带前缀的运动动词
B1 Czasowniki ruchu z przedrostkami 39 / 52
概要
在第 26 课你已经学过基本的运动动词对 iść／chodzić 和 jechać／jeździć，它们都是未完成体。这节课要讲的是，给它们加上前缀以后会发生什么。前缀同时做两件事：它加上一个方向（进、出、到达、穿过、离开），同时改变体。前缀加定向动词，得到完成体动词；前缀加不定向动词，得到与它配对的未完成体动词。波兰语正是这样表达“到达”“离开”“进入”“穿过”等几十个意思的。
规则
前缀会把单纯的“走”变成一个有方向、有边界的事件。前缀加在哪个基础动词上，决定了这个新词的体。
前缀 + 定向动词 = 完成体
给 iść 或 jechać（单程动词）加上前缀，就得到一个完成体动词——表示一次完整的到达或出发：
- przyjść、przyjechać = “到达”（完成体）
- wyjść、wyjechać = “离开／出去”（完成体）
因为它们是完成体，它们的现在时词尾表达的其实是简单将来时（见第 23 课）：przyjdę = “我将会到达”，而不是“我到达”。
前缀 + 不定向动词 = 未完成体
把同一个前缀加到不定向词干上，就得到与之配对的未完成体动词——用来表示重复、过程，或正在进行的事件：
- 步行：词干变成 -chodzić -> przychodzić、wychodzić
- 乘车（交通工具）：词干变成 -jeżdżać -> przyjeżdżać、wyjeżdżać
所以每个方向都会给你一对真正的体的对子：przyjść（完）／przychodzić（未完），wyjechać（完）／wyjeżdżać（未完）。这和第 26 课的基础动词对不同，这里才是第 20 课讲的完成体／未完成体的对立。
前缀都是什么意思
最常见的方向前缀：
- przy- = 到达，到达某个点：przyjść（到达）
- wy- = 出，出去：wyjść（出去）
- w-／we- = 进，进入：wejść（进入）
- od-／ode- = 离开，从……离开：odejść（走开）
- do- = 到达（某个终点）：dojść（走到）
- pod-／pode- = 靠近，走近：podejść（走近）
- prze- = 穿过，经过：przejść（穿过）
- z-／ze-／s- = 下，或者聚在一起：zejść（下去），zejść się（聚集）
- roze-…się = 分开，散开：rozejść się（分道扬镳）
- po- = 出发（重新开始一段行程）：pójść、pojechać
-jść 的词干
当前缀以元音结尾时，iść 会变成 -jść：przyjść、dojść、wyjść、przejść。当前缀以辅音结尾时，会插入一个 -e-：wejść、zejść、odejść、podejść。前缀 po- 比较特殊：po- + iść -> pójść（带 ó）。
形式与结构
同一个方向，两种体（步行对交通工具）
以 przy-（“到达”）为例。表格里每个格子都是一个完整的动词；完成体按简单将来时变位。
| 步行 | 交通工具 | |
|---|---|---|
| 完成体（完） | przyjść | przyjechać |
| 未完成体（未完） | przychodzić | przyjeżdżać |
完成体的变位（词尾＝简单将来时）
| przyjść（完） | przyjechać（完） | |
|---|---|---|
| ja | przyjdę | przyjadę |
| ty | przyjdziesz | przyjedziesz |
| on/ona/ono | przyjdzie | przyjedzie |
| my | przyjdziemy | przyjedziemy |
| wy | przyjdziecie | przyjedziecie |
| oni/one | przyjdą | przyjadą |
| 过去时（阳性单数） | przyszedłem | przyjechałem |
| 过去时（阴性单数） | przyszłam | przyjechałam |
| 过去时（第三人称阳性／阴性） | przyszedł / przyszła | przyjechał / przyjechała |
注意 -jść 的过去时词根是 -szedł-／-szł-（和基础动词 iść 一样）：przyszedł（他到了），przyszła（她到了），przyszli（他们，阳性人称）。
未完成体的变位（现在时）
| przychodzić（未完） | przyjeżdżać（未完） | |
|---|---|---|
| ja | przychodzę | przyjeżdżam |
| ty | przychodzisz | przyjeżdżasz |
| on/ona/ono | przychodzi | przyjeżdża |
| my | przychodzimy | przyjeżdżamy |
| wy | przychodzicie | przyjeżdżacie |
| oni/one | przychodzą | przyjeżdżają |
各个前缀的系统总览（完／未完）
| 方向 | 步行：完／未完 | 交通工具：完／未完 |
|---|---|---|
| 到达（przy-） | przyjść / przychodzić | przyjechać / przyjeżdżać |
| 出去（wy-） | wyjść / wychodzić | wyjechać / wyjeżdżać |
| 进入（w-／we-） | wejść / wchodzić | wjechać / wjeżdżać |
| 离开（od-／ode-） | odejść / odchodzić | odjechać / odjeżdżać |
| 到达终点（do-） | dojść / dochodzić | dojechać / dojeżdżać |
| 靠近（pod-／pode-） | podejść / podchodzić | podjechać / podjeżdżać |
| 穿过（prze-） | przejść / przechodzić | przejechać / przejeżdżać |
| 下去（z-／s-） | zejść / schodzić | zjechać / zjeżdżać |
| 出发（po-） | pójść / (chodzić) | pojechać / (jeździć) |
这个规律完全一致：步行的未完成体总是 -chodzić，交通工具的未完成体总是 -jeżdżać。同样的前缀也能用在其他运动动词词根上：przynieść／przynosić（“步行带来”），przywieźć／przywozić（“用交通工具带来”），przylecieć／przylatywać（“乘飞机到达”）。
例句
| Polski | 中文 |
|---|---|
| Przyjdę do ciebie o ósmej. | 我八点会到你那儿。（完成体，一次到达） |
| Ona przychodzi do nas w każdą niedzielę. | 她每个星期天都来我们这儿。（未完成体，习惯） |
| Wyszedłem z domu pięć minut temu. | 我五分钟前离开了家。（完成体，已完成） |
| Pociąg wyjeżdża z peronu drugiego. | 火车正从二号站台出发。（未完成体，过程） |
| Proszę wejść! | 请进！（完成体不定式，用于礼貌请求） |
| Samochód wjechał do garażu. | 汽车开进了车库。（完成体） |
| Musimy przejść przez ulicę na zielonym. | 我们得趁绿灯过马路。（完成体） |
| Codziennie przechodzę obok tego kościoła. | 我每天都经过那座教堂。（未完成体，习惯） |
| Dojechaliśmy do Krakowa o północy. | 我们半夜到了克拉科夫。（完成体，到达） |
| Autobus podjeżdża właśnie na przystanek. | 公交车正在靠站。（未完成体，进行中） |
常见错误
- Będę przyjść. -> Przyjdę.——完成体自己就能构成单词形式的将来时，绝不能和 będę 连用。
- Jutro przychodzę o ósmej.（一次已计划好的到达）-> Jutro przyjdę o ósmej.——一次性完成的事件要用完成体 przyjść。
- Codziennie przyjdę do pracy. -> Codziennie przychodzę do pracy.——习惯性的动作要用未完成体 przychodzić。
- Przyjeżdżam wczoraj. -> Przyjechałem wczoraj.／Przyjechałam wczoraj.——已经结束的过去行程要用完成体 przyjechać。
- wyjśc／wejśc -> wyjść／wejść——要保留 -jść 的拼写；而且 w- + iść 要插入 -e-，得到 wejść，而不是 wiść。
- poidę -> pójdę（来自 pójść）——po- + iść 融合成 pójść，将来时是 pójdę、pójdziesz。
- przychodzę do pracy autobusem（想表达坐公交车）-> przyjeżdżam do pracy autobusem——乘坐交通工具要用 -jeżdżać 词干，而不是步行用的 -chodzić。
学习提示
- 把每个方向当作一张卡片上的一对词来记：przyjść／przychodzić，wyjechać／wyjeżdżać。要记牢的就是前缀和体这两样。
- 两条铁律：步行的未完成体 = 前缀 + -chodzić；交通工具的未完成体 = 前缀 + -jeżdżać。完成体永远是前缀 + iść／jechać。
- 如果句子说的是一次已完成或已计划好的事件，就用完成体（它的“现在时”其实是将来时）。如果是习惯性的动作或正在进行的事，就用未完成体。
- 拼写记忆点：元音前缀后面写 -jść（przyjść、dojść）；辅音前缀后面插入 -e-（wejść、zejść、odejść）；po- 则得到 pójść，带 ó。
- -jść 的过去时保留基础动词的规律 szedł／szła／szli（przyszedł、wyszła、doszli）——不要把它规则化。