W skrócie

To słownictwo ogłoszeń, ofert pracy, umów i oficjalnych e-maili: 〜に際して (z okazji), 〜にわたって (obejmujące), 〜を通じて (poprzez / za pośrednictwem), 〜次第 (jak tylko / zależy od) i 〜を問わず (niezależnie od). Większość doczepia się do gołego rzeczownika, dokładnie tak jak partykuły złożone z lekcji 55 — wyjątkiem jest 次第, bo jego znaczenie „jak tylko” wymaga zamiast tego tematu na ます. O poprawności decydują dwie rzeczy: jaką partykułę bierze dany wyraz (に czy を) oraz pojedyncza kana, która odróżnia にかかわらず (niezależnie od) od にもかかわらず (mimo).

Zasada

Krok 1 — Okazja i moment: 〜に際して, 〜にあたって, 〜に先立って. Te trzy wyrażenia oznaczają moment ważnego wydarzenia — otwarcie, wyjazd, start, podpisanie umowy. Są ceremonialne: używasz ich przy rozdaniu dyplomów, nigdy przy jedzeniu obiadu. Wszystkie trzy łączą się z gołym rzeczownikiem albo czasownikiem w formie słownikowej:

Rzeczownik + に際して / czasownik w formie słownikowej + に際して.

• 〜に際して (ni saishite, sztywniejszy wariant 〜に際し) — „w chwili, z okazji”. Wskazuje na samo wydarzenie: 契約に際して身分証が必要です (Keiyaku ni saishite mibunshō ga hitsuyō desu, przy podpisywaniu umowy wymagany jest dowód tożsamości). Forma przydawkowa: に際しての (ご利用に際しての注意, uwagi dotyczące korzystania).
• 〜にあたって／〜にあたり (ni atatte / ni atari) — „z okazji, w obliczu”. Nieco bardziej skierowane w przyszłość: wprowadza to, co robisz, przygotowując się do wydarzenia lub je witając: 留学するにあたって、必要な書類を集めました。
• 〜に先立って／〜に先立ち (ni sakidatte / ni sakidachi, forma przydawkowa に先立つ) — przed, ściśle wcześniej: 開会に先立ち、説明会を行います。

Krok 2 — Zakres i rozpiętość: 〜にわたって i podobne. 〜にわたって／〜にわたり (ni watatte / ni watari) mówi, że coś rozciąga się na okres, obszar albo liczbę elementów. Wymaga przed sobą mierzalnej rozpiętości: 三年, 全国, 十回. Forma przydawkowa 〜にわたる jest jeszcze częstsza w nagłówkach: 三年にわたる調査 (sannen ni wataru chōsa, trzyletnie badanie).

Dwa sąsiedzi: 〜からなる (kara naru, „składa się z”) — 十人からなるチーム (jūnin kara naru chīmu, zespół złożony z dziesięciu osób); oraz 〜に及ぶ (ni oyobu, „sięgać aż do”, zwykle o zaskakującej ilości) — 五時間に及ぶ会議 (gojikan ni oyobu kaigi, spotkanie trwające aż pięć godzin).

Krok 3 — 〜を通じて kontra 〜を通して. Oba biorą を i oba znaczą albo „przez cały” (okres), albo „za pośrednictwem” (medium). Różnica jest w odcieniu i jest niewielka:

• 〜を通じて (o tsūjite) jest bardziej pisemne i bardziej bezosobowe, zwykle wybierane, gdy chodzi o cały okres lub cały obszar: 一年を通じて (ichinen o tsūjite, przez cały rok).
• 〜を通して (o tōshite) podkreśla aktywne wykorzystanie czegoś jako drogi, więc wygrywa przy osobie albo konkretnym kanale: 友人を通して連絡しました。

Przy rozpiętości słyszy się oba; przy „za czyimś pośrednictwem” lepiej wybrać を通して. Zwróć uwagę na inny odczyt tego samego kanji 通 — つう w を通じて, とお w を通して.

Krok 4 — 次第 to trzy osobne wzorce. Uczący się nieustannie je mylą. Lekarstwem jest spojrzenie na to, co stoi przed 次第:

1. temat czasownika na ます + 次第 = jak tylko. 書類が届き次第、手続きを始めます。 Dwa twarde ograniczenia: temat nigdy nie jest formą przeszłą (×届きました次第), a następujące zdanie nie może być w czasie przeszłym — ten wzorzec zapowiada tylko coś, co dopiero nastąpi, więc kończy się na 〜ます, 〜てください, 〜つもりです. Do sekwencji w przeszłości użyj 〜たらすぐに (lekcja 24).
2. Rzeczownik + 次第だ／次第で(は) = zależy od. Bez partykuły przed nim: 明日の予定は天気次第です。 Z で staje się okolicznikiem: 相手次第で結果が変わります (Aite shidai de kekka ga kawarimasu, wynik zmienia się w zależności od drugiej strony).
3. Zdanie w formie prostej + 次第です = formalne „taka jest sytuacja”, skromny sposób wyjaśnienia okoliczności w mowie biznesowej: こうしてご連絡した次第です。 To orzeczenie imienne dotyczące powodu, nie zależności.

Krok 5 — Niezależność od warunków: nie ma znaczenia, który. Te wyrażenia mówią, że wynik jest taki sam dla każdej wartości czegoś:

• Rzeczownik + を問わず (o towazu, dosłownie „nie pytając”) — ulubieniec ogłoszeń o pracę: 経験を問わず, 年齢・性別を問わず, 昼夜を問わず.
• Rzeczownik + にかかわらず／にかかわりなく (ni kakawarazu / ni kakawari naku) — ta sama funkcja, dodatkowo przyjmuje parę przeciwieństw albo pytanie zależne: 行く行かないにかかわらず, 参加するかどうかにかかわらず.
• Rzeczownik + の + いかんによらず／いかんにかかわらず (no ikan ni yorazu / no ikan ni kakawarazu) — najsztywniejsza wersja, tylko w umowach: 理由のいかんによらず返金できません。

Krok 6 — にかかわらず to NIE にもかかわらず. To najczęstszy błąd w całej lekcji. 〜にもかかわらず (ni mo kakawarazu) to ustępstwo: zaszedł jeden konkretny fakt, a wynik był z nim sprzeczny — mimo. To należy do lekcji 59, nie tutaj.

天候にかかわらず試合をします = gramy przy każdej pogodzie. 雨だったにもかかわらず試合をしました = padało, a mimo to zagraliśmy.

Krok 7 — Dopasowanie i podstawa: rzeczy, które SIĘ zmieniają. Lustrzane odbicie kroku 5. Wszystkie biorą に oprócz をもとに:

• 〜に応じて (ni ōjite, forma przydawkowa に応じた) — zmienia się w zależności od: 収入に応じて税金が決まります。
• 〜に沿って (ni sotte, forma przydawkowa に沿った) — zgodnie z planem, polityką albo życzeniem: 方針に沿って進めます。
• 〜に基づいて (ni motozuite, forma przydawkowa に基づく) — na podstawie danych, faktów, prawa: 事実に基づく報道。
• 〜をもとに(して) (o moto ni shite, forma przydawkowa をもとにした) — wykorzystanie czegoś jako surowego materiału: 実話をもとにした映画。

に応じて i に基づいて są bliskie: に応じて sugeruje, że wynik zmienia się od przypadku do przypadku; に基づいて sugeruje jedno stałe źródło, z którego wszystko się wywodzi.

Krok 8 — Warianty pisemne, które musisz tylko rozpoznawać. 〜における／〜において (ni okeru / ni oite) to formalne で albo に (日本における教育); 〜にて (nite) to formalne で miejsca lub środka (会議室にて、メールにて); 〜をめぐって (o megutte) znaczy „wokół, w sprawie” sporu (zob. lekcję 55). Nigdy nie mów tego do przyjaciela — brzmi to jak odczytywany na głos formularz.

Formy i schematy

Okazja i moment — wszystkie łączą się z gołym rzeczownikiem albo formą słownikową:

Zakres i rozpiętość:

Trzy wzorce 次第 — rozpoznaj po tym, co stoi przed:

Niezależnie od kontra w zależności od — dwie przeciwne rodziny:

Podstawa i warianty pisemne:

Przykłady

Typowe błędy

• 経験にもかかわらず応募できます。 (Keiken ni mo kakawarazu ōbo dekimasu.) -> 経験を問わず応募できます。 (Keiken o towazu ōbo dekimasu.) — にもかかわらず znaczy „mimo jednego znanego faktu”; gdy „każda wartość jest w porządku”, użyj を問わず／にかかわらず. To も odwraca znaczenie.
• 到着しました次第、ご連絡します。 (Tōchaku shimashita shidai, go-renraku shimasu.) -> 到着次第、ご連絡します。 (Tōchaku shidai, go-renraku shimasu.) — w znaczeniu „jak tylko” 次第 doczepia się do tematu na ます albo rzeczownika する, nigdy do formy przeszłej.
• 駅に着き次第、電話しました。 (Eki ni tsuki shidai, denwa shimashita.) -> 駅に着いたらすぐに電話しました。 (Eki ni tsuitara sugu ni denwa shimashita.) — zdanie po temacie na ます + 次第 musi być w przyszłości; sekwencja w przeszłości wymaga 〜たらすぐに.
• 三年をわたる調査 (sannen o wataru chōsa) -> 三年にわたる調査 (sannen ni wataru chōsa) — にわたる bierze に. を należy do を通じて, を問わず i をもとに; pomieszanie partykuł to najszybszy sposób, by zostać źle zrozumianym.
• 収入にかかわらず税金が変わります。 (Shūnyū ni kakawarazu zeikin ga kawarimasu.) -> 収入に応じて税金が変わります。 (Shūnyū ni ōjite zeikin ga kawarimasu.) — にかかわらず mówi, że wynik się nie zmienia, więc przeczy twierdzącemu 変わります; kiedy wynik naprawdę podąża za rzeczownikiem, użyj に応じて.

Wskazówki

• Uporządkuj całą lekcję według partykuły. Wyrażenia z に to momenty i dopasowanie (に際して, にあたって, に先立って, にわたって, に応じて, に沿って, に基づいて); wyrażenia z を to „przez” i „niezależnie od” (を通じて, を通して, を問わず, をもとに). Trafienie w dobrą partykułę to 80% punktów.
• Jedna kana, przeciwne znaczenia: にかかわらず = niezależnie od, にもかかわらず = mimo. Mnemotechnika: も to „mimo że” — dodaje fakt, który ustępujesz.
• Przy 次第 patrz w lewo, nie w prawo. temat na ます -> „jak tylko”. Goły rzeczownik -> „zależy od”. Pełne zdanie -> „taka jest sytuacja”. Te trzy nigdy się nie pokrywają, bo nic innego nie może zająć tego miejsca.
• Te wyrażenia żyją w druku, nie w mowie. W rozmowie ścieńczają się do gramatyki poziomu A2: に際して -> とき, にわたって -> 〜の間, にかかわらず -> 〜ても, 次第 -> 〜たらすぐに. Rozpoznawaj je w ogłoszeniu o pracę; twórz je w oficjalnym e-mailu i piśmie.