W skrócie

Wszystkie trzy znaczą mniej więcej „wydaje się”, a różnica leży w tym, na czyim dowodzie stoisz. ようだ (yō da) to twój własny — sam widziałeś, sam wywnioskowałeś, bierzesz za to odpowiedzialność. みたいだ (mitai da) to ta sama teza w potocznym ubraniu. らしい (rashii) mówi, że dowód pochodzi spoza ciebie — tak mówią ludzie, tak się plotkuje — co po cichu zdejmuje odpowiedzialność z twoich barków. Poza tym ようだ i みたいだ pełnią drugą funkcję, na którą potrzeba innego słowa: podobieństwo, 氷のように冷たい (kōri no yō ni tsumetai, zimny jak lód).

Zasada

Krok 1 — dołącz do formy prostej, ale uważaj na rzeczowniki i przymiotniki na な.

Wszystkie trzy siadają na formie prostej z lekcji 17, więc czasownik przed nimi jest prosty, nawet gdy zdanie kończy się grzecznie: ×降りますようです -> 降るようです. Czasowniki i przymiotniki na い zachowują się więc identycznie przy wszystkich trzech. Rzeczowniki i przymiotniki na な to miejsce, gdzie się rozjeżdżają:

• ようだ bierze の i な, bo よう to w rzeczywistości rzeczownik formalny 様 („wygląd, sposób”). Dosłownie określasz rzeczownik, więc łączysz się z nim tak, jak z każdym innym rzeczownikiem: 雨のようだ ame no yō da, 静かなようだ shizuka na yō da.
• みたいだ i らしい biorą rzeczownik nagi — bez の, bez な, bez だ: 雨みたいだ ame mitai da, 静かみたいだ shizuka mitai da, 雨らしい ame rashii, 静からしい shizuka rashii.

Jeśli z tej lekcji masz zapamiętać tylko jedno, niech to będzie to, że よう zachowuje się jak rzeczownik, a pozostałe dwa nie.

Krok 2 — ようだ: moje oczy, mój nos, moje rozumowanie.

ようだ przedstawia wniosek, do którego doszedłeś ty sam, na podstawie dowodów, które ty sam masz. Widzisz otwarte okno, czujesz zapach dymu, zauważasz, że światła są zgaszone — i ogłaszasz wniosek: 誰かいるようです (Dareka iru yō desu, wygląda na to, że ktoś tu jest). Ponieważ rozumowanie należy do ciebie, ようだ bierze cię za nie do odpowiedzialności. Skłania się też ku rejestrowi formalnemu i pisanemu: raporty, artykuły i staranna mowa używają ようです tam, gdzie znajomy powiedziałby みたいです.

Krok 3 — みたいだ: to samo, ale mówione.

みたいだ to potoczny odpowiednik ようだ. Ten sam dowód, ta sama odpowiedzialność, prostszy rejestr — i to zdecydowanie ono jest częstsze z tych dwóch w codziennej rozmowie. Trzymaj je z dala od wypracowań, e-maili biznesowych i wszystkiego, co ma czytać obcy, gdzie oczekuje się ようだ.

Krok 4 — らしい: dowód nie jest mój.

らしい oznacza, że podstawa twierdzenia leży poza mówiącym — to, co się słyszy, opinia, plotka, coś podsłuchanego, ogólna gadka ludzi. Wciąż wnioskujesz (to właśnie odróżnia to od zwykłego relacjonowania), ale z cudzych informacji, więc らしい stawia dystans między tobą a twierdzeniem: 山田さんは引っ越すらしいです (Yamada-san wa hikkosu rashii desu, podobno Yamada się przeprowadza) — a jeśli okaże się to nieprawdą, tylko przekazywałeś to, co się mówi.

Krok 5 — らしい kontra 伝聞のそうだ. Oba wskazują poza ciebie, ale to nie ten sam ruch. そうだ (lekcja 42) przekazuje konkretny przekaz mniej więcej dosłownie — i często wskazuje jego źródło (天気予報によると…降るそうです). らしい wyciąga wniosek z informacji, które krążą, nie wskazując nikogo. Tak więc そうだ czyni cię posłańcem; らしい czyni cię ostrożnym analitykiem.

Krok 6 — drugie らしい: „prawdziwy X, typowy dla X”.

Dołączone do nagiego rzeczownika, らしい może zamiast tego znaczyć „mające cechy, jakich oczekujesz po tym rzeczowniku”: 男らしい otoko-rashii (męski), 学生らしい服装 gakusei-rashii fukusō (ubiór jak na studenta), 今日は春らしいですね Kyō wa haru-rashii desu ne (dziś naprawdę czuć wiosnę). Jego przeczenie 〜らしくない jest bardzo częste i znaczy „niepodobne do niego/niej/tego, nie w jego stylu”: 彼らしくないですね (Kare-rashikunai desu ne, to niepodobne do niego). Kontekst odróżnia te dwa らしい: po całym zdaniu to wnioskowanie, po nagim rzeczowniku opisującym jego własny charakter to „typowy dla”.

Krok 7 — podobieństwo i porównanie: よう / みたい, nie らしい.

Ta funkcja należy tylko do ようだ i みたいだ. Rzeczownik + の + ような + Rzeczownik „N jak N” oraz Rzeczownik + の + ように + Czasownik/Przymiotnik „jak N”, przysłówkowo: 氷のように冷たい kōri no yō ni tsumetai, 天使のような人 tenshi no yō na hito (osoba jak anioł). Przysłówek まるで marude („zupełnie, dokładnie”) to standardowy partner pełnego porównania: まるで夢のようです (Marude yume no yō desu, to zupełnie jak sen). Mowa potoczna podmienia je na みたい: 氷みたいに冷たい, 子どもみたいな人.

Krok 8 — przysłówkowe ように dla sposobu i instrukcji.

ように znaczy też „w sposób, jak”, wskazując na wzór do naśladowania: このように kono yō ni (w ten sposób), 図のように zu no yō ni (jak na rysunku), 私が言ったように watashi ga itta yō ni (jak powiedziałem). To forma, którą spotkasz w instrukcjach i demonstracjach: このようにしてください (Kono yō ni shite kudasai, proszę zrobić to tak). Buduje też 〜ように見える／聞こえる (yō ni mieru / kikoeru, wygląda na to, że / brzmi to tak, jakby).

Nie w tej lekcji. ように wyrażające cel („żeby…”) to inna konstrukcja i należy do lekcji 43. Zgadywanie bez dowodów (でしょう, かもしれない) to lekcja 32, a silniejsze はずだ／に違いない to lekcja 53.

Formy i schematy

Dołączanie — cała różnica leży w dwóch ostatnich wierszach każdego bloku:

Odmiana — ようだ i みたいだ odmieniają się jak przymiotniki na な, らしい jak przymiotnik na い:

Dla らしい w znaczeniu wnioskowania przeszłość i przeczenie zwykle idą do środka, na formę prostą (降ったらしいです, 降らないらしいです); らしくない należy niemal zawsze do „typowy dla” らしい, a wnioskujące らしかった spotyka się głównie w narracji w czasie przeszłym („wydawało się, że…”).

Czyj to dowód? らしい na tle dwóch sąsiadów:

Wybór spośród wszystkich sześciu:

Przykłady

Typowe błędy

• 雨が降りますようです。 (Ame ga furimasu yō desu.) -> 雨が降るようです。 (Ame ga furu yō desu.) — ようだ siada na formie prostej; grzeczność jest niesiona tylko raz, na końcu.
• 今日は雨ようです。 (Kyō wa ame yō desu.) -> 今日は雨のようです。 (Kyō wa ame no yō desu.) — よう jest rzeczownikiem, więc inny rzeczownik łączy się z nim za pomocą の, dokładnie jak w 雨の日.
• この部屋は静かようです。 (Kono heya wa shizuka yō desu.) -> この部屋は静かなようです。 (Kono heya wa shizuka na yō desu.) — i z tego samego powodu przymiotnik na な zachowuje swoje な przed よう.
• 雨のみたいです。 (Ame no mitai desu.) -> 雨みたいです。 (Ame mitai desu.) — みたい nie jest rzeczownikiem, więc nic się z nim nie łączy: rzeczowniki i przymiotniki na な dołączają się nago (静かみたいです, nie ×静かなみたいです).
• 彼は男らしいでした。 (Kare wa otoko-rashii deshita.) -> 彼は男らしかったです。 (Kare wa otoko-rashikatta desu.) — らしい to przymiotnik na い: forma przeszła らしかった, przeczenie らしくない. Nie istnieje ×らしいでした.

Wskazówki

• よう to rzeczownik w przebraniu. 様 znaczy „wygląd, sposób”, co jednym ruchem wyjaśnia wszystko, co w nim dziwne: 雨のよう, 静かなよう, ような人, ように冷たい. Powtarzaj sobie „dołącz do よう tak, jak dołączyłbyś do każdego innego rzeczownika”, a nigdy więcej nie napiszesz ×雨ようだ.
• みたい i 見たい brzmią identycznie. 映画が見たいです (eiga ga mitai desu) to chcę zobaczyć film; 映画みたいです (eiga mitai desu) to to jest jak film. Rozróżnia je struktura, nie brzmienie: 見たい to temat na ます czasownika 見る, czyli 見, plus たい (lekcja 14), więc wyraża życzenie, a jego dopełnienie bierze が (albo を), podczas gdy みたい dołącza się wprost do nagiego rzeczownika albo pełnej formy prostej.
• らしい to grzeczny sposób plotkowania. Ponieważ osadza twierdzenie poza tobą, らしい pozwala przekazać nowinę, nie ręcząc za nią. Dlatego to też zły wybór dla czegoś, co widziałeś na własne oczy — powiedzenie 雨が降ったらしいです, stojąc w deszczu, brzmi absurdalnie; tam potrzebujesz ようです albo みたいです.
• To, czy piszesz, czy mówisz, decyduje o ようだ kontra みたいだ. Różnią się rejestrem, nie znaczeniem. W raporcie, odpowiedzi egzaminacyjnej albo e-mailu do obcej osoby napisz ようです; ze znajomymi powiedz みたいです. W razie wątpliwości w sytuacji formalnej ようです nigdy nie jest błędem.