W skrócie

imperfetto to czas przeszły opisu, nawyku i tła: jak coś wyglądało, co się zwykle robiło, co się działo. Tworzenie go to najłatwiejsza robota w systemie włoskich czasowników — odetnij od bezokolicznika -re i dodaj -vo, -vi, -va, -vamo, -vate, -vano (parlavo, credevo, dormivo). Nauczyć się trzeba tylko czterech czasowników: essere, fare, dire, bere.

Zasada

Jeśli passato prossimo (lekcja 14) to aparat robiący migawki zamkniętych zdarzeń, imperfetto to kamera powoli przesuwająca się po scenie: bez początku, bez końca, bez rezultatu — po prostu jak było.

Jak go tworzyć — trzy kroki

• Krok 1 — Weź bezokolicznik i odetnij -re. parlare -> parla-, credere -> crede-, dormire -> dormi-, finire -> fini-.
• Krok 2 — Dodaj jeden zestaw końcówek: -vo, -vi, -va, -vamo, -vate, -vano. To cały czas: parlavo, parlavi, parlava, parlavamo, parlavate, parlavano.
• Krok 3 — Naucz się czterech czasowników, które się nie podporządkują. essere (ero), fare (facevo), dire (dicevo), bere (bevevo). Nic innego z Twojej listy poziomu A2 nie sprawia kłopotów.

Nagroda za tę regułę jest duża: każdy czasownik, który męczy Cię w czasie teraźniejszym (lekcja 9), jest tu całkowicie posłuszny. Andare -> andavo, venire -> venivo, uscire -> uscivo, potere -> potevo, sapere -> sapevo, dare -> davo, avere -> avevo. Bez wymian w temacie, bez -isc-, bez niespodzianek.

Do czego służy imperfetto

Sięgaj po niego, gdy masz na myśli jedną z tych czterech rzeczy:

• Opis w przeszłości — ludzie, miejsca, rzeczy, uczucia i stany, bez zainteresowania tym, kiedy się zaczęły lub skończyły: La casa era grande. Ero stanco. Non sapevo che cosa fare.
• Czynność nawykowa — to, co zdarzało się wciąż na nowo. Po polsku: zwykle robił albo bywało, że…: Da bambino giocavo a calcio. Ogni estate andavamo al mare.
• Wiek, pogoda, godzina i sceneria — stałe fakty, od których zaczyna się opowieść: Avevo dieci anni. Faceva freddo. Erano le otto. C’era molta gente.
• Tło — czynność już w toku, trwająca, a nie zakończona. Dwie takie biegnące obok siebie biorą mentre: Mentre leggevo, mio fratello ascoltava la musica.

Słowa, które niemal wymuszają imperfetto: sempre, spesso, di solito, ogni giorno, tutti i giorni, da bambino, da piccolo, a quei tempi, allora, mentre.

To czwarte użycie ma znanego partnera — pojedyncze zdarzenie, które wkracza w tło (Leggevo quando ha telefonato). Wybór między tymi dwoma czasami to prawdziwa umiejętność i ma własną lekcję: zob. Passato prossimo czy imperfetto. Tu naucz się form i czterech użyć powyżej, aż będą automatyczne.

Formy i schematy

Trzy koniugacje. Zwróć uwagę, że końcówki są identyczne — zmienia się tylko samogłoska zachowana z bezokolicznika:

Cztery czasowniki do zapamiętania. Tylko essere jest naprawdę nieregularny; pozostałe trzy są po prostu stare — budują się na długich, starszych bezokolicznikach facere, dicere, bevere, dlatego temat wygląda dłużej niż współczesny czasownik:

Czasowniki, które w czasie teraźniejszym są koszmarem, a w imperfetto — prezentem: ten czas je wszystkie spłaszcza:

Gdzie pada akcent — forma loro to ta, która sprawia kłopot na głos:

Przykłady

Typowe błędy

• Quando ero dieci anni -> Quando avevo dieci anni — wiek idzie z avere, a nie z essere, dokładnie jak w czasie teraźniejszym (ho dieci anni). A avere w tym czasie nie sprawia kłopotów: avevo, avevi, aveva.
• Io eravo felice -> Io ero felice — essere to jedyny naprawdę nieregularny czasownik tego czasu, a jego forma io jest krótka: ero, eri, era, eravamo, eravate, erano.
• Da bambino favo molto sport -> Da bambino facevo molto sport — nie skracaj fare do fa-. Fare, dire, bere zachowują długi temat: facevo, dicevo, bevevo. Szczególnie uważaj na bere — bevo już istnieje, ale to czas teraźniejszy (piję), więc imperfetto musi brzmieć bevevo.
• Ogni sera finiscevo i compiti -> Ogni sera finivo i compiti — -isc- w finisco należy wyłącznie do czasu teraźniejszego. W imperfetto nigdy się nie pojawia.
• Loro giocavono a carte -> Loro giocavano a carte — końcówka loro to -vano dla każdego czasownika, z akcentem cofniętym: giocàvano.

Wskazówki

• Jedna reguła, cztery wyjątki, zero wymian w temacie. Jeśli umiesz powiedzieć bezokolicznik, umiesz odmienić imperfetto: odetnij -re, dodaj -vo. Po czasie teraźniejszym to jak wakacje — więc warto być w tym czasie szybkim i pewnym siebie.
• „Bywało, zwykle robił” albo „robił (w trakcie)” -> imperfetto po włosku. Oba te znaczenia lądują na tym jednym włoskim czasie. Jeśli żadne nie pasuje do Twojego zdania i relacjonujesz pojedyncze zakończone zdarzenie, prawdopodobnie potrzebujesz raczej passato prossimo.
• fare, dire, bere dostajesz za darmo, jeśli znasz gerundio. imperfetto i stare + gerundio (lekcja 16) dzielą temat: facevo / facendo, dicevo / dicendo, bevevo / bevendo. Naucz się jednej pary, masz drugą.
• Sztuczka grzecznościowa. Rodzimi użytkownicy łagodzą prośbę, wkładając ją w imperfetto: Volevo un caffè i Volevo chiederLe una cosa są o wiele delikatniejsze niż voglio. Nauczenie się tego nic nie kosztuje, a od razu brzmi po włosku.