主从复句
A2 Zdania podrzędnie złożone 34 / 52
概要
从句是不能独立成句的分句——它挂靠在主句下面,填补主句里的一个成分(你知道什么、你为什么留下、你想要什么)。和第 14 课的并列复句不同,那里两个分句地位平等;这里一个分句在语法上从属于另一个分句。只用三个连词——że(“that”)、bo(“because”)和 żeby(“so that / in order to”)——你就已经能陈述事实、说明原因、表达目的,这几乎覆盖了 A2 阶段日常口语的大部分内容。
规则
从属连词(spójnik podrzędny)把从句和主句连接起来。从句回答的是关于主句的一个问题:什么?(że),为什么?(bo),为了什么?/以便?(żeby)。波兰语标点有一条铁律:从句前面永远要用逗号隔开——że 前面、bo 前面、żeby 前面,没有例外。
że——“that”(陈述事实)
że 引出一个陈述事实的分句——作为表示说、想、知道、感觉这类动词的宾语从句:wiem、myślę、mówię、słyszę、cieszę się、wiadomo。英语经常省略“that”(如“I know he is right”);波兰语从不省略 że,而且它前面永远要加逗号。
- Wiem, że masz rację. = 我知道你是对的。
- Myślę, że ona przyjdzie. = 我想她会来。
不要把连词 że 和疑问词 czy(“whether / if”,“是否”)搞混:转述是非问句时要用 czy——Nie wiem, czy ona przyjdzie = 我不知道她是否会来。
bo——“because”(说明原因)
bo 引出原因——回答的是 dlaczego?(“why?”,“为什么?”)这个问题。它是日常口语用词;ponieważ 和 gdyż 意思相同,但更正式、更书面。带 bo 的分句不能放在句首——如果想把原因放在前面,要用 ponieważ。
- Zostaję w domu, bo pada deszcz. = 我留在家里,因为下雨了。
- Ponieważ pada deszcz, zostaję w domu. = 因为下雨了,我留在家里。
żeby——“so that / in order to”(表达目的)
żeby(也写作 aby,或简写 by)表示目的或愿望,根据主语是否相同,有两种结构:
- 两个分句主语相同时 -> żeby + 不定式:Uczę się, żeby zdać egzamin. = 我学习是为了通过考试。
- 主语不同时 -> żeby + 过去时(-ł 形)动词形式,人称词尾会融合到 żeby 上:Chcę, żebyś przyszedł. = 我希望你来。
正因为有这第二种结构,żeby 才会带上人称词尾:żebym、żebyś、żeby、żebyśmy、żebyście、żeby。这些词尾和过去时里那些可移动的词尾是同一套,动词则用它的 -ł 形(przyszedł/przyszła,zrobił/zrobiła)。表示想要、请求、命令的动词——chcieć、prosić、kazać、powiedzieć(komuś)——经常引出 żeby:Powiedz mu, żeby zadzwonił = 告诉他要打电话。
形式与结构
连词本身永远不变形。żeby 会变化的地方,是主语不同时融合进来的人称词尾,以及动词的 -ł 形。
三个连词一览
| 连词 | 意思 | 回答的问题 | 后面的动词形式 | 前面加逗号吗? |
|---|---|---|---|---|
| że | that(陈述事实) | 什么? | 普通的限定动词形式 | 加 |
| bo | 因为 | 为什么? | 普通的限定动词形式 | 加 |
| żeby | so that / to(表达目的) | 为了什么? | 不定式(主语相同)/-ł 形(主语不同) | 加 |
żeby 加人称词尾(主语不同时)
这些词尾和过去时一样。示例动词:przyjść(完成体,“来”),-ł 形 przyszedł / przyszła。
| 人称 | żeby + 词尾 | 完整形式(阳性/阴性) | 中文 |
|---|---|---|---|
| ja | żebym | żebym przyszedł / przyszła | 让我来 |
| ty | żebyś | żebyś przyszedł / przyszła | 让你来 |
| on / ona / ono | żeby | żeby przyszedł / przyszła / przyszło | 让他/她/它来 |
| my | żebyśmy | żebyśmy przyszli / przyszły | 让我们来 |
| wy | żebyście | żebyście przyszli / przyszły | 让你们来 |
| oni / one | żeby | żeby przyszli / przyszły | 让他们来 |
主语相同还是不同
| 主语 | 结构 | 例词 | 中文 |
|---|---|---|---|
| 相同 | żeby + 不定式 | Uczę się, żeby zdać egzamin. | 我学习是为了通过考试。 |
| 不同 | żeby + -ł 形 | Chcę, żebyś zdał egzamin. | 我希望你通过考试。 |
że 和 czy(转述陈述句还是是非问句)
| 引出 | 连词 | 例词 | 中文 |
|---|---|---|---|
| 一个事实 | że | Wiem, że on tu jest. | 我知道他在这儿。 |
| 一个是非问题 | czy | Nie wiem, czy on tu jest. | 我不知道他是否在这儿。 |
例句
| Polski | 中文 |
|---|---|
| Cieszę się, że cię widzę. | 我很高兴见到你。 |
| Ona mówi, że jest zmęczona. | 她说她累了。 |
| Wydaje mi się, że to jest błąd. | 我觉得这是个错误。 |
| Nie idę do pracy, bo jestem chory. | 我不去上班了,因为我病了。 |
| Kupiłem parasol, bo padało. | 我买了把伞,因为下雨了。 |
| Ponieważ było zimno, wzięliśmy kurtki. | 因为天冷,我们带了外套。 |
| Uczę się polskiego, żeby rozmawiać z babcią. | 我学波兰语是为了能和奶奶说话。 |
| Chcę, żebyś mi pomógł. | 我希望你帮我。 |
| Powiedziała mi, żebym został w domu. | 她让我留在家里。 |
| Nauczyciel prosi, żebyśmy byli cicho. | 老师要求我们安静。 |
常见错误
- Wiem masz rację. -> Wiem, że masz rację.——波兰语从不省略 że,而且它前面要加逗号。
- Myślę że ona przyjdzie. -> Myślę, że ona przyjdzie.——从句前面永远要加逗号。
- Nie wiem, że ona przyjdzie. -> Nie wiem, czy ona przyjdzie.——转述是非问句要用 czy,不用 że。
- Bo pada deszcz, zostaję w domu. -> Ponieważ pada deszcz, zostaję w domu.——bo 不能放在句首;要用 ponieważ。
- Chcę, żeby przyjść. -> Chcę przyjść.(主语相同 -> 不定式)/ Chcę, żebyś przyszedł.(主语不同)——如果说的是两个不同的人,żeby + 不定式就错了。
- Chcę, że przyjdziesz. -> Chcę, żebyś przyszedł.——表示想要、请求要用 żeby,不用 że。
- Powiedz mu, żeby dzwoni. -> Powiedz mu, żeby zadzwonił.——żeby 后面(主语不同时)要用 -ł 形,不用现在时。
学习提示
- 一条逗号规则涵盖这三个连词:że、bo、żeby 前面永远要加逗号。拿不准的时候,就加逗号。
- 根据回答的问题来选连词:co?(什么?) -> że,dlaczego?(为什么?) -> bo,po co?(为了什么?) -> żeby。
- żeby 的判断法:两个主语相同吗?用不定式。不同?加上人称词尾(żebym / żebyś / żebyśmy / żebyście),并用过去时的 -ł 形。
- że 是必须的——和英语的“that”不一样,它绝不能省略。
- 想把“因为”放在句首?把 bo 换成 ponieważ;后半句仍然用 bo。
- 记住 żeby 的词尾和过去时(第 21 课)里那些可移动的词尾是同一套——如果你会过去时的词尾,你就已经会 żeby 了。