被动语态

B2 Strona bierna 48 / 52

概要

被动语态把动作的承受者变成主语:由助动词——być(“是”)或 zostać(“变成/被……”)——加上 被动分词(imiesłów przymiotnikowy bierny)构成。分词的用法像形容词一样,在性、数和阳性人称与否上都与主语保持一致。选用哪个助动词决定了意思:zostać 表示一次已完成的事件,而 być 描述一个正在进行的过程或已形成的状态。施事者如果要说出来,就放在介词 przez 后面加宾格。

规则

在主动句里,主语是动作的发出者:Autor napisał list(作者写了这封信)。在 被动句 里,宾语变成了主语,施事者则移到句子后面、放在 przez 后面:List został napisany przez autora(这封信是作者写的)。

只有 及物动词(带宾格直接宾语的动词)才能构成被动语态。

被动分词(imiesłów bierny)

被动分词是在动词词干上加三种词尾之一构成的,然后再加上形容词词尾。选用哪个词尾取决于动词本身:

  • -ny/-any——大多数以 -ać 结尾的动词,以及许多以 -eć 结尾的动词:pisać -> pisany,czytać -> czytany,widzieć -> widziany,dać -> dany,zbudować -> zbudowany。
  • -ony——以 -ić/-yć 结尾以及以 -ść/-źć 结尾的动词,通常伴随 辅音软化:robić -> robiony,kupić -> kupiony,prosić -> proszony(ś -> sz),nosić -> noszony,płacić -> płacony(ć -> c),przynieść -> przyniesiony,znaleźć -> znaleziony。
  • -ty——以 -ąć/-nąć 结尾的动词、词干很短的单音节 -ć 动词,以及以 -uć/-rzeć 结尾的动词:zamknąć -> zamknięty,wziąć -> wzięty,myć -> myty,zabić -> zabity,pić -> pity。也有个别不规则的:otworzyć -> otwarty。

być 与 zostać——体的选择

这是波兰语被动语态的核心。

  • zostać + 完成体分词 = 一次已完成的、动态的事件(“被做了”)。Drzwi zostały otwarte.(门被打开了——这件事发生了。)zostać 是完成体,所以 没有现在时——只有过去时(został)和将来时(zostanie)。
  • być + 未完成体分词 = 一个 正在进行或反复发生的过程。List jest pisany.(信正在被写。)Ulice są sprzątane co rano.(街道每天早上都会被打扫。)
  • być + 完成体分词 = 已形成的状态(“处于……的状态”)。Drzwi są otwarte.(门是开着的——这是一种状态,而不是“打开”这个动作。)

直接对比一下这两种情况:

  • Sklep został zamknięty o ósmej. = 关门这件事发生在八点。(zostać,事件)
  • Sklep jest zamknięty. = 商店(现在)是关着的。(być,状态)

施事者:przez + 宾格

施事者由支配 宾格 的 przez 引出:dom został zbudowany przez robotników(这栋房子是工人们建的——robotników 用宾格)。当施事者未知或不重要时,常常直接省略:Samochód został skradziony.(这辆车被偷了。)

分词的性数配合

因为分词具有形容词的性质,它要在 性和数 上与主语保持一致,复数时还分为 阳性人称(男性或男女混合)和 非阳性人称 两种形式——阳性人称词尾会带有典型的软化:-ny -> -ni,-ty -> -ci,-ony -> -eni。

  • Student został zaproszony.(这名学生被邀请了——阳性单数)
  • Studentka została zaproszona.(阴性单数)
  • Studenci zostali zaproszeni.(阳性人称复数——注意 zaproszeni。)
  • Studentki zostały zaproszone.(非阳性人称复数)

形式与结构

构成分词(三种词尾类型):

动词原形类型分词(阳性单数)中文
napisać-nynapisany写的
przeczytać-nyprzeczytany读的
zrobić-onyzrobiony做的/制作的
kupić-onykupiony买的
zaprosić-onyzaproszony (ś -> sz)邀请的
zamknąć-tyzamknięty关闭的
wziąć-tywzięty拿的
otworzyć-ty(不规则)otwarty打开的

分词的性数配合(动词 zaprosić -> zaproszony):

主语形式中文
on(阳性单数)zaproszony邀请的
ona(阴性单数)zaproszona邀请的
ono(中性单数)zaproszone邀请的
oni(阳性人称复数)zaproszeni邀请的
one(非阳性人称复数)zaproszone邀请的

被动语态在各时态中的变化(主语 list =“信”,阳性无生名词):

助动词/意思时态被动形式中文
zostać(事件)过去时list został napisany信被写了
zostać(事件)将来时list zostanie napisany信将被写
być(过程)现在时list jest pisany信正在被写
być(过程)过去时list był pisany信当时正在被写
być(过程)将来时list będzie pisany信将被写
być(状态)现在时list jest napisany信(已经)写好了
być(状态)过去时list był napisany信(当时已经)写好了

zostać 的变位(它没有现在时——完成体):

人称/主语过去时将来时
on / listzostałzostanie
onazostałazostanie
onozostałozostanie
oni(阳性人称)zostalizostaną
one(非阳性人称)zostałyzostaną

例句

Polski中文
Ten most został zbudowany w XIX wieku.这座桥建于 19 世纪。
Powieść została napisana przez słynnego autora.这部小说是一位著名作家写的。
Okna są myte co tydzień.窗户每周都会被清洗。
Decyzja zostanie podjęta jutro.决定将在明天做出。
Złodzieje zostali aresztowani przez policję.小偷被警察逮捕了。
Drzwi są zamknięte, nie możemy wejść.门是关着的,我们进不去。
Listy były wysyłane codziennie.信件当时每天都在被寄出。
Ten obraz jest znany na całym świecie.这幅画在全世界都很有名。
Studentki zostały zaproszone na konferencję.这些女学生被邀请参加了会议。
Samochód został skradziony wczoraj w nocy.这辆车昨晚被偷了。

常见错误

  • List został napisana -> List został napisany——分词必须与 list(阳性)保持一致,不能仍用阴性形式。
  • Studenci zostali zaproszone -> Studenci zostali zaproszeni——阳性人称复数主语需要用阳性人称词尾 -eni。
  • Dom został zbudowany przez robotnicy -> przez robotników——przez 支配宾格,所以要用 robotników,而不是主格。
  • Drzwi zostały otwarte teraz(当作状态用)-> Drzwi są otwarte——表示现在的状态要用 być;zostać 表示事件本身,没有现在时。
  • List jest napisany 想表达“正在被写” -> List jest pisany——表示过程需要未完成体分词 pisany;napisany 表达的是已完成的状态。
  • Książka była pisana przez autora 想表达一次性已完成的动作 -> Książka została napisana przez autora——一次已完成的事件要用 zostać + 完成体分词。

学习提示

  • 先问自己:是事件还是状态? 只发生一次的事件 -> zostać;正在进行的过程或已形成的状态 -> być。
  • 时态体现在 助动词 上:是 jest/był/będzie,还是 został/zostanie?分词只负责性数配合。
  • 像形容词一样(见第 11 课)让分词与主语保持一致——注意 阳性人称 复数:aresztowani、pobici、zaproszeni。
  • 记住 zostać 是 完成体,所以它永远不会有现在时。要表达“现在正在被做”,用 być + 未完成体分词。
  • przez 后面的施事者永远用 宾格,哪怕看上去像该用工具格——工具格是用于 być + 名词(见第 10 课),不是用来表示被动句的施事者的。
  • 波兰语和许多语言一样,当施事者是泛指的人时(见第 49 课),常常更喜欢用 się 构成的无人称句或 -no/-to 形式:Zbudowano most,而不是完整的分词被动句。