否定代词与否定一致
A2 Zaimki przeczące i podwójne przeczenie 25 / 52
概要
波兰语的否定是双重的(否定一致)。句子里只要出现像 nikt(没有人)、nic(什么都没有)或 nigdy(从不)这样的否定词,动词前仍然要加上 nie:Nikt nie wie(没有人知道)。这在英语使用者听来像是“双重否定”,但在波兰语里这不仅是允许的,而且是必须的。漏掉动词前的 nie 是实实在在的语法错误,不是文体上的选择。
规则
英语每个分句只用一个否定词:Nobody knows(没有人知道)、I have nothing(我什么都没有)。波兰语则需要多少个否定词就用多少个——否定代词/副词,以及动词前的小品词 nie,两者都必须出现。这叫做 podwójne przeczenie(双重否定)或否定一致。
核心结构:否定词 + nie + 动词
每一个否定成分,都要和动词前的 nie 搭配出现:
- nikt nie wie——没有人知道(字面意思是“没有人不知道”)
- nic nie mam——我什么都没有(字面意思是“什么不我有”)
- nigdy nie był——他从来没去过(那里)
如果堆叠好几个否定词,每一个都保持否定意义,而 nie 在动词上仍然只出现一次:Nikt nigdy nic nie powiedział——谁也没说过什么(波兰语里用了四个否定词,而措辞规范的英语里一个都不用)。
否定词
主要的否定代词和副词都由前缀 ni- 构成:
- nikt——没有人(像代词一样变格,指人)
- nic——什么都没有(指事物)
- żaden/żadna/żadne——没有一个、任何……都不(像形容词一样的代词,与所修饰的名词配合)
- nigdy——从不(时间)
- nigdzie——哪儿都不(地点)
- znikąd——不知从哪儿
- donikąd——不知到哪儿
- wcale(nie)——一点也不
这些词都是某个不定代词的否定对应形式(ktoś -> nikt,coś -> nic,kiedyś/zawsze -> nigdy);参见不定代词。
否定后的格:nic 与属格
nikt 和 nic 会按格变化。一个很常见的陷阱:被否定的动词的宾语要用属格,而不是宾格(即“否定属格”,见属格)。所以“什么都没有”作直接宾语时是 niczego(属格形式),日常用的 nic 本身就是用作宾语的属格形式:
- Widzę coś.(宾格)-> Nie widzę niczego./Nic nie widzę.——我什么都看不见。
- Mam coś. -> Nic nie mam.——我什么都没有。
跟介词连用时,否定代词要用该介词所支配的格:z nikim(和任何人都不,工具格)、o niczym(和任何事都不,前置格)、do nikogo(给任何人都不,属格)。
形式与结构
nikt(没有人)和 nic(什么都没有)的变格。注意 nic 用 niczego 作为强调式的属格宾语,而普通的 nic 本身既是主格,也用作一般的被否定宾语:
| 格 | nikt(没有人) | nic(什么都没有) |
|---|---|---|
| 主格 | nikt | nic |
| 属格 | nikogo | niczego (/ nic) |
| 与格 | nikomu | niczemu |
| 宾格 | nikogo | nic |
| 工具格 | nikim | niczym |
| 前置格 | (o) nikim | (o) niczym |
żaden 在性、数、格上与所修饰的名词配合(变格方式像形容词/指示代词):
| 格 | 阳性单数 | 阴性单数 | 中性单数 | 复数(非阳性人称) |
|---|---|---|---|---|
| 主格 | żaden | żadna | żadne | żadne |
| 属格 | żadnego | żadnej | żadnego | żadnych |
| 与格 | żadnemu | żadnej | żadnemu | żadnym |
| 宾格 | żaden / żadnego | żadną | żadne | żadne |
| 工具格 | żadnym | żadną | żadnym | żadnymi |
| 前置格 | żadnym | żadnej | żadnym | żadnych |
否定副词(不变化)及其对应的肯定形式:
| 肯定形式 | 否定形式 | 中文 |
|---|---|---|
| zawsze / kiedyś | nigdy | 从不 |
| gdzieś / wszędzie | nigdzie | 哪儿都不 |
| skądś | znikąd | 不知从哪儿 |
| dokądś | donikąd | 不知到哪儿 |
一句话概括这个框架:[否定词] + nie + 动词。
例句
| Polski | 中文 |
|---|---|
| Nikt nie wie, gdzie ona jest. | 没有人知道她在哪儿。 |
| Nic nie mam w kieszeni. | 我口袋里什么都没有。 |
| Nigdy nie byłem w Krakowie. | 我从没去过克拉科夫。 |
| On nigdzie nie chce iść. | 他哪儿都不想去。 |
| Nikt nigdy nic nie powiedział. | 谁也没说过什么。 |
| Żaden student nie przyszedł na wykład. | 没有一个学生来听讲座。 |
| Z nikim o tym nie rozmawiam. | 这件事我不跟任何人谈。 |
| Ona niczego się nie boi. | 她什么都不怕。 |
| Nigdy więcej cię nie zobaczę. | 我再也不会见你了。 |
| To wcale nie jest trudne. | 这一点也不难。 |
常见错误
- Nikt wie. -> Nikt nie wie.——即使已经有了 nikt,动词前的 nie 也是必须的。
- Mam nic. -> Nic nie mam./Nie mam nic(zego).——否定词和 nie 要同时出现;宾语用属格。
- Nigdy byłem w Polsce. -> Nigdy nie byłem w Polsce.——有了 nigdy,动词前仍然需要 nie。
- Widzę niczego. -> Niczego nie widzę./Nic nie widzę.——否定宾语不能没有动词前的 nie。
- Rozmawiam z nikt. -> Nie rozmawiam z nikim.——介词后面的否定代词要用该介词要求的格(这里是工具格 nikim)。
- Żadny student nie przyszedł. -> Żaden student nie przyszedł.——阳性主格是 żaden,不是 żadny。
学习提示
- 把动词前的 nie 看作一个语法上的硬性要求,不是第二次否定:波兰语让整个分句在“否定”这一点上保持一致。
- 否定词越多,否定的语气越强——不用担心它们会相互抵消。Nikt nigdy nic 是加强语气,不是变成肯定。
- 记忆窍门:否定词都共享前缀 ni-(nikt、nic、nigdy、nigdzie);每一个都有对应的不定代词“双胞胎”(ktoś、coś、kiedyś、gdzieś)。
- 被否定动词的宾语用属格:nie mam czasu、nic nie widzę、niczego nie chcę。
- żaden 的用法像形容词——要让它配合一致:żadna książka、żadne dziecko、żadnych ludzi。
- 介词后面,否定代词要保持在该介词所支配的格:o niczym、do nikogo、z nikim。