属格
A2 Dopełniacz 15 / 52
概要
属格(波兰语叫作 dopełniacz)是波兰语里用得最多的格。它回答 kogo?(“谁的?”)和 czego?(“什么的?”)这两个问题。你会用它来表示所属(książka brata = “哥哥的书”),用在表数量的词和很多数词之后,用在一长串介词之后(do、od、z、bez、dla),而且——最关键的是——用作否定动词的宾语。早点学会它:你造的几乎每一个句子都会用到它。
规则
属格标记一个事物属于什么、来自什么,标记多少,还标记不存在什么。它的词尾取决于性,阳性名词还要看生命度和具体的词。
所属与“的”
波兰语没有表示“的”的词,也没有英语那种所有格’s。所有者直接用属格,放在被拥有的事物后面:samochód ojca(“爸爸的车”)、koniec filmu(“电影的结尾”)。
用在表数量的词和否定句之后
表示数量的词后面要接属格:dużo czasu(“很多时间”),kilogram cukru(“一公斤糖”),szklanka wody(“一杯水”)。而且否定动词的宾语会从宾格变成属格——这是下面要讲的内容。
否定属格——nie ma、nie mam
这是 A2 阶段的学习者最容易出错的一条规则。否定及物动词时,它的直接宾语会离开宾格,改用属格:
- Mam czas(“我有时间”)-> Nie mam czasu(“我没有时间”)。
- Widzę psa(“我看见一只狗”)-> Nie widzę psa(这个词的宾格本来就和属格形式相同,所以看起来没变)。
- Czytam książkę(“我在读一本书”)-> Nie czytam książki。
固定短语 nie ma 的意思是“没有/不在”。它是 jest/są 的否定、无人称形式,而缺少的东西要用属格:Nie ma czasu(“没有时间”)、Nie ma Adama(“亚当不在”)、Nie ma problemu(“没问题”)。它对应的肯定形式用主格(Jest czas/Jest Adam),所以一否定,格就整个变了。过去时是 nie było + 属格,将来时是 nie będzie + 属格:Nie było czasu、Nie będzie problemu。
形式与结构
单数按性划分的词尾
| 性 | 主格 | 属格 | 词尾 |
|---|---|---|---|
| 阳性有生 | pies | psa | -a |
| 阳性有生 | student | studenta | -a |
| 阳性有生 | brat | brata | -a |
| 阳性无生 | chleb | chleba | -a |
| 阳性无生 | dom | domu | -u |
| 阳性无生 | stół | stołu | -u |
| 阳性无生 | samochód | samochodu | -u |
| 阴性(-a) | kawa | kawy | -a -> -y |
| 阴性(-a) | książka | książki | -a -> -i(k/g 之后) |
| 阴性(辅音结尾) | noc | nocy | + -y |
| 中性 | okno | okna | -o -> -a |
| 中性 | piwo | piwa | -o -> -a |
| 中性 | dziecko | dziecka | -o -> -a |
阳性单数是最麻烦的一类。有生名词(人、动物)几乎总是用 -a。无生名词则在 -a 和 -u 之间分布,必须逐词记住:具体、可数的事物和很多食物词偏向 -a(chleb -> chleba,ser -> sera),而抽象词、不可数的事物、地名和外来词偏向 -u(czas -> czasu,dom -> domu,problem -> problemu,telefon -> telefonu)。
阴性词尾 -a 变成 -y,但在 k 或 g 后面,拼写规则要求用 -i:matka -> matki,droga -> drogi。以辅音结尾的阴性名词加 -y/-i:noc -> nocy,mysz -> myszy。
注意你在宾格里见过的同一类元音/辅音变化:pies -> psa(e 脱落),stół -> stołu 和 samochód -> samochodu(ó -> o,也就是 o-kreskowane 变成普通的 o)。
复数属格(概览)
| 性 | 主格单数 | 属格复数 | 词尾 |
|---|---|---|---|
| 阳性 | student | studentów | -ów |
| 阳性 | dom | domów | -ów |
| 阳性(软词干) | nauczyciel | nauczycieli | -i |
| 阴性 | kobieta | kobiet | 零词尾 |
| 阴性 | książka | książek | 零词尾(插入 -e-) |
| 中性 | okno | okien | 零词尾(插入 -e-) |
| 中性 | słowo | słów | 零词尾 |
阳性名词通常用 -ów;软词干的用 -i/-y。阴性和中性名词通常用零词尾(词干本身),常常插入一个 -e- 来拆开末尾的辅音丛:książka -> książek,okno -> okien。
否定时的格转换
| 肯定句(宾格) | 否定句(属格) |
|---|---|
| Mam czas. | Nie mam czasu. |
| Mam kawę. | Nie mam kawy. |
| Czytam książkę. | Nie czytam książki. |
| Znam odpowiedź. | Nie znam odpowiedzi. |
| Jest czas. | Nie ma czasu. |
例句
| Polski | 中文 |
|---|---|
| To jest samochód ojca. | 这是我爸爸的车。 |
| Nie ma dzisiaj czasu. | 今天没有时间。 |
| Nie ma tu Adama. | 亚当不在。 |
| Nie mam pieniędzy. | 我没有钱。 |
| Wypij szklankę wody. | 喝一杯水。 |
| Wracam z pracy do domu. | 我下班回家。 |
| To prezent dla siostry. | 这是给我姐姐(妹妹)的礼物。 |
| Nie znam tej kobiety. | 我不认识那个女人。 |
| Kawa bez cukru, proszę. | 请给我一杯不加糖的咖啡。 |
| Uczymy się języka polskiego. | 我们在学波兰语。 |
常见错误
- Nie mam czas. -> Nie mam czasu.——否定动词的宾语要用属格,不是宾格。
- Nie ma Adam. -> Nie ma Adama.——nie ma 后面表示不存在的东西要用属格。
- Nie widzę pies. -> Nie widzę psa.——否定仍然要求属格(这里正好和有生名词的宾格形式相同)。
- samochód ojcu -> samochód ojca——表示所属要用属格(ojca),不是与格(ojcu)。
- do dom -> do domu——do 支配属格;dom 是无生名词,词尾用 -u。
- dużo czas -> dużo czasu——像 dużo 这样表示数量的词要求属格。
- książka bratu -> książka brata——“哥哥的书”里用属格 brata。
学习提示
- 否定句的记忆窍门:动词一否定,宾语就属格。 如果肯定句里宾语是宾格,它的否定版本宾语就要用属格。
- nie ma 是一个固定短语,意思是“没有/不在”——它不因人称或数而变化,后面永远接属格:nie ma mleka、nie ma ludzi、nie ma mnie。
- 它对应的过去时和将来时遵循同样的规则:过去时 nie było + 属格,将来时 nie będzie + 属格。
- 关于阳性无生名词的 -a 与 -u,一个大致的判断办法是:可数的具体事物和很多食物 -> -a(chleba、sera、banana);抽象词、不可数的液体、地名和外来词 -> -u(czasu、soku、domu、hotelu)。拿不准时查词典——这一对词尾确实要逐词记住。
- 属格是通往介词的大门:do、od、z/ze、bez、dla、u、obok、koło、według、wokół 全都支配属格。把这个格和这些小词一起记住,就会牢牢记住。