W skrócie

W japońskim są dwie klasy przymiotników, a każdy nowy przymiotnik należy dokładnie do jednej z nich. Przymiotniki na い (高い takai, „wysoki, drogi”) niosą czas i przeczenie we własnej końcówce — 高かったです, 高くないです — i przyłączają się wprost do rzeczownika: 高い山 (takai yama, „wysoka góra”). Przymiotniki na な (静か shizuka, „cichy”) w ogóle się nie odmieniają; zachowują się jak rzeczowniki, biorą です／でした／じゃないです z lekcji 1 i potrzebują な, żeby stanąć przed rzeczownikiem: 静かな部屋 (shizuka na heya, „cichy pokój”). Ucz się każdego nowego przymiotnika z etykietą klasy — tak jak czasowników z ich grupą.

Zasada

Krok 1 — Ustal klasę. Spójrz na ostatnią kanę formy słownikowej.

• Jeśli kończy się na い, które nie jest częścią odczytu poprzedniego kanji — 高い takai, 新しい atarashii, 面白い omoshiroi, gdzie 高／新／面白 niosą znaczenie, a い wisi w hiraganie jako okurigana — to przymiotnik na い. To い jest żywą końcówką fleksyjną: będziesz je odcinać i zastępować.
• Wszystko inne, co spotykasz jako przymiotnik, to przymiotnik na な: 静か shizuka, 便利 benri, 元気 genki, 親切 shinsetsu. To w istocie rzeczowniki w roli przymiotnika.

Pułapka polega na tym, że kilka przymiotników na な też kończy się dźwiękiem -i. Te, które naprawdę spotkasz na poziomie A1, to きれい kirei (ładny, czysty), 有名 yūmei (słynny — w kanji nie widać い, ale odczyt to ゆうめい) oraz 嫌い kirai (nielubiany). Zapamiętaj te trzy jako przymiotniki na な, a prawie cała niebezpieczna strefa jest pokryta. Jedna wskazówka strukturalna pomaga przy dwóch pierwszych: prawdziwy przymiotnik na い nigdy nie kończy się dźwiękiem えい (-ei), więc wszystko kończące się na -ei — きれい, ゆうめい, 丁寧 teinei (grzeczny) — to przymiotnik na な. 嫌い nie ma takiej wskazówki; po prostu trzeba się go nauczyć.

Krok 2 — Postaw go przed rzeczownikiem (użycie przydawkowe). Przymiotnik na い przyłącza się bez niczego między sobą a rzeczownikiem. Przymiotnik na な potrzebuje な.

przymiotnik na い + rzeczownik: 高い山 (takai yama) — wysoka góra przymiotnik na な + な + rzeczownik: 静かな部屋 (shizuka na heya) — cichy pokój

To な jest właśnie powodem, dla którego klasa nazywa się „przymiotnik na な”. Bez な fraza się nie składa.

Krok 3 — Postaw go na końcu zdania (użycie orzecznikowe). Obie klasy biorą です dla grzeczności, ale używają go zupełnie inaczej.

• Przymiotnik na い: この山は高いです。 (Kono yama wa takai desu.) — Ta góra jest wysoka. Tu です to tylko znacznik grzeczności — nie jest łączką i nigdy nie niesie czasu. Odrzuć je, a 高い nadal jest kompletnym zdaniem w formie prostej.
• Przymiotnik na な: この部屋は静かです。 (Kono heya wa shizuka desu.) — Ten pokój jest cichy. な znika na końcu zdania, a です jest prawdziwą łączką z lekcji 1 i to ona niesie czas.

Krok 4 — Odmieniaj. Tu obie klasy rozchodzą się całkowicie.

Przymiotniki na い zmieniają własną końcówkę. Odrzuć końcowe い, żeby dostać temat (高い -> 高), potem dodaj:

• przeczenie: temat + くないです -> 高くないです (takakunai desu). Sztywniejszy wariant to 高くありません (takaku arimasen).
• przeszły: temat + かったです -> 高かったです (takakatta desu).
• przeszły przeczący: temat + くなかったです -> 高くなかったです (takakunakatta desu).

Zauważ, że czas przeszły ląduje wewnątrz przymiotnika, a です zostaje bez zmian. Nie ma ×高いでした.

Przymiotniki na な nie zmieniają niczego. Po prostu biorą końcówki orzeczenia imiennego, które już znasz: 静かです／静かじゃないです／静かでした／静かじゃなかったです. Jeśli umiesz tworzyć formy 学生です, umiesz za darmo tworzyć formy każdego przymiotnika na な w języku.

Jedyny nieregularny: いい. いい ii („dobry”) odmienia się od starszej formy よい yoi. Forma nieprzeszła to いい, wszystko inne buduje się na よ:

いいです -> よくないです yokunai desu -> よかったです yokatta desu -> よくなかったです yokunakatta desu. Nigdy ×いくないです, ×いかったです.

To przenosi się na złożenia z tym elementem: かっこいい kakkoii (fajny, cool) -> かっこよかった kakkoyokatta.

Krok 5 — Połącz dwa przymiotniki. Żeby powiedzieć „tani i smaczny”, nie możesz po prostu postawić dwóch orzeczeń obok siebie. Każda klasa ma własną formę łączącą:

• przymiotnik na い: zamień い na くて -> 安い -> 安くて. 安くて、おいしいです。 (Yasukute, oishii desu.) — Jest tani i smaczny.
• przymiotnik na な (i rzeczowniki): dodaj で -> 静か -> 静かで. 静かで、きれいです。 (Shizuka de, kirei desu.) — Jest cichy i ładny.

Tylko ostatni przymiotnik w łańcuchu bierze です i niesie czas; wszystko przed nim jest w formie くて／で. いい łączy się jako よくて yokute, jak się spodziewasz.

好き, 嫌い, 上手, 下手 biorą が, nie を. Mała grupa przymiotników na な opisuje uczucie albo umiejętność wobec czegoś. Ponieważ to przymiotniki, a nie czasowniki, rzecz, której dotyczą, oznacza się が, nawet tam, gdzie angielski bierze dopełnienie bliższe:

X は Y が 好きです。 — 私は魚が好きです。 (Watashi wa sakana ga suki desu.) — Lubię rybę.

Powiedz ×魚を好きです, a użyłeś partykuły dopełnienia bliższego przy wyrazie, który nie jest czasownikiem. To samo dotyczy 嫌い (nie lubić), 上手 (być dobrym w), 下手 (być słabym w), a później 分かる i form potencjalnych.

あまり i 全然 wymagają przeczenia. Dwa bardzo częste przysłówki stopnia są gramatycznie związane z końcówką przeczącą: あまり amari („nie bardzo”) i 全然 zenzen („wcale”). あまり高くないです。 (Amari takakunai desu.) — Nie jest bardzo drogi. 全然おいしくなかったです。 (Zenzen oishikunakatta desu.) — Wcale nie był smaczny. W swoich zdaniach łącz oba z końcówką przeczącą. (Usłyszysz potoczne 全然大丈夫です, „całkiem w porządku”, przy formie twierdzącej — to współczesne kolokwialne rozszerzenie 全然, nie wzorzec z tej lekcji. あまり pojawia się też przed formą twierdzącą, ale wtedy to inne znaczenie — あまり(に) + twierdzenie znaczy „nadmiernie”, nigdy „nie bardzo”. Przy znaczeniu „nie bardzo” uczonym tutaj końcówka przecząca jest obowiązkowa.)

Przysłówki, w jednym zdaniu (z wyprzedzeniem). Te same tematy tworzą przysłówki: przymiotniki na い biorą く (早い -> 早く hayaku, „wcześnie, szybko”), przymiotniki na な biorą に (静か -> 静かに shizuka ni, „cicho”). Pełne omówienie w Przysłówki częstotliwości i stopnia.

Formy i schematy

Tabela główna — każde gniazdo, obie klasy.

Sztywniejsze warianty grzecznościowe (to samo znaczenie, bardziej formalne — kolumna ないです powyżej to wariant codzienny).

Nieregularne いい／よい.

Podstawowe przymiotniki, z etykietą klasy. Ucz się etykiety razem ze słowem.

Przykłady

Typowe błędy

• 静か部屋 (shizuka heya) -> 静かな部屋 (shizuka na heya) — przymiotnik na な musi mieć swoje な, żeby określać rzeczownik. な znika tylko wtedy, gdy przymiotnik kończy zdanie: 部屋は静かです。
• 高いな山 (takai na yama) -> 高い山 (takai yama) — przymiotniki na い nigdy nie biorą な. Ich własne い już przyłącza, więc dodanie な podwaja tę rolę.
• この山は高いでした。 (Kono yama wa takai deshita.) -> この山は高かったです。 (Kono yama wa takakatta desu.) — です nie niesie czasu po przymiotniku na い. Wstaw czas przeszły do samego słowa: 高い -> 高かった.
• この部屋はきれいくないです。 (Kono heya wa kireikunai desu.) -> この部屋はきれいじゃないです。 (Kono heya wa kirei ja nai desu.) — きれい kończy się kaną い, ale to przymiotnik na な, więc przeczy jak rzeczownik. To samo dotyczy 嫌い i 有名.
• 私は日本語を上手です。 (Watashi wa Nihongo o jōzu desu.) -> 私は日本語が上手です。 (Watashi wa Nihongo ga jōzu desu.) — を oznacza dopełnienie bliższe czasownika. 上手, 好き, 嫌い i 下手 to przymiotniki, a to, czego dotyczą, oznacza się が.

Wskazówki

• Oznaczaj każdy nowy przymiotnik w chwili, gdy go spotykasz — zapisuj go jako 静か(な) z な w nawiasie, jak w słownikach. な w nawiasie to cała etykieta klasy i nie pozwoli, by pułapka きれい／有名 Cię złapała.
• Przymiotniki na な to rzeczowniki w przebraniu. Jeśli już znasz 学生です / 学生じゃないです / 学生でした / 学生じゃなかったです z Orzeczenie imienne z です, znasz cały paradygmat przymiotników na な — wystarczy podmienić rzeczownik. Naprawdę nowy mechanizm to tu tylko klasa na い.
• Ćwicz klasę na い jako jeden blok: 高い — 高くない — 高かった — 高くなかった. Potem podmień temat: 安い, 新しい, 面白い przechodzą przez te same cztery komórki. Jedno ćwiczenie pokrywa setki słów.
• Dwie małe osobliwości warte rozpoznania. 同じ onaji („ten sam”) określa rzeczownik bez な: 同じ本 (onaji hon), nie ×同じな本. A 大きい／小さい mają alternatywne formy przydawkowe 大きな／小さな (ōkina / chiisana) używane tylko przed rzeczownikiem — 大きな声 (ōkina koe, „głośny głos”). Obie to wyjątki do rozpoznawania, nie wzorce do rozszerzania.