W skrócie

Koreański czas przeszły to jedna sylaba wsunięta do słowa, które już umiesz budować: weź formę 아/어 z lekcji 10, dodaj ㅆ i zakończ 어요. 먹어 -> 먹었어요, 가 -> 갔어요, 해 -> 했어요. Nie ma osobnego czasu dokonanego — ta jedna forma obejmuje jadłem, zjadłem i już zjadłem.

Zasada

Krok 1 — Znacznik przeszłości siedzi WEWNĄTRZ słowa, przed końcówką finalną

Koreański jest aglutynacyjny: orzeczenie to temat ze slotami nałożonymi jeden na drugi, a końcówka zdania zawsze stoi na końcu. Czas stoi w slocie tuż przed nią.

Temat + [forma 아/어] + -ㅆ- + -어요

먹었어요 to więc nie jedna bryła, lecz 먹 + 었 + 어요: temat, przeszłość, grzeczność. Dlatego zobaczysz później 먹었는데, 먹었지만, 먹었습니다 — ten sam 었 z inną doczepioną końcówką.

Krok 2 — Wybór między 았 a 었 to ta sama reguła z lekcji 10, nic nowego

-았- i -었- to ta sama para 아/어, którą już znasz, z ㅆ dosiadającym się na wierzchu:

1. Ostatnia samogłoska tematu to ㅏ lub ㅗ -> -았-. 받다 -> 받 + 았 -> 받았어요 (badasseoyo, otrzymał).
2. Wszystko inne -> -었-. 먹다 -> 먹 + 었 -> 먹었어요 (meogeosseoyo, zjadł).
3. 하다 -> 했-. 하 + 였 -> 했어요 (haesseoyo, zrobił), a więc każdy czasownik rzeczownik + 하다: 공부했어요 (gongbuhaesseoyo, uczył się).

Liczy się tylko ostatnia samogłoska tematu, dokładnie jak wcześniej.

Krok 3 — Ściągnięcia są te same i wciąż obowiązkowe

Jeśli temat kończy się samogłoską, 아/어 najpierw się z nią zlewa, a dopiero potem ㅆ ląduje na zlanym bloku. *가았어요 jest po prostu niemożliwe, a choć nieściągnięte 마시었어요 jest tolerowane na piśmie, nikt tak nie pisze — używaj 마셨어요. Pełna lista jest w Formach i schematach — to ta sama tabela ściągnięć z lekcji 10, z dodanym ㅆ어요.

Krok 4 — Skrót: 해요체 minus 요, plus ㅆ어요

Ponieważ przeszłość buduje się na tej samej formie 아/어 co 해요체, możesz przejść wprost z grzecznej teraźniejszości do grzecznej przeszłości:

[forma 해요체] — 요 + ㅆ어요

가요 -> 갔어요, 마셔요 -> 마셨어요, 배워요 -> 배웠어요, 돼요 -> 됐어요, 해요 -> 했어요. To działa dla każdego czasownika i każdego przymiotnika. Łącznik jest jedynym wyjątkiem (Krok 5) — nie przepuszczaj przez to 이에요.

Zwróć uwagę, że końcówka po znaczniku przeszłości to zawsze 어요, nigdy 아요. Wybór 아/어 zostaje dokonany raz, przed ㅆ; po nim 었어요 jest ustalone. *갔아요 jest zawsze błędne.

Krok 5 — 이다, 아니다, 있다, 없다

해요체 이에요/예요 łącznika nie jest zbudowane na formie 아/어, więc skrót z Kroku 4 nie ma zastosowania; jego przeszłość wybiera zamiast tego 받침 poprzedzającego rzeczownika:

Rzeczownik z 받침 + 이었어요 / Rzeczownik kończący się samogłoską + 였어요

학생 (받침 ㅇ) -> 학생이었어요 (haksaengieosseoyo, był studentem); 의사 (samogłoska) -> 의사였어요 (uisayeosseoyo, był lekarzem). 였어요 to po prostu 이었어요 ściągnięte po samogłosce. Przeczenie to 아니었어요 (anieosseoyo), wciąż z 이/가: 학생이 아니었어요 (haksaengi anieosseoyo).

있다/없다, dla kontrastu, są całkowicie regularne: 있었어요 (isseosseoyo, był, miał) i 없었어요 (eopseosseoyo, nie było, nie miał).

Krok 6 — Przymiotniki też mają czas przeszły

Koreańskie 형용사 to czasowniki (lekcja 11), więc odmieniają się przez czas dokładnie jak czasowniki czynnościowe — tam, gdzie angielski potrzebuje was + przymiotnik, koreański nie potrzebuje żadnego 이다: 추웠어요 (chuwosseoyo, było zimno), 좋았어요 (joasseoyo, było dobrze), 바빴어요 (bappasseoyo, byłem zajęty).

추웠어요 pochodzi od 춥다, czasownika nieregularnego na ㅂ (춥 -> 추워); jego regularny sobowtór 좁다 daje 좁았어요 (jobasseoyo). Klasy nieregularne to lekcja 17 — tutaj liczy się to, że nieregularność zachodzi przed dołączeniem ㅆ, więc czas przeszły nigdy nie naprawia źle odmienionego tematu.

Krok 7 — Przeczenie w czasie przeszłym

Przeczenie buduje się dokładnie jak w lekcji 14; tylko końcówka staje się przeszła.

• Forma krótka — 안 i 못 pozostają wolnymi przysłówkami ze spacją, a znacznik przeszłości ląduje na czasowniku: 안 갔어요 (an gasseoyo, nie poszedł), 못 갔어요 (mot gasseoyo, nie mógł pójść).
• Forma długa — znacznik przeszłości ląduje na CZASOWNIKU POSIŁKOWYM, nie na temacie głównym: 가지 않았어요 (gaji anasseoyo), 먹지 못했어요 (meokji motaesseoyo). Nigdy *갔지 않아요.

Krok 8 — -았/었었- dla przerwanej przeszłości

Zdublowanie znacznika daje -았었-/-었었-, co mówi, że sytuacja kiedyś trwała, a teraz wyraźnie się skończyła, bez śladu w teraźniejszości.

• 서울에 살았어요. (Seoure sarasseoyo.) — Mieszkałem w Seulu (neutralnie; może wciąż tam mieszkam).
• 서울에 살았었어요. (Seoure sarasseosseoyo.) — Kiedyś mieszkałem w Seulu (a już nie mieszkam).

Jest o wiele rzadsza niż angielskie used to. Zwykłe -았/었- to wariant domyślny; po -았었- sięgaj tylko wtedy, gdy zerwanie z teraźniejszością jest właśnie sednem.

Krok 9 — Koreański czas przeszły to nie angielski perfect

Jedna koreańska forma obejmuje jadłem, zjadłem i już zjadłem. Dlatego 아침 먹었어요? (Achim meogeosseoyo?) znaczy Jadłeś już śniadanie?, a nie Czy kiedykolwiek jadłeś śniadanie (w życiu)?.

Ważniejsza jest pułapka odwrotna: kilka koreańskich czasowników opisuje wejście w stan, więc ich CZAS PRZESZŁY jest naturalnym sposobem wyrażenia TERAŹNIEJSZEGO stanu po angielsku — 결혼했어요 (gyeolhonhaesseoyo) to jestem żonaty/zamężna, 왔어요 (wasseoyo) to on tu jest, 늦었어요 (neujeosseoyo) to jestem spóźniony.

Formy i schematy

Wybór znacznika — reguła z lekcji 10 z ㅆ na wierzchu:

Tematy kończące się samogłoską — ściągnięcia z lekcji 10, tu również obowiązkowe:

이다, 아니다, 있다/없다 i przymiotniki:

Czas przeszły w przeczeniu, w 합쇼체, i podwojony:

Przykłady

Typowe błędy

• 어제 학교에 가요. (Eoje hakgyoe gayo.) -> 어제 학교에 갔어요. (Eoje hakgyoe gasseoyo.) — Słowo czasowe takie jak 어제 nie oznacza czasu gramatycznego. Koreański stawia przeszłość na czasowniku, za każdym razem, nawet gdy przysłówek już to mówi.
• 밥을 먹었아요. (Babeul meogeosayo.) -> 밥을 먹었어요. (Babeul meogeosseoyo.) — Po znaczniku przeszłości końcówka to zawsze 어요. Wybór 아/어 zostaje zużyty na 았/었 i nigdy nie jest dokonywany dwa razy.
• 저는 학생이였어요. (Jeoneun haksaengiyeosseoyo.) -> 저는 학생이었어요. (Jeoneun haksaengieosseoyo.) — 학생 kończy się 받침, więc przeszłość łącznika to 이었어요. 였어요 pojawia się tylko po samogłosce, jak w 의사였어요.
• 어제 못갔어요. (Eoje motgasseoyo.) -> 어제 못 갔어요. (Eoje mot gasseoyo.) — 못 to wolny przysłówek i wymaga spacji. Zapisane razem, 못하다 to inne słowo, znaczące być w czymś słabym.
• 학교에 갔지 않아요. (Hakgyoe gatji anayo.) -> 학교에 가지 않았어요. (Hakgyoe gaji anasseoyo.) — W długim przeczeniu czas ląduje na czasowniku posiłkowym 않다, nie na temacie głównym. Czasownik główny zostaje goły: 가지.

Wskazówki

• Buduj to z 해요체, nie ze słownika. Powiedz na głos grzeczną teraźniejszość, odrzuć 요, dodaj ㅆ어요: 마셔요 -> 마셨어요, 돼요 -> 됐어요. Jeden ruch, żadna nowa reguła — a przy okazji trzyma w ryzach twoje ściągnięcia, bo błędna forma 해요체 to jedyny sposób, żeby wyszła zła przeszłość.
• Jeden koreański czas przeszły = trzy angielskie czasy. Jadłem, zjadłem i już zjadłem to wszystko 먹었어요. Przestań szukać czasu dokonanego; koreański oznacza kiedy przysłówkami (어제, 아까, 작년에), a czasownik zostawia w spokoju.
• Uważaj na czasowniki stanu. 결혼했어요, 왔어요, 늦었어요 i 알았어요 wyglądają na przeszłe, ale opisują teraz: jestem żonaty/zamężna, on tu jest, jestem spóźniony, już wiem. Tłumaczenie ich jako angielskich czasów przeszłych to jeden z najczęstszych błędów początkujących.
• -았었- to nie angielskie used to. Zwykłe -았/었- już obsługuje większość narracji o przeszłości. Formę podwojoną zachowaj dla stanu, który jest dobitnie zakończony, i spodziewaj się słyszeć ją znacznie rzadziej, niż powiedziałbyś used to.