W skrócie

반말 (banmal, mowa swobodna), gramatycznie 해체, to poufały rejestr, którego używasz z bliskimi przyjaciółmi, rodzeństwem i osobami wyraźnie młodszymi od ciebie. Skrót jest prosty: weź swoją formę 해요체 i odetnij 요 — 가요 -> 가 (ga), 먹었어요 -> 먹었어 (meogeosseo). Kilka końcówek zmienia kształt (łącznik, przyszłość, „chodźmy”), a zaimki też się zmieniają. Używaj jej tylko tam, gdzie pozwala na to relacja — domyślne użycie 반말 wobec obcej osoby lub kogoś starszego jest niegrzeczne.

Zasada

Krok 1 — Odetnij 요, a masz 반말

Dla zdecydowanej większości czasowników i czasowników opisowych 반말 to forma 해요체 minus 요. Wszystko, czego się już nauczyłeś o harmonii samogłosek 아/어 i jej ściągnięciach, przenosi się wprost.

Forma 해요체 - 요 = 반말

• 가다 -> 가요 -> 가 (ga, iść)
• 먹다 -> 먹어요 -> 먹어 (meogeo, jeść)
• 하다 -> 해요 -> 해 (hae, robić)
• 마시다 -> 마셔요 -> 마셔 (masyeo, pić)
• 있다 -> 있어요 -> 있어 (isseo, jest); 없다 -> 없어 (eopseo, nie ma)
• Czas przeszły: 갔어요 -> 갔어 (gasseo, poszedłem); 먹었어요 -> 먹었어 (meogeosseo, zjadłem)

Krok 2 — Jedna forma, trzy typy zdań rozróżniane intonacją

Podobnie jak 해요체, jedna forma 반말 służy do zdania oznajmującego, pytania i rozkazu — różni się tylko intonacja. Nie ma tu osobnych końcówek do nauczenia.

Temat czasownika + -아/어 = zdanie oznajmujące (płaska intonacja), pytanie (intonacja wznosząca) albo rozkaz (intonacja opadająca)

• 가. (ga.) — Idę. / 가? (ga?) — Idziesz? / 가! (ga!) — Idź!

Bardziej dosadne pytanie może dodać do tematu -니? lub -냐?: 가니? (gani?), 먹니? (meongni?), 가냐? (ganya?). Te dwie formy nie są wymienne pod względem tonu: -니? jest przyjaźniejsza z tej pary — typowa dla dorosłego mówiącego do dziecka i częściej używana przez kobiety — podczas gdy -냐? brzmi ostrzej i jest powszechna wśród młodych mężczyzn.

Krok 3 — Końcówki, które zmieniają kształt

Trzy bardzo częste końcówki nie tylko odcinają 요; przyjmują specjalną formę 반말.

• Łącznik: -(이)야, wybierany przez 받침 rzeczownika — po samogłosce -야 (의사야, jest lekarzem), po 받침 -이야 (학생이야, jest studentem). Przeczenie: 아니야 (aniya, nie jest).
• Przyszłość / prawdopodobieństwo: -(으)ㄹ 거야 — 갈 거야 (gal geoya, pójdzie/pójdę), 먹을 거야 (meogeul geoya, zje/zjem).
• Forma zachęcająca („chodźmy”): -자 — 가자 (gaja, chodźmy), 먹자 (meokja, zjedzmy). Ta w ogóle nie ma formy 요; grzecznościowym odpowiednikiem jest 가요 albo 갈까요.

Złagodzone prośby nadal biorą -아/어 줘 (z -아/어 주세요): 도와줘 (dowajwo, pomóż mi), a zakazy używają -지 마 (z -지 마세요): 가지 마 (gaji ma, nie idź).

Krok 4 — Zmień zaimki oraz słowa „tak”/„nie”

반말 przychodzi z własnym zestawem zaimków osobowych. Pokorne 저/제 należy do mowy grzecznościowej; 반말 używa 나/내가.

• 나 (na, ja) -> temat 나는 (naneun), podmiot 내가 (naega). Nigdy *저는 … 가 — to zestawienie łączy pokorny zaimek ze swobodną końcówką i jest zderzeniem rejestrów.
• 너 (neo, ty) -> temat 너는 (neoneun), podmiot 네가 (nega), potocznie wymawiane, a nawet zapisywane jako 니가 (niga), żeby odróżnić je od 내가.
• Tak: 응 (eung) albo 어 (eo). Nie: 아니 (ani).

Krok 5 — Zwracanie się do kogoś w 반말

Żeby zwrócić czyjąś uwagę, mówisz 야 (ya, hej). Z imieniem dodajesz partykułę wołacza wybieraną przez 받침 imienia: po samogłosce -야, po 받침 -아.

• 민수 (samogłoska) -> 민수야 (Minsuya); 지혜 (samogłoska) -> 지혜야 (Jihyeya)
• 민혁 (받침) -> 민혁아 (Minhyeoga); 지훈 (받침) -> 지훈아 (Jihuna)

Krok 6 — Kto może jej używać, i ryzyko

반말 jest dopuszczalne dzięki wiekowi i bliskości, a wśród dorosłych zwykle jest wzajemne i uzgodnione: mówi się 말(을) 놓다 (mareul nota, zrzucić mowę oficjalną) — „말 놓으세요” albo „말 편하게 해” zaprasza do tego. Dopóki to się nie stanie, zostań przy 해요체. Użycie może być też asymetryczne: dorosły mówi 반말 w dół do dziecka, albo starszy do młodszego, podczas gdy druga strona odpowiada 존댓말 (mową grzecznościową). Jednostronne 반말 między dorosłymi odczytywane jest jako gra o władzę. Bezpiecznym domyślnym wyborem jest zawsze 해요체; przejdź na 반말 dopiero, gdy relacja wyraźnie na to pozwala.

Uwaga: surowy pisemny styl prosty, który spotykasz w książkach, dziennikach i nagłówkach — -(느)ㄴ다, -아/어라 (한다체) — to inny paradygmat, nie mówione 반말. Jest omawiany później w lekcji 58.

Formy i schematy

Odetnij 요: przekształcenie 해요체 -> 반말 (zdania oznajmujące):

Końcówki, które zmieniają kształt (łącznik wybierany przez 받침):

Typy zdań z formy 반말 (가다, 먹다):

Zaimki, „tak”/„nie” i zwracanie się do kogoś:

Przykłady

Typowe błędy

• 저는 학교에 가. (Jeoneun hakgyoe ga.) -> 나는 학교에 가. (Naneun hakgyoe ga.) — 저 to pokorny zaimek mowy grzecznościowej; 반말 bierze 나/내가. Mieszanie 저 ze swobodną końcówką to zderzenie rejestrów.
• 학생야. (Haksaengya.) -> 학생이야. (Haksaengiya.) — Po 받침 swobodny łącznik to -이야, nie -야. Samo -야 występuje tylko po samogłosce (의사야).
• 여기 화장실이야? (Yeogi hwajangsiriya?) -> 여기 화장실 있어? (Yeogi hwajangsil isseo?) — Użyj 있어 dla istnienia („czy jest tu…?”); 화장실이야? znaczy „czy to jest łazienka?” (tożsamość). To rozróżnienie 있어 kontra 이야.
• 가자요. (Gajayo.) -> 가자. (Gaja.) — -자 jest już swobodne i nie bierze 요; nie istnieje *-자요. Żeby być grzecznym, użyj zamiast tego 가요 albo 갈까요.
• 선생님, 뭐 해? (Seonsaengnim, mwo hae?) -> 선생님, 뭐 하세요? (Seonsaengnim, mwo haseyo?) — 반말 wobec kogoś starszego lub starszego rangą jest niegrzeczne; zachowaj 존댓말 „w górę”, nawet gdy ta osoba używa wobec ciebie 반말 (użycie asymetryczne).

Wskazówki

• Jednoruchowy skrót: odetnij 요. Niemal każda forma 반말 to po prostu twoja forma 해요체 z usuniętym 요 (먹었어요 -> 먹었어). Zapamiętaj tylko trzy wyjątki, które się temu opierają: łącznik (-이야/-야, nie *-이에), przyszłość (-거야) i „chodźmy” (-자).
• 반말 trzeba sobie zasłużyć, nie zakładać z góry. Nigdy nie zaczynaj nim rozmowy z obcą osobą albo kimś starszym. Czekaj, aż druga osoba powie 말 놓으세요 / 말 편하게 해, albo zaproponuj to sam — do tego czasu 해요체 jest zawsze bezpieczne.
• Często jest jednokierunkowe. Dorośli mówią 반말 w dół do dzieci, a starsi rangą do młodszych, podczas gdy druga strona odpowiada 존댓말. Między rówieśnikami powinno być wzajemne; jednostronne 반말 między dorosłymi brzmi jak gra o władzę.
• Nie myl mowy swobodnej z pisemnym stylem prostym. Mówiona forma swobodna to 해 / 가; -(느)ㄴ다 / -아/어라, które widzisz w druku, to osobny 한다체 styl pisemny (lekcja 58), nie rozmowa.