W skrócie

Dwa schematy służące do mówienia o wiedzy. Aby zamknąć całe pytanie wewnątrz większego zdania („nie wiem, czy / kiedy / kto…”), zakończ zdanie podrzędne końcówką -(으)ㄴ/는지, a po niej dodaj 알다/모르다/궁금하다/물어보다: 언제 오는지 아세요? (Eonje oneunji aseyo?, czy wie pan/pani, kiedy on przyjdzie?). Aby powiedzieć, że umiesz coś zrobić — nabyta umiejętność — użyj -(으)ㄹ 줄 알다/모르다: 수영할 줄 알아요 (suyeonghal jul arayo, umiem pływać). Pamiętaj o spacji przed 줄.

Zasada

Krok 1 — Zagnieżdżanie pytania za pomocą -(으)ㄴ/는지

Kiedy pytanie staje się dopełnieniem czasownika „wiedzieć / pytać / zastanawiać się”, opuszczasz znak zapytania i zamieniasz końcówkę zdania na -(으)ㄴ/는지 — koreański nigdy nie przestawia szyku wyrazów tak jak angielski („where is he” -> „where he is”) — a następnie dodajesz czasownik główny: 알다 (alda, wiedzieć), 모르다 (moreuda, nie wiedzieć), 궁금하다 (gunggeumhada, być ciekawym), 물어보다 (mureoboda, pytać), 기억하다 (gieokada, pamiętać), 말하다 (malhada, powiedzieć) — i zwróć uwagę, że codzienne przeczenie 기억하다 to nieprzechodnie 기억이 안 나요 / 기억나지 않아요 (gieogi an nayo / gieongnaji anayo, nie mogę sobie przypomnieć), albo 기억하지 못해요 (gieokaji motaeyo), ponieważ *기억하지 않아요 brzmi jak świadomy wybór, żeby nie pamiętać. Każde słowo pytające (누가, 뭐, 언제, 어디, 왜, 어떻게, 얼마나) zostaje dokładnie tam, gdzie stoi wewnątrz zdania podrzędnego, a podmiot tego zdania przyjmuje 이/가, nigdy partykułę tematu 은/는 — ta należy do zdania głównego (lekcja 42), więc poprawnie jest 값이 얼마인지 몰라요, a nie *값은 얼마인지 몰라요:

• 누가 왔는지 몰라요. (Nuga wanneunji mollayo.) — nie wiem, kto przyszedł.

Wybierz końcówkę według tego samego podziału na czasownik/czasownik opisowy, który znasz z końcówek przydawkowych (lekcja 24):

• Czasownik, czas teraźniejszy -> -는지: 오다 -> 오는지, 먹다 -> 먹는지
• Czasownik opisowy, czas teraźniejszy -> -(으)ㄴ지: 크다 -> 큰지, 좋다 -> 좋은지; łącznik 이다 -> 인지
• Dowolny temat, czas przeszły -> -았/었는지: 가다 -> 갔는지, 좋다 -> 좋았는지
• Czas przyszły lub nierozstrzygnięte -> -(으)ㄹ지: 가다 -> 갈지, 오다 -> 올지

Krok 2 — Czy tak, czy nie

Aby przedstawić obie możliwości, zestaw zdanie podrzędne z jego przeczeniem, a przy łączniku użyj 아닌지: -는지 안 -는지 (가는지 안 가는지, ganeunji an ganeunji, czy idzie, czy nie), -(으)ㄹ지 안 -(으)ㄹ지 (갈지 안 갈지, galji an galji), -(으)ㄴ지 아닌지 (진짜인지 아닌지, jinjjainji aninji, czy to prawdziwe, czy nie).

Krok 3 — Umieć coś zrobić: -(으)ㄹ 줄 알다/모르다

Temat czasownika + -(으)ㄹ 줄 알아요 = umieć coś zrobić; -(으)ㄹ 줄 몰라요 = nie umieć czegoś zrobić. 줄 (jul) to rzeczownik niesamodzielny (oznaczający sposób / metodę), więc przed nim stoi -(으)ㄹ, a po obu jego stronach spacja: 할 줄 알아요, 먹을 줄 알아요, 만들 줄 알아요. To umiejętność, którą nabyłeś — w przeciwieństwie do -(으)ㄹ 수 있어요 (lekcja 34), które oznacza samą możliwość. Często się pokrywają (수영할 줄 알아요 i 수영할 수 있어요 działają jednakowo), ale tylko 줄 알다 mówi, że tego się nauczyłeś.

Krok 4 — (Błędnie) myślałem, że: -(으)ㄴ/는 줄 알았다

Zmień 알다 na formę przeszłą 알았다 i postaw przed nią dopasowaną do czasu końcówkę przydawkową (-(으)ㄴ / -는 / -(으)ㄹ, nie tylko -(으)ㄹ) — znaczenie zmienia się wtedy w błędne przekonanie, które kiedyś miałeś: 한국 사람인 줄 알았어요 (Hanguk saramin jul arasseoyo, myślałem, że jesteś Koreańczykiem — a okazało się, że nie). Podobnie 간 줄 알았어요 (myślałem, że wyszedł), 올 줄 알았어요 (spodziewałem się, że przyjdzie). Lustrzanym odbiciem jest -(으)ㄴ/는 줄 몰랐어요 = nie zdawałem sobie sprawy, że…: 오늘 시험인 줄 몰랐어요 (Oneul siheomin jul mollasseoyo, nie wiedziałem, że dziś jest egzamin).

Zasady spacji jeszcze raz: -(으)ㄴ/는지 to jedna końcówka, bez spacji (오는지); 줄 to osobne słowo, przed nim stawiamy spację (할 줄 알아요).

Formy i schematy

-(으)ㄴ/는지 — końcówka w zależności od typu słowa i czasu:

-(으)ㄹ 줄 알다 — końcówka wybierana według 받침:

Trzy schematy „wiedzenia” obok siebie:

Przykłady

Typowe błędy

• 좋는지 몰라요. (Jonneunji mollayo.) -> 좋은지 몰라요. (Joeunji mollayo.) — 좋다 to czasownik opisowy, więc przyjmuje -(으)ㄴ지, a nie końcówkę czasownikową -는지.
• 어제 왔은지 몰라요. (Eoje waseunji mollayo.) -> 어제 왔는지 몰라요. (Eoje wanneunji mollayo.) — Po czasie przeszłym -았/었- zawsze następuje -는지 (왔는지), nigdy *-았은지.
• 수영할 줄 있어요. (Suyeonghal jul isseoyo.) -> 수영할 줄 알아요. (Suyeonghal jul arayo.) — 줄 łączy się z 알다/모르다 (umieć / nie umieć), nigdy z 있다/없다. Możliwość wyrażana przez 있다 to 수 (수영할 수 있어요).
• 만들줄 알아요. (Mandeuljul arayo.) -> 만들 줄 알아요. (Mandeul jul arayo.) — 줄 to rzeczownik niesamodzielny, dlatego 띄어쓰기 wymaga przed nim spacji: -(으)ㄹ 줄.
• 한국 사람인 줄 알아요. (co miałoby znaczyć „myślałem, że jesteś Koreańczykiem”) -> 한국 사람인 줄 알았어요. (Hanguk saramin jul arasseoyo.) — Odczytanie jako błędne przekonanie wymaga czasu przeszłego 알았어요 — to przekonanie, którego już nie podtrzymujesz. Teraźniejsze 알아요 nie oznacza, że coś wiesz: z końcówką przydawkową -(으)ㄴ/는, 줄 알다 zawsze jest przypuszczeniem, więc mówi, że nadal podtrzymujesz to założenie (biorę cię za Koreańczyka). Dla rzeczywistej wiedzy użyj -(으)ㄴ/는 것을 알다.

Wskazówki

• 는 dla czynności, (으)ㄴ dla stanów. W czasie teraźniejszym czasowniki przyjmują -는지 (움직임: 오는지, 먹는지), a czasowniki opisowe/łącznik przyjmują -(으)ㄴ지 (상태: 좋은지, 인지). Czas przeszły całkowicie zaciera ten podział — wszystko staje się -았/었는지.
• -는지 (teraz) a -(으)ㄹ지 (nierozstrzygnięte). 오는지 아세요? pyta, czy on przychodzi; 올지 아세요? pyta, czy przyjdzie. Sięgaj po -(으)ㄹ지, gdy fakt jest wciąż otwarty albo gdy zgadujesz co do przyszłości.
• Jedno słowo 줄, dwie funkcje. Czas teraźniejszy 알다/모르다 = nabyta umiejętność (할 줄 알아요, umieć); czas przeszły 알았다 = błędne przekonanie (인 줄 알았어요, myślałem, że…). To samo 줄, a to, o które znaczenie chodzi, mówi czas 알다.
• 줄 알다 a 수 있다. 줄 알다 = tego się nauczyłeś; 수 있다 = to możliwe teraz. Pianistka ze złamaną ręką nadal 칠 줄 알아요 (ma tę umiejętność), mimo że dziś 못 쳐요 (nie może grać).