主从复句

A2 Zdania podrzędnie złożone 34 / 52

概要

从句是不能独立成句的分句——它挂靠在主句下面,填补主句里的一个成分(你知道什么、你为什么留下、你想要什么)。和第 14 课的并列复句不同,那里两个分句地位平等;这里一个分句在语法上从属于另一个分句。只用三个连词——że(“that”)、bo(“because”)和 żeby(“so that / in order to”)——你就已经能陈述事实、说明原因、表达目的,这几乎覆盖了 A2 阶段日常口语的大部分内容。

规则

从属连词(spójnik podrzędny)把从句和主句连接起来。从句回答的是关于主句的一个问题:什么?(że),为什么?(bo),为了什么?/以便?(żeby)。波兰语标点有一条铁律:从句前面永远要用逗号隔开——że 前面、bo 前面、żeby 前面,没有例外。

że——“that”(陈述事实)

że 引出一个陈述事实的分句——作为表示说、想、知道、感觉这类动词的宾语从句:wiem、myślę、mówię、słyszę、cieszę się、wiadomo。英语经常省略“that”(如“I know he is right”);波兰语从不省略 że,而且它前面永远要加逗号。

  • Wiem, że masz rację. = 我知道你是对的。
  • Myślę, że ona przyjdzie. = 我想她会来。

不要把连词 że 和疑问词 czy(“whether / if”,“是否”)搞混:转述是非问句时要用 czy——Nie wiem, czy ona przyjdzie = 我不知道她是否会来。

bo——“because”(说明原因)

bo 引出原因——回答的是 dlaczego?(“why?”,“为什么?”)这个问题。它是日常口语用词;ponieważ 和 gdyż 意思相同,但更正式、更书面。带 bo 的分句不能放在句首——如果想把原因放在前面,要用 ponieważ。

  • Zostaję w domu, bo pada deszcz. = 我留在家里,因为下雨了。
  • Ponieważ pada deszcz, zostaję w domu. = 因为下雨了,我留在家里。

żeby——“so that / in order to”(表达目的)

żeby(也写作 aby,或简写 by)表示目的或愿望,根据主语是否相同,有两种结构:

  • 两个分句主语相同时 -> żeby + 不定式:Uczę się, żeby zdać egzamin. = 我学习是为了通过考试。
  • 主语不同时 -> żeby + 过去时(-ł 形)动词形式,人称词尾会融合到 żeby 上:Chcę, żebyś przyszedł. = 我希望你来。

正因为有这第二种结构,żeby 才会带上人称词尾:żebym、żebyś、żeby、żebyśmy、żebyście、żeby。这些词尾和过去时里那些可移动的词尾是同一套,动词则用它的 -ł 形(przyszedł/przyszła,zrobił/zrobiła)。表示想要、请求、命令的动词——chcieć、prosić、kazać、powiedzieć(komuś)——经常引出 żeby:Powiedz mu, żeby zadzwonił = 告诉他要打电话。

形式与结构

连词本身永远不变形。żeby 会变化的地方,是主语不同时融合进来的人称词尾,以及动词的 -ł 形。

三个连词一览

连词意思回答的问题后面的动词形式前面加逗号吗?
żethat(陈述事实)什么?普通的限定动词形式加
bo因为为什么?普通的限定动词形式加
żebyso that / to(表达目的)为了什么?不定式(主语相同)/-ł 形(主语不同)加

żeby 加人称词尾(主语不同时)

这些词尾和过去时一样。示例动词:przyjść(完成体,“来”),-ł 形 przyszedł / przyszła。

人称żeby + 词尾完整形式(阳性/阴性)中文
jażebymżebym przyszedł / przyszła让我来
tyżebyśżebyś przyszedł / przyszła让你来
on / ona / onożebyżeby przyszedł / przyszła / przyszło让他/她/它来
myżebyśmyżebyśmy przyszli / przyszły让我们来
wyżebyścieżebyście przyszli / przyszły让你们来
oni / oneżebyżeby przyszli / przyszły让他们来

主语相同还是不同

主语结构例词中文
相同żeby + 不定式Uczę się, żeby zdać egzamin.我学习是为了通过考试。
不同żeby + -ł 形Chcę, żebyś zdał egzamin.我希望你通过考试。

że 和 czy(转述陈述句还是是非问句)

引出连词例词中文
一个事实żeWiem, że on tu jest.我知道他在这儿。
一个是非问题czyNie wiem, czy on tu jest.我不知道他是否在这儿。

例句

Polski中文
Cieszę się, że cię widzę.我很高兴见到你。
Ona mówi, że jest zmęczona.她说她累了。
Wydaje mi się, że to jest błąd.我觉得这是个错误。
Nie idę do pracy, bo jestem chory.我不去上班了,因为我病了。
Kupiłem parasol, bo padało.我买了把伞,因为下雨了。
Ponieważ było zimno, wzięliśmy kurtki.因为天冷,我们带了外套。
Uczę się polskiego, żeby rozmawiać z babcią.我学波兰语是为了能和奶奶说话。
Chcę, żebyś mi pomógł.我希望你帮我。
Powiedziała mi, żebym został w domu.她让我留在家里。
Nauczyciel prosi, żebyśmy byli cicho.老师要求我们安静。

常见错误

  • Wiem masz rację. -> Wiem, że masz rację.——波兰语从不省略 że,而且它前面要加逗号。
  • Myślę że ona przyjdzie. -> Myślę, że ona przyjdzie.——从句前面永远要加逗号。
  • Nie wiem, że ona przyjdzie. -> Nie wiem, czy ona przyjdzie.——转述是非问句要用 czy,不用 że。
  • Bo pada deszcz, zostaję w domu. -> Ponieważ pada deszcz, zostaję w domu.——bo 不能放在句首;要用 ponieważ。
  • Chcę, żeby przyjść. -> Chcę przyjść.(主语相同 -> 不定式)/ Chcę, żebyś przyszedł.(主语不同)——如果说的是两个不同的人,żeby + 不定式就错了。
  • Chcę, że przyjdziesz. -> Chcę, żebyś przyszedł.——表示想要、请求要用 żeby,不用 że。
  • Powiedz mu, żeby dzwoni. -> Powiedz mu, żeby zadzwonił.——żeby 后面(主语不同时)要用 -ł 形,不用现在时。

学习提示

  • 一条逗号规则涵盖这三个连词:że、bo、żeby 前面永远要加逗号。拿不准的时候,就加逗号。
  • 根据回答的问题来选连词:co?(什么?) -> że,dlaczego?(为什么?) -> bo,po co?(为了什么?) -> żeby。
  • żeby 的判断法:两个主语相同吗?用不定式。不同?加上人称词尾(żebym / żebyś / żebyśmy / żebyście),并用过去时的 -ł 形。
  • że 是必须的——和英语的“that”不一样,它绝不能省略。
  • 想把“因为”放在句首?把 bo 换成 ponieważ;后半句仍然用 bo。
  • 记住 żeby 的词尾和过去时(第 21 课)里那些可移动的词尾是同一套——如果你会过去时的词尾,你就已经会 żeby 了。