeszłego: abbia parlato, sia partito. Wybór czasownika posiłkowego i zgodność imiesłowu są dokładnie takie jak w passato prossimo (lekcji 14): avere zamraża imiesłów (abbia mangiato), essere zgadza go z podmiotem (sia partita, siano partite). Używasz go, gdy sygnał jest w czasie teraźniejszym (albo przyszłym), a czynność podrzędna jest już zakończona: Penso che Marco sia partito (myślę, że Marco wyjechał).

Congiuntivo imperfetto — czas prosty z własnymi końcówkami. To jedyna naprawdę nowa forma. Do tematu dodaj -ssi, -ssi, -sse, -ssimo, -ste, -ssero. Najszybsza droga: powiedz formę imperfetto indicativo dla io (lekcji 19), odetnij końcowe -vo i dodaj -ssi. Tak więc parlavo -> parlassi, prendevo -> prendessi, dormivo -> dormissi, a trudne tematy wychodzą przy okazji za darmo: facevo -> facessi, dicevo -> dicessi, bevevo -> bevessi, avevo -> avessi. Tylko trzy czasowniki odmawiają posłuszeństwa tej sztuczce i trzeba nauczyć się ich wprost: essere -> fossi, dare -> dessi, stare -> stessi. Podobnie jak w czasie teraźniejszym trybu łączącego, io i tu są identyczne (io parlassi / tu parlassi), więc zaimek zostaje.

Congiuntivo trapassato — czas złożony trybu łączącego imperfetto. Weź tryb łączący imperfetto czasownika posiłkowego (avessi albo fossi) i dodaj imiesłów: avessi parlato, fossi andato. Te same reguły wyboru posiłkowego i zgodności co poprzednio. To bliźniak trybu łączącego dla trapassato prossimo (lekcji 31): przeszłość, która stoi przed inną przeszłością.

Jedyna decyzja, którą naprawdę podejmujesz. Gdy sygnał już zadziała, dwa pytania rozstrzygają o czasie:

• Krok 1 — czy sygnał jest w rodzaju teraźniejszym, czy przeszłym? Sygnał w czasie teraźniejszym lub przyszłym otwiera parę presente / passato. Sygnał w czasie przeszłym (pensavo, volevo, era importante) albo w trybie przypuszczającym (vorrei, sarebbe meglio) otwiera parę imperfetto / trapassato.
• Krok 2 — czy czynność podrzędna dzieje się w tym samym czasie, czy wcześniej? Ten sam czas (albo później) przyjmuje prosty czas z tej pary (presente albo imperfetto); wcześniejszy przyjmuje ten złożony (passato albo trapassato). Tak więc Penso che parta / Penso che sia partito, a w przeszłości Pensavo che partisse / Pensavo che fosse partito.

To cała ta lokalna reguła. Zwróć uwagę na sygnał w trybie przypuszczającym: Vorrei che tu fossi qui (chciałbym, żebyś tu był) — czasownik główny w trybie przypuszczającym sięga wstecz po tryb łączący imperfetto, nigdy po tryb oznajmujący czasu teraźniejszego.

Formy i schematy

Congiuntivo passato — czas teraźniejszy trybu łączącego czasownika posiłkowego + imiesłów:

Congiuntivo imperfetto — regularne końcówki (uwaga: io = tu):

Sztuczka z imperfetto-indicativo i trzy czasowniki, które ją łamią:

Congiuntivo trapassato — tryb łączący imperfetto czasownika posiłkowego + imiesłów:

Który czas wywołuje sygnał — podstawowe lokalne parowanie:

Przykłady

Typowe błędy

• Pensavo che era a casa. -> Pensavo che fosse a casa. Sygnał w przeszłości wymaga trybu łączącego imperfetto, nie trybu oznajmującego imperfetto. era to tryb oznajmujący; tryb łączący to fosse.
• Pensavo che sia partito. -> Pensavo che fosse partito. Przy sygnale w przeszłości cofasz się o jeden poziom: oparte na teraźniejszości sia partito należy do sygnału w czasie teraźniejszym (penso che), podczas gdy pensavo wywołuje trapassato fosse partito.
• Volevo che tu venivi con noi. -> Volevo che tu venissi con noi. Po volevo che tryb łączący jest obowiązkowy. venivi to tryb oznajmujący; tryb łączący imperfetto to venissi.
• Speravo che noi arrivassero in tempo. -> Speravo che noi arrivassimo in tempo. Końcówki łatwo się mylą: noi kończy się na -ssimo, loro na -ssero. Rozróżniaj je.
• Vorrei che tu sei qui. -> Vorrei che tu fossi qui. Czasownik główny w trybie przypuszczającym (vorrei) otwiera parę imperfetto, więc jest to fossi, nigdy tryb oznajmujący czasu teraźniejszego sei.

Wskazówki

• Dwa czasy złożone, jeden prosty. Congiuntivo passato = czas teraźniejszy trybu łączącego czasownika posiłkowego (abbia / sia) + imiesłów; congiuntivo trapassato = tryb łączący imperfetto czasownika posiłkowego (avessi / fossi) + imiesłów. Opanuj czas teraźniejszy trybu łączącego z lekcji 39 i końcówki imperfetto poniżej, a czasy złożone zbudują się same.
• imperfetto kryje się w imperfetto indicativo. Powiedz formę imperfetto indicativo dla io, odetnij -vo, dodaj -ssi: parlavo -> parlassi, facevo -> facessi, bevevo -> bevessi. Odmawiają tylko essere (fossi), dare (dessi) i stare (stessi) — trzy słowa do zapamiętania, i już.
• Czas sygnału decyduje o parze; moment decyzji — proste czy złożone. Sygnał w czasie teraźniejszym/przyszłym -> presente albo passato; sygnał w przeszłości albo w trybie przypuszczającym (vorrei, sarebbe meglio) -> imperfetto albo trapassato. Potem wybierz czas prosty dla „tego samego czasu”, złożony dla „wcześniej”.
• Życzenia jeżdżą na tych czasach. Vorrei che… i Magari…! wyrażają życzenie za pomocą trybu łączącego imperfetto albo trapassato: Magari fossi ricco! (gdybym tylko był bogaty), Magari l’avessi saputo prima! (gdybym tylko wiedział wcześniej).