W skrócie

〜でしょう (deshō) to „prawdopodobnie” — Twoje przypuszczenie oparte na rozumowaniu; 〜かもしれない (kamoshirenai) to „może, to możliwe” — słabsze przypuszczenie. Oba dołączają się do formy prostej, a rzeczowniki i przymiotniki na な zostawiają bez łączki: 雨でしょう (ame deshō, pewnie będzie padać), 静かかもしれません (shizuka kamoshiremasen, może być cicho) — nigdy z だ pomiędzy. Wypowiedziane z wznoszącą się intonacją, 〜でしょう？ przestaje być przypuszczeniem i staje się prośbą do słuchacza o potwierdzenie.

Zasada

Krok 1 — Dołącz do formy prostej.

Podstawą jest forma prosta z lekcji 17. Grzeczność wyraża się tylko raz, na zewnątrz — でしょう i かもしれません są już grzeczne, więc czasownik w środku zostaje w formie prostej, mimo że zdanie kończy się grzecznie.

• 降る furu -> 降るでしょう furu deshō (pewnie będzie padać)
• 降らない furanai -> 降らないかもしれません furanai kamoshiremasen (może nie padać)
• 高い takai -> 高いでしょう takai deshō (pewnie jest drogie)

Krok 2 — Rzeczowniki i przymiotniki na な dołączają się bez łączki — bez だ.

To jeden błąd formy, który naprawdę warto przećwiczyć. でしょう samo jest formą przypuszczającą です, więc łączka jest już w środku; drugie だ nie ma tu nic do roboty:

• 雨だ -> 雨でしょう ame deshō (nie ×雨だでしょう)
• 静かだ -> 静かでしょう shizuka deshō (nie ×静かだでしょう)

かもしれない rządzi się tą samą zasadą braku łączki (学生かもしれません gakusei kamoshiremasen): to, co stoi przed nim, to prosty orzecznik bez だ, więc rzeczownik albo temat przymiotnika na な dołącza się bezpośrednio. Formy przeszła i przecząca już kończą się jak prosty orzecznik, więc dołączają się bezpośrednio: 雨だったでしょう, 雨じゃないでしょう.

Krok 3 — でしょう czy だろう: ta sama gramatyka, inny strój.

でしょう to forma grzeczna i Twój domyślny wybór. だろう (darō) to forma prosta — mowa potoczna i styl prosty w piśmie. W rozmowie だろう brzmi bardziej męsko i szorstko; w esejach, powieściach i raportach jest po prostu neutralną formą pisaną. Ściągnięta mowa potoczna skraca obie: でしょ (desho) i だろ (daro).

Krok 4 — Opadająca intonacja = prawdopodobieństwo, wznosząca = prośba o potwierdzenie.

Te same trzy sylaby pełnią dwie funkcje, a rozdziela je tylko intonacja:

• 明日は雨でしょう。 opadająca — Jutro pewnie będzie padać. Przypuszczenie o świecie.
• 明日は雨でしょう？ wznosząca — Jutro będzie padać, prawda? Prośba o potwierdzenie.

Forma wznosząca pokrywa się częściowo z ね z lekcji 11, ale różnie się przechylają. ね zaprasza do podzielenia się wrażeniem, które widzicie oboje (いい天気ですね ii tenki desu ne). でしょう？ naciska na potwierdzenie czegoś, w co wierzysz Ty i sądzisz, że słuchacz może to zweryfikować — dlatego niesie też odrobinę „a nie mówiłem”: ほら、言ったでしょう？ (Hora, itta deshō?) Widzisz, mówiłem, prawda?

Krok 5 — Przysłówki zapowiadające przypuszczenie.

Japoński jest językiem z czasownikiem na końcu, więc modalność pojawia się jako ostatnia. Przysłówek na początku zdania wcześnie ostrzega słuchacza, a końcówka zdania musi potem do niego pasować.

• たぶん tabun (prawdopodobnie) — codzienny partner でしょう.
• おそらく osoraku (prawdopodobnie) — to samo znaczenie w rejestrze formalnym lub pisanym.
• きっと kitto (na pewno, jestem pewien) — mocniejsze; pewne siebie でしょう, często z ładunkiem emocjonalnym.
• もしかしたら／ひょっとしたら moshikashitara / hyottoshitara (być może, może się okazać) — partnerzy かもしれない.

Zatem: たぶん〜でしょう, きっと〜でしょう, もしかしたら〜かもしれません. Zestaw je odwrotnie — もしかしたら〜でしょう, きっと〜かもしれません — a zdanie zaprzeczy samo sobie, obiecując jeden stopień pewności, a dając inny.

Zwróć uwagę na asymetrię. もしかしたら i ひょっとしたら naprawdę potrzebują końcówki możliwości, na której mogą się oprzeć; bez かもしれない brzmią nie dokończone. たぶん, おそらく i きっと tylko skłaniają się w tę stronę — mogą też stać przed zwykłym twierdzeniem (たぶん今日は帰りが遅くなります Tabun kyō wa kaeri ga osoku narimasu, dziś pewnie wrócę później; きっと勝ちます Kitto kachimasu, na pewno wygramy). 〜でしょう to bezpieczny wybór domyślny, nie gramatyczny obowiązek.

Krok 6 — でしょう to rejestr prognoz i wiadomości.

Prognozy pogody i wiadomości brzmią niemal wyłącznie w でしょう: 午後から晴れるでしょう (Gogo kara hareru deshō), 明日は寒くなるでしょう (Ashita wa samuku naru deshō). Prezenter nie może stwierdzić czegoś, co jeszcze się nie wydarzyło, więc でしょう jest tu zawodowym standardem, a nie asekuracją. Posłuchaj dowolnej japońskiej prognozy pogody, a usłyszysz to kilkanaście razy.

Krok 7 — かもしれない i potoczne かも.

〜かもしれない / grzeczne 〜かもしれません znaczy „może, jest możliwe” — realna, ale niezobowiązująca możliwość. To jedna zastygła całość: nie możesz swobodnie odmieniać しれる w środku, a forma grzeczna zastępuje ない przez ません. W mowie potocznej skraca się do かも (kamo), co jest bardzo częste jako łagodne zastrzeżenie, nawet jako jednowyrazowa odpowiedź: 「行く？」「かも。」 („Iku?” „Kamo.”) „Idziesz?” „Może.”

Krok 8 — のではないでしょうか: opinia w miękkim przebraniu.

Dosłownie „czyż nie jest tak, że…?”, 〜のではないでしょうか (no de wa nai deshō ka) to sposób na grzeczne wyrażenie opinii na zebraniach i w piśmie — przedstawia Twój pogląd jako pytanie, żeby nikt nie musiał stracić twarzy. Opiera się na 〜んです z lekcji 20. Bardziej potoczna mowa ściąga の do ん: 〜んじゃないですか (wciąż grzeczne) oraz, po odrzuceniu ですか, potoczne 〜んじゃない？.

Nie w tej lekcji. 〜そうだ, 〜ようだ i 〜らしい też tłumaczy się jako „wygląda na to / podobno”, ale są oparte na dowodach: relacjonują to, co widziałeś, słyszałeś albo co Ci powiedziano. でしょう i かもしれない relacjonują Twoje własne rozumowanie, bez powoływania się na żaden dowód. To temat lekcji 42 i lekcji 49. Mocniejszy koniec skali — はずだ i に違いない — to lekcja 53.

Formy i schematy

Dołączanie — forma prosta wchodzi w całości, rzeczowniki i przymiotniki na な tracą swoje だ:

Drabina grzeczności:

Skala pewności — wybieraj według tego, jak bardzo dopuszczasz pomyłkę:

Dopasowanie przysłówka do końcówki:

Przykłady

Typowe błędy

• 明日は雨だでしょう。 (Ashita wa ame da deshō.) -> 明日は雨でしょう。 (Ashita wa ame deshō.) — でしょう jest formą przypuszczającą です, więc łączka jest już w środku. Rzeczowniki dołączają się bez niej.
• 静かだかもしれません。 (Shizuka da kamoshiremasen.) -> 静かかもしれません。 (Shizuka kamoshiremasen.) — przymiotniki na な tracą tu też だ. か z かも nie może następować po だ.
• 雨が降りますでしょう。 (Ame ga furimasu deshō.) -> 雨が降るでしょう。 (Ame ga furu deshō.) — でしょう dołącza się do formy prostej; grzeczność jest wyrażona tylko raz, przez samo でしょう.
• 遅れるかもしれます。 (Okureru kamoshiremasu.) -> 遅れるかもしれません。 (Okureru kamoshiremasen.) — かもしれない to zastygła całość. Jej forma grzeczna zamienia ない na ません; nie istnieje ×かもしれます.
• もしかしたら彼は来るでしょう。 (Moshikashitara kare wa kuru deshō.) -> もしかしたら彼は来るかもしれません。 (Moshikashitara kare wa kuru kamoshiremasen.) — もしかしたら otwiera zwykłą możliwość, więc zdanie musi zakończyć się na かもしれない. でしょう stwierdza prawdopodobieństwo i kłóci się z przysłówkiem, który zapowiedział zdanie.

Wskazówki

• でしょう nie jest czasem przeszłym です. でした deshita (był) i でしょう deshō (pewnie jest) wyglądają niemal identycznie, a znaczą coś zupełnie innego. 学生でした = był studentem; 学生でしょう = pewnie jest studentem.
• Angielski stawia „maybe” na początku, japoński przypuszczenie zostawia na koniec. Ponieważ modalność ląduje na ostatnim słowie, japońskie zdanie pozostaje neutralne aż do samego końca — właśnie dlatego na początku stoją たぶん i もしかしたら. Powiedz przysłówek, a potem zdecyduj się na pasującą końcówkę.
• でしょう？ to pytanie o wiedzę słuchacza, ね dotyczy wspólnego odczucia. Użyj ね, gdy oboje postrzegacie to samo (暑いですね); użyj でしょう？, gdy stawiasz na coś, co słuchacz może potwierdzić, a Ty sam nie. Wobec osoby wyżej postawionej ね jest bezpieczniejsze z tych dwóch — でしょう？ może zabrzmieć, jakbyś ją przypierał do muru.
• かも to codzienne zastrzeżenie. W potocznej rozmowie 〜かも pełni funkcję, jaką w angielskim ma „I dunno, maybe”, i łagodzi odmowy: ちょっと難しいかも (Chotto muzukashii kamo) to łagodne to może być trudne — co zwykle znaczy „nie”.