W skrócie

Partykuła złożona to rzeczownik + partykuła zastygłe w jeden łącznik: wszystkie pięć łączy się bezpośrednio z gołym rzeczownikiem, a potem modyfikuje czasownik, dokładnie jak partykuła przypadkowa. について = o czymś, に対して = skierowane w coś, によって = przez / z powodu / w zależności od czegoś, にとって = oceniane z czyjegoś punktu widzenia, として = w roli czegoś. Każda ma też formę przydawkową, gdy modyfikuje następujący rzeczownik (についての, に対する, による, にとっての, としての) – i to właśnie ta forma jest tym, na czym większość uczących się traci punkty.

Zasada

Krok 1 – Wspólny szkielet. Każdy element tej lekcji jest zbudowany tak samo: Rzeczownik + に／と／を + forma na て lub temat na ます (に dla czterech z nich, ale と dla として, czyli と + forma na て czasownika する, czyli して). Dlatego reguła łączenia jest tak prosta – rzeczownik wchodzi goły, bez の, bez な i bez łączki przed sobą:

Rzeczownik + について + czasownik / Rzeczownik + に対して + orzeczenie / Rzeczownik + によって + orzeczenie / Rzeczownik + にとって + ocena / Rzeczownik + として + orzeczenie.

Ponieważ forma na て nie może stać przed rzeczownikiem, każda z nich ma drugą formę, przydawkową. Ucz się obu kształtów od razu jako pary: 日本について話します (Nihon ni tsuite hanashimasu, mówię o Japonii), ale 日本についての本 (Nihon ni tsuite no hon, książka o Japonii).

Krok 2 – 〜について / 〜に関して: temat mówienia, pisania, myślenia. Oznaczają to, czego dotyczy czynność myślowa lub słowna, więc łączą się z czasownikami takimi jak 話す, 書く, 調べる, 考える, 研究する, 説明する. に関して (ni kanshite) to sztywniejszy, bardziej urzędowy bliźniak – to samo znaczenie, wyższy rejestr.

Ich formy przydawkowe nie są symetryczne, i to klasyczna pułapka. について przyjmuje zwykłe の: についての. に関して natomiast używa formy prostej czasownika 関する z grupy する: に関する (ni kansuru). 関して to forma na て tego samego czasownika, więc kształt modyfikujący rzeczownik to 関する, a nigdy ×関る ani ×関しる: 環境に関する法律 (kankyō ni kansuru hōritsu, ustawa dotycząca środowiska). Istnieje też に関しての, ale brzmi ciężej; lepiej wybrać に関する.

Krok 3 – 〜に対して: cel, w który coś jest wymierzone. に対して (ni taishite) oznacza stronę odbierającą postawę, działanie lub reakcję – osobę lub rzecz, w którą skierowana jest twoja surowość, wdzięczność, krytyka, pytanie czy polityka: 学生に対して厳しいです (Gakusei ni taishite kibishii desu, (on) jest surowy wobec uczniów). Forma przydawkowa: に対する (外国人に対する差別, gaikokujin ni taisuru sabetsu, dyskryminacja wobec cudzoziemców).

Ma drugie, niezwiązane zadanie: kontrast, „podczas gdy”. Tutaj potrzebuje czegoś przed sobą, do czego mogłoby się przyczepić, więc łączy się ze zdaniem przez の: V/przymiotnik na い w formie prostej + のに対して, przymiotnik na な + なのに対して, rzeczownik + であるのに対して／なのに対して. 兄は明るいのに対して、弟は静かです。 Oba użycia w praktyce nigdy się nie mylą – jedno przyjmuje goły rzeczownik, drugie zdanie.

Krok 4 – 〜によって: jedna forma, cztery odczyty. によって (ni yotte, wariant pisany により ni yori, forma przydawkowa による ni yoru) to najbardziej zajęty element tej lekcji. O tym, który odczyt masz przed sobą, decyduje spojrzenie na zdanie główne:

1. Sprawca formalnej strony biernej – kto to zrobił, gdy strona bierna jest pisana, a podmiotem jest dzieło, ustawa czy budynek: この小説は夏目漱石によって書かれました。 Zwykłe osobowe zdania bierne zachowują zwykłe に (先生に褒められました, lekcja 45).
2. Środek / metoda – jaką drogą: 話し合いによって問題を解決しました (hanashiai ni yotte mondai o kaiketsu shimashita, rozwiązałem to przez rozmowę).
3. Przyczyna – formalne 〜で: 事故によって電車が遅れました。
4. „Zależy od” – odczyt, który po angielsku nie ma żadnego odpowiednika przyimkowego. Zdanie główne musi zawierać słowo wyrażające zróżnicowanie – 違う, 変わる, いろいろだ, 異なる: 人によって考え方が違います。 (Hito ni yotte kangaekata ga chigaimasu.)

Dodaj は, a otrzymasz 〜によっては (ni yotte wa), „w niektórych przypadkach”: 人によっては反対する人もいます (Hito ni yotte wa hantai suru hito mo imasu, niektórzy są przeciwni). To stwierdzenie częściowe, o niektórych przypadkach, a nie ogólne, więc zwykle kończy się na 〜もいます／〜こともあります.

Krok 5 – 〜にとって: punkt widzenia, z którego dokonuje się oceny. にとって (ni totte) znaczy „widziane z pozycji X”, a dopuszcza je orzeczenie: musi to być orzeczenie wartościujące – 大切です, 必要です, 難しいです, 便利です, いい, ありがたいです. 私にとって家族がいちばん大切です。

Ważne ograniczenie: にとって nie może otwierać zdania, którego orzeczenie opisuje działanie lub postawę skierowaną na tę osobę. ×先生にとって感謝しています jest błędne – wdzięczność jest skierowana do nauczyciela, więc to 先生に対して. Praktyczna reguła: po にとって następuje przymiotnik lub orzeczenie rzeczownikowe; po に対して następuje czasownik robienia czegoś komuś. Forma przydawkowa: にとっての (私にとっての故郷, watashi ni totte no furusato, czym dla mnie są rodzinne strony).

Krok 6 – 〜として: w charakterze. として (to shite) przypisuje rolę, status lub kategorię komuś, kto już ją posiada: 留学生として日本に来ました。 Z は staje się „z mojej strony / co się mnie tyczy” – 私としては賛成です (Watashi to shite wa sansei desu) – a z も, „także w charakterze”: 彼は歌手としても有名です。 Forma przydawkowa: としての (教師としての経験, kyōshi to shite no keiken, doświadczenie jako nauczyciel).

Krok 7 – Zestaw pomocniczy. Cztery kolejne zbudowane na tym samym szkielecie, warto je teraz rozpoznawać, a produkować później:

• 〜に基づいて (ni motozuite, forma przydawkowa に基づく) – na podstawie: 調査結果に基づいて.
• 〜に沿って (ni sotte, forma przydawkowa に沿った) – wzdłuż, zgodnie z: 方針に沿って (hōshin ni sotte, zgodnie z polityką), 川に沿って.
• 〜をめぐって (o megutte, forma przydawkowa をめぐる) – wokół, w sprawie (sporu): 土地をめぐって争っています (tochi o megutte arasotte imasu).
• 〜における (ni okeru, forma przysłówkowa 〜において) oraz 〜にわたる (ni wataru, forma przysłówkowa 〜にわたって) – najsztywniejsze pisane warianty で i „obejmowania”: 日本における教育, 三年にわたる工事.

Krok 8 – Rejestr. Wszystkie te konstrukcje należą do pisanej i formalnej mówionej japońszczyzny – wypracowań, wiadomości, raportów, prezentacji. W swobodnej rozmowie zanikają: について -> 〜のこと (日本のことを話しました), によって (środek/przyczyna) -> で, にとって -> zwykły temat は (私は日本語が難しいです), に対して (cel) -> zwykłe に. Użycie 〜における wobec przyjaciela brzmi jak czytanie formularza na głos.

Formy i schematy

Pięć podstawowych elementów – łączenie, znaczenie, forma przydawkowa:

Cztery odczyty によって – zdanie główne mówi, który to:

に対して kontra にとって – pary minimalne na tym samym rzeczowniku:

Zestaw pomocniczy:

Przykłady

Typowe błędy

• 私に対して日本語は難しいです。 (Watashi ni taishite Nihongo wa muzukashii desu.) -> 私にとって日本語は難しいです。 (Watashi ni totte Nihongo wa muzukashii desu.) – ocena dokonywana jest z punktu widzenia (にとって); に対して potrzebuje czegoś skierowanego na cel.
• 日本について本はとてもおもしろかったです。 (Nihon ni tsuite hon wa totemo omoshirokatta desu.) -> 日本についての本はとてもおもしろかったです。 (Nihon ni tsuite no hon wa totemo omoshirokatta desu.) – forma na て nie może modyfikować rzeczownika, a tutaj nie ma też czasownika, z którym mogłaby się połączyć. Wstaw の albo przebuduj zdanie z に関する. (Przed czasownikiem について stoi samodzielnie: 日本について話しました。)
• 環境に関しる問題が増えています。 (Kankyō ni kanshiru mondai ga fuete imasu.) -> 環境に関する問題が増えています。 (Kankyō ni kansuru mondai ga fuete imasu.) – 関する odmienia się jak する, więc formą modyfikującą rzeczownik jest jego forma prosta に関する, nigdy ×関る ani ×関しる. (環境に関して przed czasownikiem jest w porządku – to tylko pozycja przed rzeczownikiem wymaga 関する.)
• 人によっては考え方が違います。 (Hito ni yotte wa kangaekata ga chigaimasu.) -> 人によって考え方が違います。 (Hito ni yotte kangaekata ga chigaimasu.) – は zmienia znaczenie na „w niektórych przypadkach”, co wymaga wtedy 〜もいます; ogólne stwierdzenie o zróżnicowaniu przyjmuje gołe によって.
• 日本語の教師としての働いています。 (Nihongo no kyōshi to shite no hataraite imasu.) -> 日本語の教師として働いています。 (Nihongo no kyōshi to shite hataraite imasu.) – として modyfikuje czasownik bezpośrednio; の pojawia się tylko wtedy, gdy として modyfikuje następujący rzeczownik (教師としての経験).

Wskazówki

• Testuj każdą z nich po tym, co po niej następuje, a nie po angielskim odpowiedniku. Po にとって następuje przymiotnik lub orzeczenie rzeczownikowe; po に対して czasownik robienia czegoś komuś; po について czasownik mówienia lub myślenia; po によって strona bierna, osiągnięcie, przyczyna lub słowo zróżnicowania. Angielskie „for”, „to”, „by” i „about” dzielą to pole w zupełnie innych miejscach.
• Formy przydawkowe są na tyle nieregularne, że warto zapamiętać je jako listę: についての / に関する / に対する / による / にとっての / としての. Trzy przyjmują の, a trzy mają kształt czasownikowy – to po prostu forma prosta czasownika w środku (関する, 対する, よる).
• によって to nie ogólne „przez”. Dla sprawcy zwykłej strony biernej użyj zwykłego に (犬に噛まれました); dla narzędzia lub środka użyj で (電車で行きます). によって zdobywa swoje miejsce, gdy tekst jest formalny, sprawcą jest instytucja albo zdanie mówi o zróżnicowaniu.
• To brama do formalnej japońszczyzny. Ten sam szkielet rzeczownik + forma na て tworzy zestaw poziomu B2: 〜に際して, 〜にあたって, 〜を通じて w lekcji 64. Dobre opanowanie teraz łączenia z gołym rzeczownikiem i nawyku formy przydawkowej zaprocentuje tam.