W skrócie

Włoski nie mówi lubię pizzę. Mówi Mi piace la pizza — dosłownie mi się podoba pizza: rzecz, którą lubisz, jest podmiotem, a osoba, która lubi, jest dopełnieniem dalszym — jak po polsku „podoba mi się”. Czasownik zgadza się więc z rzeczą, nie z Tobą: mi piace il caffè, ale mi piacciono i biscotti. Cała rodzina codziennych czasowników — servire, mancare, bastare, sembrare, interessare, fare male — działa dokładnie tak samo.

Zasada

Krok 1 — Odwróć angielskie zdanie. Weź I like the film i przebuduj je jako mi się podoba film. Osoba znika z miejsca podmiotu i wraca jako zaimek dopełnienia dalszego z lekcji 17 (mi, ti, gli, le, ci, vi, gli); lubiana rzecz idzie na koniec i staje się podmiotem.

I like the film -> Mi piace il film. > słowo w słowo: mi się podoba film

Podmiot zwykle stoi po czasowniku. Il film mi piace też jest poprawne i znaczy to samo — tylko stawia il film w fokusie — ale mi piace il film to neutralny codzienny szyk.

Krok 2 — Policz rzecz, nie osobę. W tym cała trudność. Zapytaj: ile rzeczy się podoba?

• jedna rzecz -> piace: Mi piace la musica.
• więcej niż jedna -> piacciono: Mi piacciono le canzoni italiane.
• czynność (bezokolicznik) -> piace, zawsze liczba pojedyncza: Mi piace viaggiare. Nawet dwa bezokoliczniki zostawiają liczbę pojedynczą: Mi piace leggere e ascoltare musica.

Zaimek mi nigdy się nie zmienia, gdy zmienia się rzecz. Mi piace / mi piacciono to jedyne dwie formy, których potrzebujesz w 95% zdań.

Krok 3 — Powiedz kto, na jeden z trzech sposobów. Z zaimkiem użyj nieakcentowanego dopełnienia dalszego: Le piace il mare (ona lubi morze). Z rzeczownikiem musisz dodać przyimek a: A Marco piace il calcio — nigdy Marco piace il calcio, co znaczyłoby Marco podoba się piłce. Dla nacisku lub kontrastu użyj formy akcentowanej a me, a te, a lui… z przodu: A me piace il tè, a lui piace il caffè.

Nie używaj obu naraz dla tej samej osoby: A Marco gli piace słychać w swobodnej mowie, ale nie jest standardowe. Wybierz A Marco piace albo Gli piace.

Krok 4 — W przeszłości: essere, a imiesłów się zgadza. piacere należy do grupy essere (lekcja 14), więc imiesłów piaciuto zgadza się z podmiotem — czyli z lubianą rzeczą, nie z Tobą:

• Mi è piaciuto il film. / Mi è piaciuta la mostra.
• Mi sono piaciuti i film. / Mi sono piaciute le foto.
• Z bezokolicznikiem domyślnie rodzaj męski liczby pojedynczej: Mi è piaciuto ballare.

Przeczenie obejmuje cały blok: Non mi piace, Non mi è piaciuto.

Krok 5 — Ta sama maszyna napędza całą rodzinę. Gdy schemat kliknie, sześć kolejnych częstych czasowników dostajesz za darmo. Wszystkie stawiają rzecz w miejscu podmiotu, a osobę w dopełnieniu dalszym, i wszystkie żyją głównie w trzeciej osobie liczby pojedynczej i mnogiej:

servire (być potrzebnym), mancare (brakować), bastare (wystarczać), sembrare (wydawać się), interessare (interesować), fare male (boleć).

mancare to to, które wszystkich zaskakuje: osoba lub miejsce, za którym tęsknisz, jest podmiotem. Mi manca l’Italia = brakuje mi Włoch — Włochy „brakują”, mnie.

Jedna uwaga o przeszłości: piacere, mancare, bastare, sembrare i servire biorą essere (mi è servito, mi sono mancati), ale fare male buduje się na fare, więc bierze avere i imiesłów się nie zgadza: Mi ha fatto male la testa.

Formy i schematy

piacere w czasie teraźniejszym. Wszystkie sześć osób istnieje, ale tylko pogrubiona para jest częsta — pozostałe pojawiają się, gdy osoba jest tym, co lubisz:

Rdzeń schematu, osoba po osobie:

Passato prossimo — essere plus zgadzający się imiesłów:

Rodzina, ta sama konstrukcja wszędzie:

Przykłady

Typowe błędy

• Io piaccio la pizza. -> Mi piace la pizza. — piaccio znaczy podobam się. Nie jesteś podmiotem: pizza jest. Odwróć zdanie, zanim otworzysz usta.
• Mi piace i gatti. -> Mi piacciono i gatti. — czasownik zgadza się z lubianą rzeczą. Dwie lub więcej rzeczy -> piacciono, bez względu na to, kto lubi.
• Mio fratello piace il calcio. -> A mio fratello piace il calcio. — rzeczownik w miejscu „kto lubi” zawsze potrzebuje a. Bez niego powiedziałeś, że brat podoba się piłce.
• Ho piaciuto il concerto. -> Mi è piaciuto il concerto. — piacere bierze essere, a imiesłów pasuje do podmiotu: Mi è piaciuta la festa, mi sono piaciuti i concerti.
• Mi manco la mia città. -> Mi manca la mia città. — ta sama inwersja co przy piacere: miasto jest podmiotem i „brakuje”. Manco znaczyłoby brakuje mnie / jestem nieobecny.

Wskazówki

• Jedno mentalne tłumaczenie naprawia wszystko: czytaj mi piace jako „podoba mi się”, a mi piacciono jako „podobają mi się”. Wtedy zgoda jest oczywista — i to ten sam trik, który odblokowuje brakuje mi (mi manca) i wystarcza mi (mi basta).
• Policz rzecz, nie osobę. Zaimek mówi kto; końcówka czasownika mówi ile rzeczy. Są niezależne: mi piacciono i gli piacciono mają to samo -ono, bo obie mówią o kilku rzeczach.
• Krótkie odpowiedzi to formy akcentowane. Nie da się odpowiedzieć gołym zaimkiem nieakcentowanym, więc naucz się gotowych odpowiedzi: Anche a me! (i mnie też), A me no (mnie nie), Neanche a me (i mnie też nie), A me sì (mnie tak).
• O częstości: oprócz flirtującego mi piaci (podobasz mi się) prawie nigdy nie potrzebujesz żadnej formy piacere poza piace i piacciono. Przećwicz te dwie, aż będą automatyczne, a reszta rodziny pójdzie za darmo.