运动动词

A2 Czasowniki ruchu 26 / 52

概要

波兰语有一小组动词——运动动词(czasowniki ruchu)——以一种特殊的方式成对出现。两个搭档都是未完成体,所以这不是你在第 20 课学过的那种体的对子。相反,其中一个表示朝一个方向的一次出行,另一个表示来回走动、多个方向,或者习惯性的动作。英语两种情况都用“go”,所以你必须学会判断该用哪个波兰语动词。

规则

最重要的两对是 iść/chodzić(“步行”)和 jechać/jeździć(“乘车、开车”)。每一对里的第一个动词是定向的,第二个是不定向的。

定向——czasownik określony

定向动词(iść、jechać)表示朝一个方向、正在进行的一次出行,通常是有明确目的地的:

  • 此刻正在发生的动作:Idę do szkoły.(“我正在走去学校——现在。”)
  • 某一次具体的出行,哪怕是在过去或将来:Jutro jadę do Krakowa.(“明天我要去克拉科夫。”)
  • 把它想象成一支笔直的箭:从 A 到 B,单程,一次。

不定向——czasownik nieokreślony

不定向动词(chodzić、jeździć)表示反复发生、习惯性、漫无目的、往返,或者朝多个方向的动作:

  • 习惯/反复的动作:Codziennie chodzę do szkoły.(“我每天去学校。”)
  • 一般的能力或方式:Dziecko już chodzi.(“这孩子已经会走路了。”)
  • 往返、来回的出行:Często jeżdżę do babci.(“我常去奶奶家——然后再回来。”)
  • 把它想象成一条游走或打转的线:来来回回,一次又一次,或者没有固定的方向。

两者都是未完成体

关键在于,iść、chodzić、jechać 和 jeździć 都是未完成体。它们互相都不是对方的“完成体”搭档。要构成完成体的运动动词,需要加上前缀(见带前缀的运动动词,第 39 步):pójść(“出发去(步行)”),pojechać(“出发去(乘车)”)。在这一对基础动词里,要选择的只是朝一个方向的一次出行还是反复、往返的动作。

形式与结构

这四个基础动词都是不规则的,必须逐个记住。注意其中的辅音和元音音变,尤其是 iść(现在时词干 d/dz,过去时词根 szedł-/szł-)。

iść/chodzić(步行)

iść(定向)chodzić(不定向)
jaidęchodzę
tyidzieszchodzisz
on/ona/onoidziechodzi
myidziemychodzimy
wyidzieciechodzicie
oni/oneidąchodzą
过去时(阳性单数)szedłemchodziłem
过去时(阴性单数)szłamchodziłam
过去时(第三人称阳性/阴性)szedł / szłachodził / chodziła

jechać/jeździć(乘车)

jechać(定向)jeździć(不定向)
jajadęjeżdżę
tyjedzieszjeździsz
on/ona/onojedziejeździ
myjedziemyjeździmy
wyjedzieciejeździcie
oni/onejadąjeżdżą
过去时(阳性单数)jechałemjeździłem
过去时(阴性单数)jechałamjeździłam
过去时(第三人称阳性/阴性)jechał / jechałajeździł / jeździła

其他常见的运动动词对

同样的定向/不定向区分贯穿整个这一类动词。现在时 ja 和 on 的形式:

意思定向(单次出行)不定向(反复/多方向)
跑biec: biegnę, biegniebiegać: biegam, biega
飞lecieć: lecę, lecilatać: latam, lata
游泳/航行płynąć: płynę, płyniepływać: pływam, pływa
拿、搬(步行)nieść: niosę, niesienosić: noszę, nosi
运、载(乘车)wieźć: wiozę, wieziewozić: wożę, wozi

例句

Polski中文
Idę teraz do pracy.我现在正走去上班。(一次出行,正在进行)
Codziennie chodzę do pracy pieszo.我每天走路去上班。(习惯)
Patrz, dziecko już chodzi!看,这孩子已经会走路了!(能力)
Jutro jadę do Warszawy na spotkanie.明天我要去华沙开会。(一次出行)
W wakacje często jeździmy nad morze.夏天我们经常去海边。(反复往返)
Ona jeździ do pracy autobusem.她坐公交车上班。(日常通勤)
Dokąd idziesz?你这是去哪儿?(现在,步行)
Ptaki lecą na południe.鸟儿正往南飞。(一次有方向的飞行)
Dzieci biegają po parku.孩子们正在公园里到处跑。(多个方向)
Kelner niesie talerze do stolika.服务员正把盘子端到桌上。(一个方向)

常见错误

  • Teraz chodzę do szkoły.(想表达“我现在正在路上”)-> Teraz idę do szkoły.——正在进行的一次出行要用定向动词 iść。
  • Codziennie idę do pracy.(想表达“每天”)-> Codziennie chodzę do pracy.——每天的习惯要用不定向动词 chodzić。
  • Jutro jeżdżę do Krakowa. -> Jutro jadę do Krakowa.——一次计划好的出行要用定向动词 jechać。
  • Idę do Krakowa.(想表达去另一座城市)-> Jadę do Krakowa.——城市之间要乘车,所以用 jechać,而不是表示步行的 iść。
  • Będę pojechał do babci. -> Pojadę do babci. 或 Będę jeździł do babci.——带前缀的完成体动词(pojechać)自己就能构成单词形式的将来时,不要和 będę 连用。
  • Ona chodzi do pracy teraz.(想表达此刻)-> Ona idzie do pracy.——“此刻正在路上”要用定向动词。

学习提示

  • 单向箭头,现在/这一次出行 -> 定向(idę、jadę)。打转、习惯、往返 -> 不定向(chodzę、jeżdżę)。
  • 步行用 iść/chodzić;乘坐任何交通工具(公交车、汽车、火车、自行车)用 jechać/jeździć。就算方向选对了,用错这一对动词听起来也很别扭。
  • 时间词是很强的提示:teraz、w tej chwili、jutro(jeden raz) 倾向于定向;codziennie、często、zawsze、zwykle 倾向于不定向。
  • 记住两个搭档都是未完成体——表示“完成”的版本要靠加前缀(pójść、pojechać、przyjść、wyjechać)构成,这些留到后面第 39 课再讲。
  • 把每一对动词当作一个整体记在一张单词卡上:iść/chodzić、jechać/jeździć、biec/biegać、lecieć/latać。