W skrócie

Na poziomie A2 poznałeś cztery sposoby powiedzenia „ale”. Ta lekcja dodaje warianty pisane i formalne — ものの (mono no), ながらも (nagara mo), つつも (tsutsu mo), にもかかわらず (ni mo kakawarazu) — a do tego drugą rodzinę, która wcale nie znaczy „ale”: 反面／一方で／に対して, która zestawia dwie rzeczy obok siebie, zamiast przełamywać oczekiwanie. Naucz się najpierw rozpoznawać ものの i つつ w tekście; けど i が nadal wystarczą Ci w mówieniu.

Zasada

Krok 1 — ものの: „przyznaję A, ale A nie spełniło oczekiwań”

[forma prosta] + ものの、[zdanie B]。 ものの to nominalizator もの plus の, więc łączy się jak przydawka: czasowniki i przymiotniki na い w formie prostej, przymiotnik na な + な, rzeczownik + である.

Tym, co odróżnia ものの od けど, jest to, że zdanie A musi być czymś, co uznajesz za prawdziwe, a zdanie B mówi, że nie spełniło tego, co A sugerowało. 薬を飲んだものの、熱は下がりませんでした — wzięcie lekarstwa powinno było pomóc, a nie pomogło. Jeśli A i B są po prostu różne (nie ma tu rozczarowania), ものの jest błędem; użyj 一方で.

Na początku zdania とはいうものの (to wa iu mono no, „powiedziawszy to”) pełni tę samą funkcję między dwoma zdaniami.

ものの jest wyraźnie pisane: eseje, raporty, wiadomości. W rozmowie brzmi sztywno.

Krok 2 — ながら(も): ustępstwo, nie jednoczesność

Poznałeś ながら na poziomie A2 jako „podczas gdy” (lekcja 23). Ta sama forma oznacza też „chociaż”, a も w ながらも czyni to znaczenie jawnym.

• temat na ます + ながら(も) — 知っていながら (shitte inagara, „chociaż wiedział”). Forma ustępstwa wymaga czasownika stanu, więc czasownik czynnościowy pojawia się jako 〜ていながら. Przy 知る oba tematy są standardowe: 知っていながら i prosta forma 知りながら (悪いと知りながら, „wiedząc, że to złe”).
• przymiotnik na い, forma prosta + ながらも — 狭いながらも (semai nagara mo, „choć jest małe”). Nie ma tu 〜く, w odróżnieniu od 〜くても.
• temat przymiotnika na な / rzeczownik + ながら(も) — 残念ながら (zannen nagara, „niestety”), 子どもながら (kodomo nagara, „choć to dziecko”).

O tym, które znaczenie otrzymasz, decydują słowa, nie forma: jeśli dwa zdania kolidują ze sobą, jest to ustępstwo; jeśli po prostu współwystępują, jest to jednoczesność. W obu odczytaniach obowiązuje zasada z A2, że podmiot musi być ten sam w obu zdaniach.

Krok 3 — つつ(も), i osobne 〜つつある

temat na ます + つつ(も) to literacki bliźniak ながらも: 悪いと知りつつも、やめられません (warui to shiritsutsu mo, „choć wiem, że to złe…”). Jest jeszcze bardziej pisane niż ものの i praktycznie nigdy nie pojawia się w mowie potocznej. つつ łączy się wyłącznie z tematem czasownika — nie ma formy przymiotnikowej ani rzeczownikowej.

Nie myl tego z 〜つつある (tsutsu aru), zupełnie innym wzorcem oznaczającym „jest w trakcie…”: 人口が増加しつつあります。 (Jinkō ga zōka shitsutsu arimasu.) — „Populacja rośnie”. Nie ma tu żadnego ustępstwa.

Krok 4 — にもかかわらず: formalne „mimo”

[forma prosta / rzeczownik] + にもかかわらず. Rzeczownik albo przymiotnik na な łączy się bezpośrednio — 雨にもかかわらず (ame ni mo kakawarazu) — albo, w sztywniejszym piśmie, przez である: 元気であるにもかかわらず. Czego nigdy nie przyjmuje, to だ.

To najsilniejszy i najbardziej formalny element tej grupy: przemówienia, ogłoszenia, raporty pisane. Jego codzienny, mówiony odpowiednik to のに (lekcja 33) — to samo znaczenie zawiedzionego oczekiwania, przeciwny rejestr. Powiedz のに do znajomego, napisz にもかかわらず w raporcie.

Krok 5 — Przeciwstawienie, nie ustępstwo: 反面, 一方で, に対して

Te trzy nie przełamują oczekiwania. Zestawiają dwa fakty obok siebie i żaden z nich nie jest zaskakujący.

• 〜反面／〜半面 (hanmen) — dwie przeciwstawne cechy jednej i tej samej rzeczy: この薬はよく効く反面、副作用も強いです。
• 〜一方(で) (ippō de) — szersze znaczenie. Obejmuje ten sam kontrast dwóch stron jednej rzeczy, a oprócz tego oznacza po prostu „tymczasem”, łącząc dwie równoległe sytuacje bez żadnego konfliktu: 母は働く一方で、父は家事をします。
• 〜に対して (ni taishite) w znaczeniu przeciwstawnym — dwie różne strony ze sobą porównane. Po zdaniu wymaga の: 兄は外で遊ぶのに対して、弟は家で本を読みます。

Wszystkie trzy łączą się jak przydawka: przymiotnik na な + な, rzeczownik + である (przy czym 〜に対して po rzeczowniku przyjmuje なのに対して).

Krok 6 — くせに: to obwiniające

くせに (kuse ni) oznacza „a jednak”, ale naładowane pogardą lub obwinianiem. Liczą się dwa ograniczenia:

1. Podmiotem musi być osoba — ×この機械は安いくせに. Do rzeczy użyj のに.
2. To nieuprzejme. Nigdy nie używaj tego o nauczycielu, kliencie czy kimkolwiek, kto stoi wyżej od ciebie. Jest w porządku, gdy narzekasz na znajomego, i jest częste w mowie potocznej.

Łączliwość: czasownik/przymiotnik na い w formie prostej, przymiotnik na な + な, rzeczownik + の (子どものくせに).

Krok 7 — Najpierw rozpoznawaj, potem twórz

ものの i つつも są najtrudniejsze i najrzadziej używane w mowie z całego tego zestawu. Postaw sobie za cel natychmiastowe rozumienie ich w tekście, a w praktyce nadal używaj が w piśmie i けど w mowie — oba są zawsze poprawne i nigdy nie brzmią źle. にもかかわらず i 一方で to te dwa, które warto jako pierwsze świadomie dodać do własnego formalnego pisania.

Formy i schematy

Łączliwość — co przyjmuje każdy wzorzec:

Drabina rejestru — jedno znaczenie, pięć poziomów:

Trzy wskaźniki przeciwstawienia — który wybrać:

Przykłady

Typowe błędy

• この店は便利だものの、高いです。 (Kono mise wa benri da mono no, takai desu.) -> この店は便利なものの、高いです。 (Kono mise wa benri na mono no, takai desu.) — ものの jest zbudowane na もの, więc przyjmuje formę przydawkową: przymiotnik na な + な, rzeczownik + である. Nigdy だ.
• 悪いと知るつつも、続けています。 (Warui to shiru tsutsu mo, tsuzukete imasu.) -> 悪いと知りつつも、続けています。 (Warui to shiritsutsu mo, tsuzukete imasu.) — つつ łączy się z tematem na ます (知り-), dokładnie tak jak ながら, nigdy z formą słownikową.
• 雨だにもかかわらず、試合をしました。 (Ame da ni mo kakawarazu, shiai o shimashita.) -> 雨にもかかわらず、試合をしました。 (Ame ni mo kakawarazu, shiai o shimashita.) — rzeczownik łączy się z にもかかわらず bezpośrednio, albo przez である w sztywniejszym piśmie, ale nigdy przez だ. Przymiotnik na な działa tak samo: 元気であるにもかかわらず.
• 狭くながらも、いい部屋です。 (Semaku nagara mo, ii heya desu.) -> 狭いながらも、いい部屋です。 (Semai nagara mo, ii heya desu.) — przymiotnik na い zachowuje swoją prostą formę 〜い przed ながら. Temat na 〜く należy do ても (狭くても), nie do tego wzorca.
• この機械は安いくせに、よく動きます。 (Kono kikai wa yasui kuse ni, yoku ugokimasu.) -> この機械は安いのに、よく動きます。 (Kono kikai wa yasui noni, yoku ugokimasu.) — くせに obwinia kogoś, więc wymaga podmiotu-osoby; do rzeczy i do każdego, kogo szanujesz, użyj のに.

Wskazówki

• Prawdziwy podział to ustępstwo kontra przeciwstawienie. ものの／ながらも／つつも／にもかかわらず — wszystkie mówią „B przełamuje to, czego A kazało oczekiwać”. 反面／一方で／に対して mówią tylko „A tutaj, B tam” — nic nie zostaje przełamane. Jeśli przed B możesz wstawić „co zaskakujące”, potrzebujesz pierwszej grupy.
• Jedna forma, dwa znaczenia — niech zdecyduje konflikt między zdaniami. 音楽を聞きながら勉強します to „podczas gdy”; 知っていながら黙っていました to „chociaż”. Ta sama forma ながら. Jednoczesność wymaga dwóch czynności, które mogą zachodzić na siebie; ustępstwo wymaga dwóch faktów, które ze sobą kolidują.
• つつ ma swojego złego bliźniaka. 〜つつも = „chociaż”; 〜つつある = „jest w trakcie”. 変わりつつあります znaczy „to się zmienia”, nie „chociaż się zmienia”. Sprawdź, czy dalej występuje ある.
• Pisz が, czytaj ものの. We własnych wypowiedziach が bezpiecznie pokrywa każde formalne „ale”. Zostaw ものの i つつも do czytania ze zrozumieniem, aż staną się automatyczne — źle użyte ものの rzuca się w oczy dużo bardziej niż zwykłe が.