W skrócie

Czas przyszły uprzedni (futuro anteriore) to czas przyszły od essere/avere plus imiesłów czasu przeszłego (avrò finito, sarò partito), i pełni dwie funkcje. Oznacza wcześniejszą z dwóch czynności przyszłych — Quando avrò finito, ti chiamo — a znacznie częściej w mowie wyraża domysł co do przeszłości: Sarà partito ieri (pewnie wyjechał wczoraj). Czas przyszły prosty robi to samo z domysłem co do teraźniejszości: Saranno le otto (pewnie jest około ósmej).

Zasada

Czas przyszły prosty znasz już z lekcji 21, gdzie był przedstawiony jako czysty czas: później. To była tylko połowa historii. Oba czasy przyszłe działają też jako czasy przypuszczenia, i właśnie na tym polega sens tej lekcji.

Krok 1 — Zbuduj formę. Weź futuro semplice czasownika posiłkowego i dodaj imiesłów czasu przeszłego: avrò parlato, sarò andato. Nic tu nie jest nowe. Czasownik posiłkowy jest taki sam, jaki dany czasownik przyjmuje w czasie przeszłym złożonym — avere dla większości czasowników, essere dla grupy ruchu i zmiany stanu — a przy essere imiesłów nadal zgadza się z podmiotem: Anna sarà partita, i ragazzi saranno partiti.

Krok 2 — Funkcja pierwsza: wcześniejszość. Kiedy zdanie zawiera dwie czynności przyszłe, ta, która kończy się jako pierwsza, przyjmuje futuro anteriore; druga przyjmuje czas przyszły prosty lub teraźniejszy. Spójniki-sygnały to quando, dopo che, appena, non appena, una volta che:

Quando avrò finito il lavoro, ti chiamo. Skończenie jest pierwsze, telefon drugi. Angielski zadowala się formą when I have finished, ale włoski trzyma całe zdanie skierowane ku przyszłości.

Działa też bez żadnego zdania podrzędnego, mierzone względem punktu w przyszłości: Fra due anni avrò finito l’università.

Krok 3 — Funkcja druga: przypuszczenie. To ta częstsza. Włoski nie ma potocznego odpowiednika angielskiego must be / must have: zamiast tego stawia zdanie w przyszłości i pozwala, by to czas niósł wątpliwość. Zasada to prosty przeskok o jeden stopień:

• Żeby domyślać się o teraz, użyj futuro semplice: Marco sarà stanco. (Marco pewnie jest zmęczony.)
• Żeby domyślać się o czymś już zakończonym, użyj futuro anteriore: Marco sarà partito. (Marco pewnie już wyjechał.)

Tak więc para presente / passato prossimo ma swoje odbicie w futuro semplice / futuro anteriore — ta sama relacja, przeniesiona w tryb domysłu. W Saranno le otto nikt nie mówi o przyszłości: mówiący patrzy właśnie teraz na zegarek i szacuje.

Te same formy zamieniają pytanie w głośne zastanawianie się, a nie prośbę o informację: Che ore saranno? to ciekawe, która jest godzina, a nie pytanie, na które oczekujesz odpowiedzi.

Drobne rozszerzenie tej samej wartości: postaw czas przyszły przed ustępstwem, a oznacza przyznaję, może: Avrà anche ragione, ma non mi convince. (Może i ma rację, ale mnie nie przekonuje.)

Domysł wyrażony trybem przypuszczającym — Sarebbe partito — to inne narzędzie o innym znaczeniu, które należy do lekcji 45.

Formy i schematy

Dwa czasowniki posiłkowe w czasie przyszłym, plus imiesłów:

Fakt po lewej, domysł po prawej — jedyne, co się zmienia, to czas:

Który czas gdzie, gdy spotykają się dwie czynności przyszłe:

Spójniki wprowadzające wcześniejszą czynność: quando, dopo che, appena, non appena, una volta che.

Przykłady

Typowe błędy

• Dopo che ho mangiato, uscirò. -> Dopo che avrò mangiato, uscirò. Angielski zadowala się formą after I have eaten, ale włoski trzyma obie połowy w przyszłości i oznacza wcześniejszą czynność przez futuro anteriore.
• Quando avrò finito, ti avrò chiamato. -> Quando avrò finito, ti chiamo. Tylko wcześniejsza z dwóch czynności przyjmuje futuro anteriore. Zdanie główne przyjmuje czas teraźniejszy lub przyszły prosty — nigdy drugiego futuro anteriore.
• Quando avrò arrivato a casa, ti scrivo. -> Quando sarò arrivato a casa, ti scrivo. Czasownik posiłkowy jest taki, jaki dany czasownik przyjmuje już w passato prossimo. Arrivare przyjmuje essere, tu i wszędzie.
• Le ragazze saranno arrivato tardi. -> Le ragazze saranno arrivate tardi. Przy essere imiesłów zgadza się z podmiotem, dokładnie jak w passato prossimo. avere go zamraża, essere się zgadza.
• Dov’è Marco? Partirà. -> Dov’è Marco? Sarà partito. Żeby domyślać się o czymś już zakończonym, potrzebujesz futuro anteriore. Partirà wyraża domysł o teraźniejszości albo zapowiedź wyjazdu — nie może znaczyć on pewnie wyjechał.

Wskazówki

• Domysł to przesunięcie o jeden stopień. Jakikolwiek czas podaje fakt, przesuń go o jeden stopień w przyszłość, żeby wyrazić przypuszczenie: è stanco -> sarà stanco, è partito -> sarà partito. Angielski robi identyczną sztuczkę ze słowem must: he is tired -> he must be tired.
• Anteriore znaczy „uprzedni, poprzedzający”. Mimo nazwy chodzi o czynność wcześniejszą, nie późniejszą. Jeśli w angielskim możesz wstawić first (when I’ve first finished…), to zdanie podrzędne jest twoim futuro anteriore.
• W mowie to właśnie użycie w znaczeniu domysłu naprawdę słyszysz. Czasowe futuro anteriore jest częste w piśmie, ale mówiony włoski często go omija (Quando finisco, ti chiamo). Za to znaczenie przypuszczenia jest wszędzie — łącznie ze stałą odpowiedzią Sarà! (Skoro tak mówisz!).
• Nic nowego do zapamiętania. Wybór czasownika posiłkowego, nieregularne imiesłowy i zgodność są przeniesione bez zmian z passato prossimo; jedyna nowość to postawienie avere/essere w czasie przyszłym, którego już się nauczyłeś.