W skrócie

Spójniki takie jak そして (soshite, „i”), でも (demo, „ale”) i だから (dakara, „więc”) stoją na początku nowego zdania, po tym, jak poprzednie zakończyło się już znakiem 。 Nie łączą zdań składowych: aby połączyć dwa zdania w jednym zdaniu złożonym, nadal używasz formy na て, から／ので lub けど. Wybieraj właściwy według funkcji (dodawanie, kontrast, skutek, przejście) i rejestru — でも w mowie, しかし w piśmie.

Zasada

Krok 1 — Spójnik otwiera zdanie; nigdy nie łączy dwóch zdań.

To jeden strukturalny fakt, który trzeba zapamiętać dobrze. Poprzednie zdanie jest zakończone i opatrzone znakiem interpunkcyjnym, a dopiero potem spójnik rozpoczyna nowe:

• 雨が降りました。でも、出かけました。 (Ame ga furimashita. Demo, dekakemashita.) — Padało. Ale wyszedłem.

Ta sama relacja wyrażona w obrębie jednego zdania wymaga innego słowa — wewnątrzzdaniowych środków, które już znasz z lekcji 13 i lekcji 21:

• 雨が降りましたが、出かけました。 — jedno zdanie, połączone przez が.

Dlatego ×高いでも買いました jest błędne: でも nie może stać między zdaniami składowymi. Albo rozdziel na dwa zdania (高いです。でも、買いました。), albo użyj が／けど (高いですが、買いました。).

Jedno zastrzeżenie, głównie przydatne przy czytaniu: そして i また pojawiają się czasem po 、 w piśmie japońskim — 冬が去り、そして春が来ます。 (Fuyu ga sari, soshite haru ga kimasu.) — Zima odchodzi, i przychodzi wiosna. Nawet tam pierwsze zdanie jest już samo w sobie kompletne; to nie spójnik tworzy połączenie, w przeciwieństwie do が czy から. Czego żaden spójnik z tej lekcji nie potrafi, to dołączyć się bezpośrednio do orzeczenia.

Krok 2 — Postaw po nim 、.

Po spójniku na początku zdania zwykle stawia się szeroki przecinek 、 — だから、行きません。 Przecinek nie jest ściśle obowiązkowy przy krótkich spójnikach (でも・また), ale pisanie go to bezpieczny wybór domyślny, zgodny z tym, jak spójnik jest faktycznie wymawiany: krótka pauza, a potem zdanie.

Krok 3 — Ucz się ich według funkcji, parami.

• Dodawanie i następstwo. そして dodaje kolejne wydarzenie; それから ustawia je jako następne w kolejności („a potem”); その後 to bardziej pisemne „następnie”; また dodaje kolejny punkt („poza tym, ponadto”).
• Kontrast. でも to codzienne, mówione „ale”; しかし to jego neutralno-pisemny odpowiednik; けれども znajduje się pomiędzy, odrobinę łagodniejsze i bardziej formalne niż でも.
• Przyczyna i skutek. だから stanowczo podaje przyczynę („dlatego”); ですから to jego grzeczna wersja; それで relacjonuje skutek stonowanie („i tak”); そのため to rejestr pisemny.
• Wnioskowanie i przejście. じゃあ (swobodnie) i では (grzecznie) znaczą „no to, w takim razie” i zwykle otwierają decyzję lub ruch kończący. それなら to „jeśli tak, to…”.
• Zmiana tematu. ところで odkłada bieżący temat i zaczyna nowy: „a tak przy okazji”.
• Podawanie przykładu i przeformułowanie. 例えば wprowadza przykład; つまり przeformułowuje to, co właśnie powiedziano, prościej („innymi słowy”).

Krok 4 — Odróżnij cztery słowa typu „i tak”.

そして zakłada tylko następstwo, それで zakłada skutek, だから zakłada, że to mówiący wyciąga wniosek, a それから zakłada kolejność na liście lub osi czasu. Powiedzenie 雨が降りました。そして、試合が中止になりました。 brzmi jak dwa niepowiązane fakty; związek przyczynowy wymaga それで lub だから.

Krok 5 — Dopasuj rejestr do sytuacji.

でも／だから／じゃあ należą do mowy. しかし／そのため／では należą do pisma i mowy formalnej. Ich mieszanie razi: w swobodnej rozmowie しかし brzmi jak serwis informacyjny, a w pisemnym raporcie でも brzmi jak SMS. Zwróć też uwagę, że だから skierowane do przełożonego może zabrzmieć niecierpliwie („przecież mówiłem”) — użyj tam ですから.

Trudniejszy zestaw formalny — したがって, すなわち, 一方, なお, ただし, および — należy do Rejestru pisanego i formalnego. Nie sięgaj po nie jeszcze.

Formy i schematy

Podstawowy zestaw, według funkcji:

Ta sama relacja, dwie pozycje — wewnątrz jednego zdania a między dwoma:

Porównanie czterech słów typu „i tak”:

Zauważ, że większość z nich to w gruncie rzeczy それ／その + partykuła lub rzeczownik: それから (od tego), それで (z tym), それなら (jeśli tak — なら to forma warunkowa なら, skrócona z ならば i tradycyjnie analizowana jako warunkowa forma だ), その後 (po tym), そのため (w tym celu — 後 i ため to rzeczowniki). Dosłownie wskazują wstecz na poprzednie zdanie.

Przykłady

Typowe błędy

• この本は高いでも、買いました。 (Kono hon wa takai demo, kaimashita.) -> この本は高いですが、買いました。 (Kono hon wa takai desu ga, kaimashita.) — でも może tylko otwierać nowe zdanie. Aby połączyć dwa zdania składowe w jednym zdaniu, użyj が lub けど.
• 寒いから、だからコートを着ます。 (Samui kara, dakara kōto o kimasu.) -> 寒いから、コートを着ます。 (Samui kara, kōto o kimasu.) — から już oznacza przyczynę; dodanie だから wyraża ją dwukrotnie.
• 雨が降りました。そして、試合が中止になりました。 (Ame ga furimashita. Soshite, shiai ga chūshi ni narimashita.) -> 雨が降りました。それで、試合が中止になりました。 (Ame ga furimashita. Sorede, shiai ga chūshi ni narimashita.) — そして to zwykłe następstwo; związek przyczyna–skutek wymaga それで lub だから.
• 安いですよ。しかし、古いですよ。 (Yasui desu yo. Shikashi, furui desu yo.) -> 安いですよ。でも、古いですよ。 (Yasui desu yo. Demo, furui desu yo.) — しかし to rejestr pisemny i formalny; w swobodnej rozmowie brzmi jak serwis informacyjny.
• だから、明日は休みます。 (Dakara, ashita wa yasumimasu.) -> ですから、明日は休みます。 (Desukara, ashita wa yasumimasu.) — wobec przełożonego lub klienta samo だから może zabrzmieć szorstko lub kłótliwie; ですから zachowuje grzeczność.

Wskazówki

• Angielskie „so” rozdziela się na dwa. Angielski używa „so” zarówno w znaczeniu „and then”, jak i „therefore”; japoński tego nie robi. Jeśli można je zastąpić przez „that’s why”, użyj だから／それで. Jeśli można je zastąpić przez „and next”, użyj そして／それから.
• でも na początku zdania znaczy „ale”; でも po rzeczowniku — nie. コーヒーでも飲みませんか。 (Kōhī demo nomimasen ka.) znaczy może napijemy się kawy czy czegoś? Te same dwie kana, zupełnie inna funkcja — sprawdź pozycję, zanim zaczniesz tłumaczyć.
• Nie zaczynaj każdego zdania od そして. Początkujący nadużywają go, bo odpowiada angielskiemu „and”. Naturalny japoński łączy wydarzenia formą na て w obrębie jednego zdania i zachowuje そして na prawdziwie nowe zdanie.
• じゃあ／では to sygnał, że coś zaraz zostanie zdecydowane lub zakończone. Usłyszenie では、これで終わります。 (Dewa, kore de owarimasu.) oznacza, że spotkanie się kończy. Traktuj to jako „a więc” raczej niż dosłowne „no”.