Tryb przypuszczający czasu teraźniejszego
B1 Il condizionale presente 36 / 53
W skrócie
Tryb przypuszczający czasu teraźniejszego to „czas na «bym»”: vorrei un caffè = chciałbym kawę. Buduje się go na dokładnie tym samym temacie co czas przyszły prosty, plus końcówki -ei, -esti, -ebbe, -emmo, -este, -ebbero. Używa się go, żeby grzecznie o coś poprosić, wyrazić życzenie, udzielić rady, złagodzić opinię i przekazać wiadomość, której nie możesz potwierdzić.
Zasada
Tryb przypuszczający to tryb, a nie czas: przedstawia czynność jako zależną od czegoś innego — warunku, życzenia, czyjegoś pozwolenia, czyichś słów. W praktyce najczęściej robi we włoskim to samo, co would + czasownik w angielskim.
Krok 1 — weź temat czasu przyszłego. Jakikolwiek temat zastosowałeś w czasie przyszłym prostym, używasz go tutaj ponownie. To znaczy, że cała lista form nieregularnych jest już nauczona: jeśli czas przyszły to avrò, tryb przypuszczający to avrei; jeśli to sarò, to sarei; jeśli to verrò, to verrei.
Krok 2 — dodaj końcówki trybu przypuszczającego. Są takie same dla wszystkich trzech koniugacji: -ei, -esti, -ebbe, -emmo, -este, -ebbero. W całym trybie przypuszczającym jest tylko jeden zestaw końcówek, co czyni go jedną z najtańszych form do nauczenia się po włosku.
Pięć funkcji, które pełni:
- Grzeczna prośba. Zwykły czas teraźniejszy brzmi obcesowo; tryb przypuszczający czyni go uprzejmym. Voglio un caffè to chcę kawę; Vorrei un caffè to chciałbym kawę. Potresti aiutarmi? Czy mógłbyś mi pomóc? To zdecydowanie najczęstsze użycie, przede wszystkim z volere, potere, dovere, essere i avere.
- Życzenie / pragnienie. Mi piacerebbe visitare Roma. Chciałbym zwiedzić Rzym. Zwróć uwagę, że życzenie jest często zawieszone, bez żadnego zdania warunkowego.
- Rada. Dovresti riposare. Powinieneś odpocząć. Dovere w trybie przypuszczającym to zwykły sposób, by powiedzieć powinien / należałoby. Al posto tuo, andrei dal medico. Na twoim miejscu poszedłbym do lekarza.
- Złagodzona opinia. Tryb przypuszczający łagodzi stwierdzenie, którego nie chcesz narzucać. Direi di sì. Powiedziałbym, że tak. Sarebbe meglio partire presto. Lepiej byłoby wyjechać wcześnie.
- Niesprawdzone informacje. Dziennikarstwo i plotki: tryb przypuszczający oznacza informację, którą przekazujesz, ale za którą nie ręczysz. Secondo il giornale, il ministro sarebbe malato. Według gazety minister jest (podobno) chory.
Warto od razu ustalić dwie granice. Po pierwsze, angielskie would znaczy też „zwykłem” przy powtarzanych nawykach z przeszłości — to nie jest tryb przypuszczający; włoski używa do tego imperfektu (zob. Imperfekt). Po drugie, tryb przypuszczający, którego się tu uczysz, mówi o teraźniejszości lub przyszłości. Dla „zrobiłbym to” potrzebujesz trybu przypuszczającego czasu przeszłego — innej formy, omówionej później.
Formy i schematy
Odmiana regularna. Czasowniki na -are zmieniają w temacie a na e, dokładnie jak w czasie przyszłym: parlare -> parler-.
| parlare (parler-) | prendere (prender-) | dormire (dormir-) | |
|---|---|---|---|
| io | parlerei | prenderei | dormirei |
| tu | parleresti | prenderesti | dormiresti |
| lui / lei / Lei | parlerebbe | prenderebbe | dormirebbe |
| noi | parleremmo | prenderemmo | dormiremmo |
| voi | parlereste | prendereste | dormireste |
| loro | parlerebbero | prenderebbero | dormirebbero |
Tematy nieregularne to te same, co w czasie przyszłym, bez zmian:
| Bezokolicznik | Czas przyszły (io) | Tryb przypuszczający (io) | Tryb przypuszczający (lui) |
|---|---|---|---|
| essere | sarò | sarei | sarebbe |
| avere | avrò | avrei | avrebbe |
| fare | farò | farei | farebbe |
| dare | darò | darei | darebbe |
| stare | starò | starei | starebbe |
| andare | andrò | andrei | andrebbe |
| potere | potrò | potrei | potrebbe |
| dovere | dovrò | dovrei | dovrebbe |
| sapere | saprò | saprei | saprebbe |
| vedere | vedrò | vedrei | vedrebbe |
| vivere | vivrò | vivrei | vivrebbe |
| volere | vorrò | vorrei | vorrebbe |
| venire | verrò | verrei | verrebbe |
| rimanere | rimarrò | rimarrei | rimarrebbe |
| bere | berrò | berrei | berrebbe |
| tenere | terrò | terrei | terrebbe |
Ortografia: czasowniki na -care / -gare zachowują twarde brzmienie dzięki h (cercare -> cercherei, pagare -> pagherei); czasowniki na -ciare / -giare tracą i (cominciare -> comincerei, mangiare -> mangerei).
Bezpośrednio obcesowo kontra grzecznie w trybie przypuszczającym:
| Obcesowo (czas teraźniejszy) | Grzecznie (tryb przypuszczający) | Tłumaczenie |
|---|---|---|
| Voglio parlare con te. | Vorrei parlare con te. | Chciałbym z tobą porozmawiać. |
| Puoi aprire la finestra? | Potresti aprire la finestra? | Czy mógłbyś otworzyć okno? |
| Devi studiare di più. | Dovresti studiare di più. | Powinieneś więcej się uczyć. |
| Mi dai il tuo numero? | Mi daresti il tuo numero? | Czy dałbyś mi swój numer? |
Przykłady
- Vorrei un caffè, per favore. Chciałbym kawę, proszę.
- Potresti chiudere la porta? Czy mógłbyś zamknąć drzwi?
- Mi piacerebbe imparare il tedesco. Chciałbym nauczyć się niemieckiego.
- Dovresti riposare un po’. Powinieneś trochę odpocząć.
- Al posto tuo, non direi niente. Na twoim miejscu nic bym nie powiedział.
- Sarebbe meglio partire domani mattina. Lepiej byłoby wyjechać jutro rano.
- Verresti con noi al cinema? Poszedłbyś z nami do kina?
- Secondo il giornale, ci sarebbero cento feriti. Według gazety jest podobno stu rannych.
- Non saprei che cosa rispondere. Nie wiedziałbym, co odpowiedzieć.
- Noi resteremmo ancora un giorno, ma loro hanno fretta. Zostalibyśmy jeszcze jeden dzień, ale oni się spieszą.
Typowe błędy
- Io volerei un caffè. -> Io vorrei un caffè. Tryb przypuszczający używa tematu czasu przyszłego, nie bezokolicznika: volere -> vorr-, nigdy voler-.
- Quando ero bambino, andrei al mare ogni estate. -> Quando ero bambino, andavo al mare ogni estate. Angielskie would dla nawyku z przeszłości to we włoskim imperfetto, a nie tryb przypuszczający.
- Noi parleremo con lui adesso, se potessimo. -> Noi parleremmo con lui adesso, se potessimo. Zwróć uwagę na podwójne m: parleremo to czas przyszły („będziemy mówić”), parlerEMMO to tryb przypuszczający („mówilibyśmy”). Jedna litera, dwie formy.
- Loro verrebbono domani. -> Loro verrebbero domani. Końcówka 3. osoby liczby mnogiej to -ebbero, akcentowana na pierwszym e: verrèbbero.
- Cercherei / Mangerei pomylone jako cercerei / mangierei -> cercherei, mangerei. Te same zasady ortograficzne co w czasie przyszłym: -care/-gare dodają h, -ciare/-giare tracą i.
Wskazówki
- Jeden temat, dwa tryby. Każda godzina spędzona na czasie przyszłym to była też godzina spędzona na trybie przypuszczającym. Jeśli potrafisz powiedzieć farò, znasz już farei; jeśli wahasz się przy rimarrei, powtórz Czas przyszły prosty, a nie tę lekcję.
- Naucz się pięciu koni roboczych jak słownictwa, nie gramatyki: vorrei (chciałbym), potresti (czy mógłbyś), dovresti (powinieneś), sarebbe (byłoby), mi piacerebbe (bardzo chciałbym). Ta piątka pokrywa większość tego, czego naprawdę potrzebuje osoba na poziomie B1, i sprawia, że brzmisz od razu grzeczniej niż w czasie teraźniejszym.
- Podwójna spółgłoska, podwójne znaczenie. Dwie formy, które mylą uczący się, to noi: czas przyszły -emo (parleremo), tryb przypuszczający -emmo (parleremmo). Powiedz je na głos — m w trybie przypuszczającym jest naprawdę długie.
- Tryb przypuszczający nie potrzebuje „jeśli”. Włoski chętnie zostawia warunek niewypowiedziany (Vorrei uscire — chciałbym wyjść). Gdy naprawdę chcesz wyrazić nierealny warunek, potrzebujesz se + trybu łączącego imperfektu, co jest tematem jednej z kolejnych lekcji.