名词变格的完整变化表

B1 Deklinacja rzeczownika 35 / 52

概要

波兰语名词的词尾会随它在句子里的成分而变化——同一个名词可以穿上七套不同的“衣服”。到目前为止,你是一个格一个格分别学的;这节课把它们并排放在一起,做成完整的变化表。学会读一张完整的变格表,就是那些零散规则变成一整套你可以信赖的系统的时刻。

规则

每个波兰语名词都有七个格的变化(przypadki),并且分单数和复数两套。一个名词具体用什么词尾,由三件事决定:它的性(阳性、阴性、中性)、(阳性名词的)生命度(指不指活物)、以及词干类型(词干以硬辅音还是软辅音结尾)。摸清一个名词的这三件事,它的整张变化表就跟着确定了。

七个格一览

格波兰语问题核心作用
主格mianownikkto? co?主语
属格dopełniaczkogo? czego?所属、否定、“……的”、许多介词后面
与格celownikkomu? czemu?间接宾语(“给/为”)
宾格biernikkogo? co?直接宾语
工具格narzędnikkim? czym?“用/被”,być 后面
前置格miejscownik(o) kim? (o) czym?只出现在介词(w、na、o、przy、po)后面
呼格wołacz-称呼、直接称呼对方

两条能省一半功夫的捷径

有两处系统性的重合,意味着你其实不用真的去背 7 × 2 = 14 套不同的词尾:

  • 对无生的阳性名词和所有中性名词来说,宾格 = 主格(widzę stół、okno)。
  • 对单数的有生阳性名词、以及复数里的阳性人称(男性指人)名词来说,宾格 = 属格(widzę studenta、studentów)。

复数里其余的情况,宾格干脆就照抄主格。所以真正需要新记的词尾,主要就是属格、与格、工具格和前置格。

词干音变

加上词尾常常会让词干末尾的辅音软化,或者引起元音的变化。这些变化只要认出来,就是有规律的:t -> ci(student -> o studencie)、k -> c(książka -> książce)、g -> dz(noga -> nodze)、r -> rz、o-kreskowane -> o(stół -> stołu),还有一个“游离的 e”,会脱落或者冒出来(pies -> psa、okno -> okien)。完整的一套见音变。

形式与结构

单数

格student(阳性有生)stół(阳性无生)kobieta(阴性)noc(阴性辅音结尾)okno(中性)
主格studentstółkobietanocokno
属格studentastołukobietynocyokna
与格studentowistołowikobiecienocyoknu
宾格studentastółkobietęnocokno
工具格studentemstołemkobietąnocąoknem
前置格studenciestolekobiecienocyoknie
呼格studenciestolekobietonocyokno

复数

格studenci(阳性有生)stoły(阳性无生)kobiety(阴性)noce(阴性辅音结尾)okna(中性)
主格studencistołykobietynoceokna
属格studentówstołówkobietnocyokien
与格studentomstołomkobietomnocomoknom
宾格studentówstołykobietynoceokna
工具格studentamistołamikobietaminocamioknami
前置格studentachstołachkobietachnocachoknach
呼格studencistołykobietynoceokna

注意复数里有多少东西是各个性共用的:与格 -om、工具格 -ami、前置格 -ach,对所有名词都一样。这三个词尾是整套系统里最容易记的部分。

看懂生命度这一行

阳性这几栏正好展示了这两条捷径的实际效果。单数里,有生的 student 是宾格 = 属格(studenta),无生的 stół 是宾格 = 主格(stół)。复数里,阳性人称(男性指人)的 studenci 同样是宾格 = 属格(studentów),而所有非阳性人称的(stoły、kobiety、noce、okna)都是宾格 = 主格。这个阳性人称/非阳性人称的区分,同样决定着形容词和动词的性数配合——见复数中的阳性人称与非阳性人称。

例句

Polski中文
Student czeka na profesora.学生在等教授。
Nie znam tego studenta.我不认识那个学生。
Dałem książkę studentowi.我把书给了那个学生。
Rozmawiam ze studentem o egzaminie.我在跟那个学生谈考试的事。
Książka leży na stole.书放在桌子上。
Kupiłem prezent dla kobiety.我给那位女士买了件礼物。
Studenci piszą egzamin w auli.学生们在礼堂里考试。
Widziałem tych studentów wczoraj.我昨天看见了那些学生。
W tych oknach wiszą nowe zasłony.这些窗户上挂着新窗帘。
Opiekuję się dziećmi sąsiadów.我照看邻居家的孩子。

常见错误

  • Daję prezent kobieta. -> Daję prezent kobiecie.——接受者要用与格(kobiecie),不能用主格。
  • Widzę studentów 用作宾语 -> 非阳性人称要保持宾格 = 主格:widzę stoły(不是 stołów)——只有阳性人称的复数才照抄属格。
  • na stołu -> na stole——阳性无生名词的前置格通常带软化,用 -e,不用属格的 -u。
  • z studentem -> ze studentem——介词后面碰到难念的辅音丛时要插入 -e;名词本身仍然是工具格。
  • książka bratu -> książka brata——表示所属要用属格(brata),不用与格。
  • dwa okien -> dwa okna——dwa/trzy/cztery 后面的名词要用主格/宾格复数,不用属格。
  • 表示“在窗户里”时 w oknu -> w oknie——规则的前置格用 -e,并带有 n -> ni 的软化。

学习提示

  • 记名词的时候,把介词和格一起记:do domu(属格),ku miastu(与格),ze stołem(工具格),w domu(前置格)。这个小词能帮你把词尾牢牢记住。
  • 先背下这复数三件套:-om / -ami / -ach(与格/工具格/前置格)不会随性而变。光是这一点,就能打开每张复数变化表一半的内容。
  • 把任何名词都变成一个提问测试:kogo? czego? 找出属格,komu? czemu? 找出与格,kim? czym? 找出工具格。只要你能回答这个问题,就等于确定了这个格。
  • 前置格从不单独出现——只要看到一个前置格形式,它前面一定有个介词(w、na、o、przy、po)。
  • 遇到一个新的阳性名词,先问一个问题——“它是活的吗?”——这样就能先确定它的宾格,其他的再说。