W skrócie

Żeby powiedzieć, że chcesz coś zrobić, zawieś たい na temacie na ます (飲む -> 飲みたいです nomitai desu, „chcę pić”); żeby powiedzieć, że chcesz rzecz, użyj Nがほしいです N ga hoshii desu. Oba zachowują się jak przymiotniki na い, więc przeczenie to たくないです / ほしくないです, nigdy ×たいじゃないです. Oba dotyczą tylko Twoich własnych chęci — przy innych osobach przechodzisz na 〜たがっています / ほしがっています. Żeby zaprosić, użyj pytania przeczącego 〜ませんか, a żeby zaproponować — 〜ましょう.

Zasada

Chęć zrobienia czegoś: temat na ます + たい

Krok 1 — Utwórz temat na ます dokładnie tak jak przy ます: 飲む -> 飲み, 食べる -> 食べ, する -> し, 来る -> 来 (ki).

Krok 2 — Dołącz たい zamiast ます. Schemat to temat na ます + たい: 飲みたい nomitai, 食べたい tabetai, したい shitai, 来たい kitai.

Krok 3 — Odmieniaj to jak przymiotnik na い. To punkt, który umyka uczącym się. 〜たい nie jest już czasownikiem; to przymiotnik na い kończący się na 〜い, więc bierze te same cztery komórki co 高い: たいです / たくないです / たかったです / たくなかったです. Żeby zostać przy grzeczności, po prostu dodajesz です — sam przymiotnik niesie czas.

Oznaczanie dopełnienia: が lub を. Przy 〜たい dopełnienie pierwotnego czasownika może zachować を albo przejść na が. 水が飲みたいです Mizu ga nomitai desu i 水を飲みたいです Mizu o nomitai desu są oba poprawne i od wieków standardowe. Wersja z が wysuwa na pierwszy plan rzecz — klasyczne „to wody chcę wypić”, mocniejsze, bardziej emocjonalne odczytanie. を zostawia zdanie jako zwykłą czynność i jest bezpieczniejszym wyborem, gdy między dopełnieniem a 〜たい pojawiają się inne wyrazy.

Chęć posiadania rzeczy: Nがほしい

ほしい hoshii („pożądany, chciany”) to zwykły przymiotnik na い, nie czasownik, a pożądana rzecz jest jego podmiotem, oznaczonym が: 新しい車がほしいです Atarashii kuruma ga hoshii desu („Chcę nowego samochodu”). Bo to przymiotnik, ×ほしいます nie istnieje, a przeczenie to ほしくないです hoshikunai desu. Zauważ podział ról: ほしい dla rzeczownika, 〜たい dla czynności.

Ograniczenie trzeciej osoby

Japoński traktuje cudze wewnętrzne uczucia jako coś, czego nie można stwierdzić wprost. Więc 〜たいです i ほしいです działają dla mnie (stwierdzenie) i dla ciebie (pytanie), ale płaskie stwierdzenie o trzeciej osobie wymaga naprawy. Są trzy:

• 〜たがっている / ほしがっている — „okazuje oznaki chęci”. Przyrostek がる zamienia przymiotnik w czasownik, więc bierze formę 〜ている, a — co ważne — dopełnienie wraca do を: 田中さんは車をほしがっています。 (samo 〜ている to temat następnej lekcji; tu naucz się tylko kształtu.)
• 〜たいそうです / ほしいそうです — ze słyszenia: ktoś Ci powiedział.
• 〜たいようです / ほしいようです — wnioskowanie: tak Ci się wydaje.

Formy pytające w ogóle omijają to ograniczenie: 何が食べたいですか Nani ga tabetai desu ka jest całkowicie normalne, bo pytasz, a nie stwierdzasz.

Zaproszenia, propozycje i oferty

Wszystkie trzy buduje się na temacie na ます i różnią się tylko końcówką.

• Temat na ます + ませんか — zaproszenie. Wbrew intuicji grzeczne jest pytanie przeczące: pytanie przeczące zostawia słuchaczowi miejsce na odmowę. 一緒に行きませんか Issho ni ikimasen ka.
• Temat na ます + ましょう — „chodźmy”. Zakłada, że druga osoba już jest na pokładzie, więc pasuje po uzgodnieniu albo między ludźmi ze wspólnym planem. 行きましょう ikimashō.
• Temat na ます + ましょうか — dodanie か czyni z tego prawdziwe pytanie i czyta się na dwa sposoby. Jeśli działa tylko Ty, a słuchacz korzysta, to „pomóc?” — oferta pomocy: 手伝いましょうか Tetsudaimashō ka („Pomóc?”). Jeśli czynność jest wspólna, to „co zrobimy?”: 何を食べましょうか Nani o tabemashō ka („Co zjemy?”).

一緒に issho ni („razem”) to standardowy przysłówek towarzyszący zaproszeniom i propozycjom.

Odpowiedzi. Przyjmij przez いいですね Ii desu ne („brzmi dobrze”) albo entuzjastyczne ぜひ zehi („koniecznie”). Odmowę robi się przez urwanie zdania, nie przez powiedzenie nie: ちょっと…… chotto… („to jakoś…”) to kompletna, zrozumiała odmowa, a また今度 mata kondo („innym razem”) jeszcze ją łagodzi. Ostre いいえ na zaproszenie wychodzi niegrzecznie.

Formy i schematy

Budowanie 〜たい w każdej grupie czasowników.

Oba wyrazy odmieniają się jak przymiotniki na い.

Kto chce.

Zapraszanie, proponowanie, oferowanie.

Odpowiedź na zaproszenie.

Przykłady

Typowe błędy

• 私はパンをほしいです。 (Watashi wa pan o hoshii desu.) -> 私はパンがほしいです。 (Watashi wa pan ga hoshii desu.) — ほしい to przymiotnik, nie czasownik, więc pożądana rzecz jest jego podmiotem i bierze が.
• 飲みたいじゃないです。 (Nomitai ja nai desu.) -> 飲みたくないです。 (Nomitakunai desu.) — 〜たい odmienia się jak przymiotnik na い: い staje się くない. じゃないです należy do rzeczowników i przymiotników na な.
• 妹は自転車がほしがっています。 (Imōto wa jitensha ga hoshigatte imasu.) -> 妹は自転車をほしがっています。 (Imōto wa jitensha o hoshigatte imasu.) — がる zamienia przymiotnik w czasownik, a czasownik bierze を. が przeżywa tylko dopóki wyraz jest jeszcze przymiotnikiem.
• 田中さんはビールが飲みたいです。 (Tanaka-san wa bīru ga nomitai desu.) -> 田中さんはビールを飲みたがっています。 (Tanaka-san wa bīru o nomitagatte imasu.) — nie możesz stwierdzać wewnętrznej chęci trzeciej osoby gołym 〜たい; użyj 〜たがっている albo zrelacjonuj przez 〜たいそうです.
• 一緒に行きますか。 (Issho ni ikimasu ka.) -> 一緒に行きませんか。 (Issho ni ikimasen ka.) — pytanie twierdzące pyta tylko o fakt („idziesz?”). Zaproszeniem jest pytanie przeczące.

Wskazówki

• Sortuj według części mowy, nie według znaczenia: ほしい i 〜たい wyglądają po angielsku jak czasowniki („want”), ale po japońsku są przymiotnikami. Jak to kliknie, każde przeczenie, przeszłość i pytanie wynikają z lekcji 8 bez nic nowego do nauki.
• Nie pytaj klienta, interesanta ani szefa 〜たいですか. Bezpośrednie sondowanie czyichś chęci jest w japońskim natrętne; zamiast tego zaproponuj przez 〜ませんか albo いかがですか ikaga desu ka („jakby pan/pani na to spojrzał?”).
• Mnemonik zaproszenia: im bardziej przeczące, tym grzeczniejsze. 飲みますか to gołe pytanie, 飲みませんか to zaproszenie, a ta sama logika wraca później przy prośbach. Przeczenie kupuje słuchaczowi wyjście.
• ちょっと…… to nie niejasność — to odmowa. Urwij, obniż ton i przestań — słuchacz już zrozumiał, a dokończenie zdania powodem często brzmi mniej grzecznie, nie bardziej.