W skrócie

Umiesz już budować czas teraźniejszy trybu łączącego; ta lekcja mówi o tym, kiedy po niego sięgać. Tryb łączący pojawia się w zdaniu podrzędnym otwieranym przez che, po czasowniku głównym wyrażającym opinię, życzenie lub emocję, albo po wyrażeniu bezosobowym: Penso che sia tardi, Voglio che tu venga, Sono contento che siate qui, È possibile che piova. Haczyk: pojawia się tylko wtedy, gdy oba zdania mają różne podmioty. Przy tym samym podmiocie włoski rezygnuje z che na rzecz di + bezokolicznik: Penso di partire.

Zasada

Tryb łączący to tryb niepewności — tego, co myślisz, czego chcesz, czego się obawiasz albo co uważasz za możliwe, a nie tego, co stwierdzasz jako prawdę. Niemal nigdy nie stoi samodzielnie. Wywołuje go z zewnątrz czasownik lub wyrażenie główne, a on sam znajduje się w zdaniu z che, które po nim następuje.

Krok 1 — znajdź sygnał w zdaniu głównym. Cztery grupy wywołują tryb łączący:

• Opinia i wątpliwość: penso che, credo che, immagino che, mi sembra che, non sono sicuro che, dubito che. -> Credo che Marco sia a casa.
• Wola i życzenie: voglio che, spero che, desidero che, preferisco che, mi auguro che. -> Voglio che tu venga.
• Emocja: sono contento che, mi dispiace che, ho paura che, temo che, sono felice che. -> Mi dispiace che tu non possa venire.
• Wyrażenia bezosobowe: è possibile che, è necessario che, è importante che, bisogna che, sembra che, può darsi che, è meglio che, è un peccato che. -> È necessario che tu parta.

Krok 2 — sprawdź oba podmioty. Tryb łączący pojawia się tylko wtedy, gdy podmiot czasownika głównego i podmiot zdania z che to różne osoby. Ja myślę, ale on jest w domu; ja chcę, ale ty przychodzisz.

Krok 3 — jeśli podmiot jest ten sam, przejdź na bezokolicznik. Włoski nie powie penso che io parta. Gdy jedna osoba jest podmiotem obu czasowników, zrezygnuj z che i użyj di + bezokolicznik:

• Penso di partire lunedì. (myślę, że wyjadę w poniedziałek)
• Spero di vincere. (mam nadzieję wygrać)
• Sono contento di essere qui. (cieszę się, że tu jestem)

Trzy czasowniki łączą się tu z bezokolicznikiem bez niczego pomiędzy, bez di: volere, preferire i desiderare. Chcę wyjechać to Voglio partire, nigdy voglio di partire; wolę zostać to Preferisco restare.

Wyrażenia bezosobowe działają tak samo. Bez wskazanego podmiotu łączą się ze zwykłym bezokolicznikiem — È necessario partire, È meglio prenotare, È importante studiare — i dopiero gdy pojawia się konkretna osoba, dodają che + tryb łączący: È necessario che tu parta.

Jedną granicę warto ustalić od razu: pewność zachowuje tryb oznajmujący. Czasowniki stwierdzające fakt — so che, è vero che, sono sicuro che, vedo che — nie wywołują trybu łączącego: So che è vero, Sono sicuro che viene. Tryb łączący jest dla tego, za co nie możesz ręczyć. (Spójniki wymagające trybu łączącego, jak benché i prima che, to osobny mechanizm, omówiony w lekcji 47.)

Formy i schematy

Cztery grupy sygnałów, z typowym dopełnieniem w trybie łączącym:

Ten sam podmiot a różny podmiot — jedna decyzja, która rządzi całym systemem:

Pewność a opinia — ta sama idea, dwa tryby:

Przykłady

Typowe błędy

• Penso che è tardi. -> Penso che sia tardi. Po czasowniku opinii + che zdanie przyjmuje tryb łączący (sia), a nie tryb oznajmujący è.
• Voglio che tu vieni. -> Voglio che tu venga. Volere che wymaga trybu łączącego; vieni to tryb oznajmujący „przychodzisz”.
• Voglio che io parta domani. -> Voglio partire domani. Ten sam podmiot: bez che, bez trybu łączącego. Volere łączy się z bezokolicznikiem bez niczego pomiędzy.
• Spero che io vinca. -> Spero di vincere. Gdy oba czasowniki mają wspólny podmiot, zrezygnuj z che i użyj di + bezokolicznik; sperare wymaga di.
• È necessario che partire subito. -> È necessario partire subito. / È necessario che tu parta subito. Bez wskazanego podmiotu wyrażenie bezosobowe łączy się ze zwykłym bezokolicznikiem; che + tryb łączący dodajesz tylko dla konkretnej osoby.

Wskazówki

• Sygnałem jest „che + nowy podmiot”. Jeden czasownik główny wyrażający opinię, życzenie, emocję albo wyrażenie bezosobowe, potem che, potem inna osoba -> tryb łączący. Ta sama osoba, brak nowego podmiotu -> di + bezokolicznik (albo bezokolicznik bez niczego pomiędzy po volere / preferire).
• Pewność zostaje w trybie oznajmującym. Zapytaj siebie: czy mógłbym uczciwie dodać „…ale może nie”? Jeśli tak, to wątpliwość -> tryb łączący (penso che sia). Jeśli czasownik główny stwierdza zwykły fakt (so che, è vero che, sono sicuro che), zachowaj tryb oznajmujący.
• Naucz się sześciu podstawowych zwrotów wraz z ich dopełnieniem. penso che sia, credo che sia, voglio che tu venga, spero che vada, bisogna che tu faccia, è possibile che. To pokrywa większość tego, czego potrzebuje osoba na poziomie B1.
• Dodawaj zaimek podmiotu dla jasności. Ponieważ io / tu / lui dzielą jedną formę trybu łączącego (sia, venga, parta), Włosi często zachowują zaimek, żeby pokazać, o kogo chodzi: Penso che tu abbia ragione, Voglio che lui venga.