定語として使う分詞
B2 Deelwoorden als bijvoeglijk naamwoord 45 / 48
要点
オランダ語の分詞はどちらも、形容詞のように名詞を修飾できます。進行中の動作には現在分詞(不定詞+-d:slapend)を、完了した動作には過去分詞(gesloten、geverfd)を使います。どちらも通常の形容詞と同じ -e 語尾を取りますが、-en で終わる過去分詞だけは変化しません。現在分詞は単独で副詞としても使えます(lachend liep hij weg)。
規則
1. 現在分詞(tegenwoordig deelwoord) = 不定詞+-d
- lopen -> lopend, slapen -> slapend, lachen -> lachend, huilen -> huilend.
- 修飾語として使うときは、普通の形容詞と同じように格変化します(-en で終わることは決してないので、常に -e を付けることができます):de slapende baby、het huilende kind、ただし een huilend kind(het-語、不定、単数 -> -e なし。形容詞の格変化 を参照)。
- 副詞的にも使うことができ、その場合は語尾を付けずに単独で使います:Lachend liep hij weg(「笑いながら、彼は立ち去った」)。
2. 過去分詞(voltooid deelwoord) = 現在完了形で使うのと同じ形(現在完了形(hebben/zijn の選択も)):
- 弱変化動詞:ge-+語幹+-d/-t(‘t kofschip の規則が -t か -d かを決めます):verven -> geverfd、koken -> gekookt。
- 強変化動詞:ge-+…+-en:sluiten -> gesloten、bakken -> gebakken、breken -> gebroken。
- 修飾語として使うときは普通の形容詞の格変化に従いますが、一つ大きな注意点があります:-en で終わる形容詞は決して -e を取りません。そのため弱変化の分詞は格変化しますが(geverfd -> de geverfde muur)、-en で終わる強変化の分詞はそのまま変化しません(gesloten -> de gesloten deur)。
語形と文型
現在分詞―作り方と格変化:
| 不定詞 | + -d | de 語 | het-語(定) | het-語(不定) |
|---|---|---|---|---|
| slapen | slapend | de slapende baby | het slapende kind | een slapend kind |
| huilen | huilend | de huilende vrouw | het huilende meisje | een huilend meisje |
| vallen | vallend | de vallende ster | - | een vallend blad |
過去分詞―格変化は語尾によって決まります:
| 動詞 | 過去分詞 | 格変化した形 | 備考 |
|---|---|---|---|
| verven(弱変化) | geverfd | de geverfde muur | 弱変化 -> -e を取る |
| koken(弱変化) | gekookt | de gekookte eieren | 弱変化 -> -e を取る |
| sluiten(強変化) | gesloten | de gesloten deur | -en で終わる -> -e なし |
| bakken(強変化) | gebakken | de gebakken aardappelen | -en で終わる -> -e なし |
| breken(強変化) | gebroken | het gebroken glas | -en で終わる -> -e なし |
例文
| Nederlands | 日本語 |
|---|---|
| De slapende baby werd wakker. | 眠っている赤ちゃんが目を覚ました。 |
| Een huilend kind stond bij de deur. | 泣いている子どもがドアのところに立っていた。 |
| Lachend liep hij de kamer uit. | 笑いながら、彼は部屋を出ていった。 |
| Ze keek glimlachend naar de foto. | 彼女は微笑みながら写真を見た。 |
| Voor de gesloten deur stond een man. | 男が閉まったドアの前に立っていた。 |
| We aten gebakken aardappelen met spek. | 私たちはベーコンと一緒に揚げたジャガイモを食べた。 |
| Hij leunde tegen de pas geverfde muur. | 彼は最近塗られた壁にもたれかかった。 |
| Het gebroken glas lag op de grond. | 割れたガラスが床に落ちていた。 |
よくある間違い
- de geslotene deur -> de gesloten deur ― -en で終わる形容詞は決して -e を付けません。これには強変化の過去分詞(gebakken、gebroken、geschreven)も含まれます。
- de slapend baby -> de slapende baby ― 現在分詞は格変化します。de-語、または定の het-語のときは -e が必要です。
- de geverf muur -> de geverfde muur ― 分詞の完全な形を保ちます。‘t kofschip の規則による -d/-t をそのまま残し、そのあとに -e を加えます。
- Zwemmend is gezond -> Zwemmen is gezond ― 名詞として使われる英語の -ing(「泳ぐことは健康によい」)は、オランダ語では不定詞であり、-end の分詞ではありません。
- Wachtend op de bus, las ik mijn boek.(使いすぎ) -> より自然な言い方:Terwijl ik op de bus wachtte, las ik… ― 長い現在分詞節はオランダ語では硬く不自然に聞こえます。terwijl を使う節の方が好まれます(従属接続詞と従属節の語順 を参照)。
ヒント
- 格変化は二つの問いで見分けられます:(1)分詞は -en で終わっていますか? そうであれば、-e を決して付けません。(2)そうでなければ、普通の形容詞の規則(het-語+不定+単数の場合を除き -e を付ける)に従います。
- 意味の違いに注目しましょう:現在分詞 -end =能動的・進行中(de kokende melk =いま沸いている牛乳)、過去分詞=結果・完了または受動(de gekookte melk =沸かされた牛乳)。
- 修飾語として使う過去分詞は、現在完了形(現在完了形(hebben/zijn の選択も))や受動態(受動態)ですでに習った形と同じです ― 分詞を一度覚えれば、どこでも使い回せます。
- オランダ語では、裸の副詞的分詞(lachend、zwijgend、huilend)は、英語の -ing ほど頻繁には使われません。短いものなら問題ありませんが、長い節にすると不自然になりがちです。