W skrócie

Kiedy przyczyna prowadzi do złego lub niezamierzonego rezultatu, koreański odkłada na bok neutralne słowa „ponieważ” z lekcji 28 i sięga po zestaw łączników obwiniających i wyrażających pecha. -느라고 (-neurago) = zbyt zajęty robieniem X, żeby zdążyć z Y — ta sama osoba, zwykle usprawiedliwienie. -는 바람에 (-neun barame) = i wtedy, znienacka, X to zepsuło. -(으)ㄴ/는 탓에 (-(eu)n/neun tase) = stało się to przez X i to wina X. -(으)ㄹ까 봐 (-(eu)lkka bwa) = zrobiłem to z obawy, że może dojść do X.

Zasada

Krok 1 — -느라고: zbyt zajęty robieniem X, żeby zrobić Y (ten sam podmiot, usprawiedliwienie)

Dołącz -느라고 wprost do tematu czasownika — nigdy czasownika opisowego, i bez wykładnika czasu (bez -았/었-). Pierwsze zdanie mówi, co cię zajmowało; drugie podaje cenę, jaką za to zapłaciłeś, niemal zawsze porażkę lub coś negatywnego: 공부하느라고 못 갔어요 (gongbuhaneurago mot gasseoyo, nie mogłem pójść, bo się uczyłem). Trzy twarde ograniczenia:

• Ten sam podmiot w obu zdaniach — jedna osoba robi X i za to płaci.
• Tylko czasownik, i tylko forma teraźniejsza (nie dodawaj -았/었- do 느라고).
• Nie może po nim następować rozkaz ani propozycja — pytanie o wynik jest w porządku (늦었어요?), ale zwykłym zakończeniem jest zwykłe stwierdzenie.

Temat na ㄹ gubi swoje ㄹ przed ㄴ: 만들다 -> 만드느라고 (mandeuneurago).

Krok 2 — -는 바람에: nagły zewnętrzny pech psuje sprawę

Zbuduj formę przydawkową na -는 czasownika i dodaj 바람에: 비가 오는 바람에 늦었어요 (biga oneun barame neujeosseoyo, nagle spadł deszcz, więc się spóźniłem). Ta konstrukcja jest dla przyczyny niespodziewanej, zewnętrznej, z negatywnym skutkiem, a zdanie główne jest zwykle w czasie przeszłym. W przeciwieństwie do 느라고 podmiot jest dowolny — przyczyną jest zwykle ktoś lub coś innego. 바람 dosłownie znaczy „wiatr”: pomyśl o podmuchu, który przewraca twój plan.

Krok 3 — -(으)ㄴ/는 탓에 / N 탓에 / 탓으로: przypisywanie winy

탓 znaczy „wina”. Użyj końcówki przydawkowej pasującej do zdania, a potem dodaj 탓에: zakończona przyczyna przyjmuje przeszłą końcówkę przydawkową -(으)ㄴ 탓에 (준비를 안 한 탓에, junbireul an han tase, bo się nie przygotowałem); trwający nawyk przyjmuje -는 탓에; czasownik opisowy przyjmuje -(으)ㄴ 탓에 (추운 탓에, chuun tase, bo jest zimno). Po samym rzeczowniku użyj N + 탓에 albo N + 탓으로: 날씨 탓에 (nalssi tase, z powodu pogody). Zawsze wskazuje palcem winowajcę, więc rezultat jest negatywny. Jego pozytywnym odpowiednikiem jest -(으)ㄴ 덕분에 / N 덕분에 (deokbune, dzięki) — zamień 탓 na 덕분, gdy wynik jest dobry.

Krok 4 — -(으)ㄹ까 봐(서): działanie z obawy

Dodaj -(으)ㄹ까 봐 (opcjonalnie -(으)ㄹ까 봐서) do tematu czasownika lub czasownika opisowego. Pierwsze zdanie to obawiany rezultat; zdanie główne to środek ostrożności, jaki podejmujesz przeciwko niemu: 늦을까 봐 뛰었어요 (neujeulkka bwa ttwieosseoyo, biegłem, bo bałem się, że się spóźnię). Czytaj to jako na wypadek gdyby / z obawy, że. W przeciwieństwie do pozostałych trzech ta konstrukcja dopuszcza -았/었-, gdy obawiana rzecz mogła już się wydarzyć: 아이가 감기에 걸렸을까 봐 걱정했어요 (aiga gamgie geollyeosseulkka bwa geokjeonghaesseoyo, martwiłem się, że dziecko mogło się przeziębić). Podmiot zdania z obawą jest dowolny — często jest to ktoś inny. 봐 to czasownik posiłkowy 보다, więc zawsze zachowuje spację.

Krok 5 — -는 통에: potoczny wariant „zamieszania”

-는 통에 działa jak 바람에, ale niesie dodatkowy odcień hałasu, chaosu albo wciągnięcia w zamieszanie: 옆집이 시끄러운 통에 못 잤어요 (yeopjibi sikkeureoun tonge mot jasseoyo, nie mogłem spać, bo sąsiedzi robili taki hałas). Czasownik przyjmuje -는 통에; czasownik opisowy przyjmuje -(으)ㄴ 통에, dlatego 시끄럽다 pojawia się tutaj jako 시끄러운 통에. Jest potoczne i mówione — w piśmie lepiej użyć 바람에 albo 탓에.

Formy i schematy

Łączniki pecha dołączane do czasownika (-느라고 przyjmuje zwykły temat; 바람에 / 통에 przyjmują końcówkę przydawkową -는):

탓에 (wina) i -(으)ㄹ까 봐 (obawa) — wybierz formę według tego, co ją poprzedza:

Czym niekorzystne przyczyny różnią się od trzech neutralnych (lekcja 28):

Przykłady

Typowe błędy

• 공부했느라고 못 갔어요. (Gongbuhaenneurago mot gasseoyo.) -> 공부하느라고 못 갔어요. (Gongbuhaneurago mot gasseoyo.) — -느라고 nigdy nie niesie -았/었-; zostaw temat w zwykłej formie teraźniejszej.
• 동생이 우느라고 제가 못 잤어요. (Dongsaengi uneurago jega mot jasseoyo.) -> 동생이 우는 바람에 못 잤어요. (Dongsaengi uneun barame mot jasseoyo.) — -느라고 wymaga tego samego podmiotu; gdy przyczyną jest czynność kogoś innego, użyj -는 바람에.
• 열심히 공부하는 바람에 시험을 잘 봤어요. (Yeolsimhi gongbuhaneun barame siheomeul jal bwasseoyo.) -> 열심히 공부한 덕분에 시험을 잘 봤어요. (Yeolsimhi gongbuhan deokbune siheomeul jal bwasseoyo.) — 바람에 oznacza zły wynik; dla dobrego rezultatu użyj -(으)ㄴ 덕분에 (dzięki).
• 비가 오는 바람에 우산 가져가세요. (Biga oneun barame usan gajeogaseyo.) -> 비가 오니까 우산 가져가세요. (Biga onikka usan gajeogaseyo.) — żaden z tych łączników niekorzystnej przyczyny nie dopuszcza po sobie rozkazu; kiedy następuje tryb rozkazujący, przełącz się na -(으)니까.
• 늦을까봐 뛰었어요. (Neujeulkkabwa ttwieosseoyo.) -> 늦을까 봐 뛰었어요. (Neujeulkka bwa ttwieosseoyo.) — 봐 to czasownik posiłkowy 보다 i wymaga spacji; pisz -(으)ㄹ까 봐, nie -(으)ㄹ까봐.

Wskazówki

• -느라고 = „zbyt zajęty, żeby”. Jedna osoba, zdanie w formie teraźniejszej, a zapłata to zawsze strata (못 갔어요, 늦었어요, 피곤해요). Jeśli oba zdania mają różne podmioty, potrzebujesz 바람에, a nie 느라고.
• Niech to wynik wybierze słowo. Złe i obwiniające -> 탓에 (탓 = „wina”); złe i nagłe -> 바람에 (바람 = „wiatr”); dobre -> 덕분에 („dzięki”). To samo miejsce po końcówce przydawkowej, przeciwny charakter wyniku.
• -(으)ㄹ까 봐 jest zapobiegawcze. Wykonujesz główną czynność, żeby zapobiec tej obawianej, więc chętnie łączy się z czasownikami ostrożności: 뛰다 (biec), 서두르다 (spieszyć się), 조심하다 (uważać). Tłumacz to jako na wypadek gdyby albo z obawy, że.
• 통에 jest tylko mówione. Dodaje posmak zamieszania i nie pojawia się w formalnym piśmie — w tekście pisanym sięgnij po 바람에 albo 탓에.