W skrócie

Koreańskie zdanie potrafi pełnić dwie poważne funkcje. Dodaj do czasownika końcówkę przydawkową, a całe zdanie stanie się przymiotnikiem przed rzeczownikiem — zdanie względne, którego własny podmiot przyjmuje 이/가 (nigdy 은/는): 제가 어제 산 책 (jega eoje san chaek, książka, którą kupiłem wczoraj). Albo zamień zdanie w rzeczownik, dodając -기 lub -는 것: 수영하기 (suyeonghagi, pływanie), 자는 것 (janeun geot, spanie).

Zasada

Krok 1 — Zdanie względne to zdanie przydawkowe z własnym podmiotem

Lekcja 24 wprowadziła końcówki przydawkowe -는 / -(으)ㄴ / -(으)ㄹ oraz rzeczowniki niesamodzielne. Zdanie względne to kolejny krok: całe zdanie — z podmiotem, dopełnieniem, okolicznikiem i wszystkim innym — zamienione w przydawkę i postawione przed rzeczownikiem, który określa. Ponieważ koreański nie ma odpowiednika który/która/które, całe łączenie wykonuje sama końcówka: zdanie + końcówka przydawkowa + rzeczownik.

Podmiot wewnątrz zdania przydawkowego przyjmuje partykułę podmiotu 이/가, nigdy partykułę tematu 은/는 — 은/는 należy do zdania głównego. Dlatego książka, którą kupiłem to 제가 산 책 (jega san chaek), z 제가, a nie *저는.

Krok 2 — Rzeczownik główny wypełnia lukę w zdaniu

Rzeczownik z przodu jest rozumiany jako pełniący rolę — podmiotu, dopełnienia lub miejsca — z powrotem wewnątrz zdania, gdzie znajduje się niema „luka”. Ten sam czasownik wskazuje na różne role, zależnie od tego, które miejsce jest puste:

• 책을 읽는 사람 (chaegeul ingneun saram) — osoba, która czyta książkę (główny = podmiot; 책을 zostaje)
• 제가 읽는 책 (jega ingneun chaek) — książka, którą czytam (główny = dopełnienie; 제가 zostaje)
• 제가 사는 곳 (jega saneun got) — miejsce, w którym mieszkam (główny = okolicznik „gdzie”)

Krok 3 — Czas tkwi w końcówce przydawkowej (powtórka z lekcji 24)

Wybór końcówki wciąż ustala czas czynności zawartej w zdaniu: teraźniejszy -는, przeszły -(으)ㄴ, przyszły (zamierzony) -(으)ㄹ. 어제 (wczoraj) wymusza przeszły 산; 내일 (jutro) wymusza przyszły 살.

Krok 4 — Przydawki mogą być długie i mogą się piętrzyć

Zdanie przydawkowe może być tak długie, jak trzeba — wystarczy zachować wszystko przed końcówką: 제가 어제 도서관에서 빌린 책 (jega eoje doseogwaneseo billin chaek, książka, którą wczoraj wypożyczyłem z biblioteki). Można też spiętrzyć dwie przydawki na jednym rzeczowniku: 제가 좋아하는 조용한 카페 (jega joahaneun joyonghan kape, cicha kawiarnia, którą lubię).

Krok 5 — Nominalizacja: zamiana zdania w rzeczownik

Aby użyć zdania tam, gdzie potrzebny jest rzeczownik (jako podmiot lub dopełnienie), zamień je w rzeczownik na dwa sposoby — a jeśli tak zamienione zdanie ma własny podmiot, przyjmuje on 이/가, nigdy 은/는, dokładnie tak jak wewnątrz zdania względnego:

• -기 dołącza się bezpośrednio do tematu (하다 -> 하기, 먹다 -> 먹기, 살다 -> 살기) i nazywa czynność w sposób abstrakcyjny. To forma wymagana lub preferowana przez pewne predykaty — 좋아하다, 싫어하다, 시작하다, 쉽다, 어렵다, 힘들다, 바라다 — oraz przez stałe zwroty, takie jak -기 전에 (przed zrobieniem czegoś).
• -는 것 to końcówka przydawkowa plus rzeczownik niesamodzielny 것 (rzecz/czynność/fakt). Nazywa czynność lub fakt jako rzecz konkretną, przenosi czas przez końcówkę (-(으)ㄴ 것 / -는 것 / -(으)ㄹ 것) i łączy się z 좋다, 좋아하다, 알다, 보다. Ponieważ 것 jest rzeczownikiem, przyjmuje zwykłe partykuły — a te ściągają się w mowie: 것이 -> 게, 것을 -> 걸, 것은 -> 건. Codzienny wzorzec rady to -는 게 좋아요 (lepiej jest…).

Krok 6 — Która forma? (i jedno odroczenie)

Sięgaj po -기 w jego stałych zwrotach leksykalnych (zob. tabela wyboru); sięgaj po -는 것 we wszystkich pozostałych przypadkach, zwłaszcza w mowie i zawsze, gdy liczy się czas. Trzeci nominalizator, książkowy -(으)ㅁ, czeka na lekcję 58.

Formy i schematy

Gdzie w zdaniu znajduje się rzeczownik główny („luka”):

Czas w końcówce przydawkowej (powtórka — pełny paradygmat w lekcji 24):

-기 czy -는 것 — który nominalizator:

것 + ściągnięcia z partykułami (w mowie, ale też w piśmie):

Przykłady

Typowe błędy

• 어제 저는 산 책이 좋아요 (eoje jeoneun san chaegi joayo) -> 어제 제가 산 책이 좋아요 (eoje jega san chaegi joayo) — podmiot wewnątrz zdania względnego przyjmuje 이/가, więc 저 zmienia się w 제가; 은/는 oznacza główny temat i nie może znajdować się wewnątrz przydawki.
• 제가 어제 사는 책 (jega eoje saneun chaek) -> 제가 어제 산 책 (jega eoje san chaek) — 어제 oznacza przeszłość, więc końcówka przydawkowa musi być przeszła -(으)ㄴ (산), a nie teraźniejsza -는. To końcówka przenosi czas.
• 저는 운동하는 게 좋아해요 (jeoneun undonghaneun ge joahaeyo) -> 저는 운동하는 걸 좋아해요 (jeoneun undonghaneun geol joahaeyo) — 좋아하다 jest przechodnie i wymaga dopełnienia 것을 -> 걸; tylko czasownik opisowy 좋다 przyjmuje 것이 -> 게 (운동하는 게 좋아요).
• 운동하는게 좋아요 (undonghaneunge joayo) -> 운동하는 게 좋아요 (undonghaneun ge joayo) — 것/게 to rzeczownik niesamodzielny, więc zachowuje przed sobą spację nawet po ściągnięciu.
• 자는 것 전에 (janeun geot jeone) -> 자기 전에 (jagi jeone) — 전에 łączy się wyłącznie z nominalizatorem -기, nigdy z -는 것.

Wskazówki

• Dwie ciche zasady. Wewnątrz zdania podrzędnego — względnego lub zamienionego w rzeczownik — podmiot to 이/가; a przed rzeczownikiem głównym nie ma nic poza końcówką. Jeśli łapiesz się na sięganiu po 은/는 albo po odpowiednik „który”, zatrzymaj się — koreański nie używa żadnego z nich.
• -기 to nominalizator „stałych zwrotów”, -는 것 to ten codzienny. Gdy predykat lub stały zwrot wymaga -기 (좋아하다, 시작하다, -기 전에), użyj go; w pozostałych przypadkach, zwłaszcza w mowie, niemal zawsze naturalne jest -는 것 / -는 게.
• 것 zawsze zachowuje swoją spację, nawet w skróconej postaci. 게, 걸, 건 to po prostu 것 + ściśnięta razem partykuła (것이, 것을, 것은). Wystarczy raz wypowiedzieć pełną formę, a spacja staje się oczywista.
• 좋다 czy 좋아하다 decyduje o twojej partykule. 좋다 (być dobrym) to czasownik opisowy -> -는 게 (좋아요); 좋아하다 (lubić) jest przechodni -> -는 걸 (좋아해요). To samo zdanie, inna partykuła.