动词的格支配（rekcja）
B2 Rekcja czasownika 46 / 52
概要
就像介词决定它后面名词的格一样，波兰语的动词也决定它宾语的格。这就是动词的格支配（rekcja czasownika）。大多数动词的宾语用普通的宾格，但有一大批动词要求用属格、与格或工具格——完全不用介词——另外还有很多动词要求固定搭配一个介词 + 某个格。格是这个动词本身的属性，所以你必须把每个动词和它支配的格（或介词）一起记住，就像学英语的人要记住“listen to”或“depend on”一样。
规则
动词会给它的补语指定一个固定的格。换一个格，要么改变意思，要么就是纯粹的错误。这里有四件事要分清楚。
无介词的格支配
很多动词把宾语直接放进宾格以外的某个格里。最常见的几种模式：
- 支配属格的动词——“寻找、需要、避免，以及对声音的感知”：szukać（寻找）、potrzebować（需要）、słuchać（听）、używać（使用）、uczyć się（学习）、bać się（害怕）、unikać（避免）、wymagać（需要，要求）、życzyć（祝愿）、zapominać（忘记）、dotyczyć（关于，涉及）、brakować（缺少）。注意 słuchać 和 używać 支配属格，而英语用的是“to”／“of”。
- 支配与格的动词——“帮助、感谢、信任、打扰，以及指向性的关注”：pomagać（帮助）、dziękować（感谢）、ufać（信任）、wierzyć（相信）、przeszkadzać（打扰）、sprzyjać（有利于）、towarzyszyć（陪伴）、kibicować（为……加油）、przyglądać się（仔细观察）、dziwić się（对……感到惊讶）。
- 支配工具格的动词——“从事、照顾，以及支配”：interesować się（对……感兴趣）、zajmować się（从事，处理）、opiekować się（照顾）、kierować（掌控，管理）、rządzić（统治），再加上 być 和 zostać（“是／成为” + 工具格）的表语用法。
否定属格
当你否定一个宾语为宾格的动词时，这个宾语要换成属格。这是自动且强制发生的。
- Mam czas.（宾格）-> Nie mam czasu.（属格）
- Piję kawę. -> Nie piję kawy.
已经支配属格、与格或工具格的动词，在否定时不会发生变化——只有宾格宾语才会变。
介词性格支配（动词 + 介词 + 格）
有一大类动词固定搭配一个特定的介词，而这个介词本身又要求一个特定的格（见第 17 课）。要把动词 + 介词 + 格这一整条链当作一个整体来记，因为它很少和英语的介词对应：
- czekać na + 宾格（等待），patrzeć na + 宾格（看）
- myśleć o + 前置格（考虑，想念），rozmawiać o + 前置格（谈论）
- prosić o + 宾格（请求），pytać o + 宾格（打听），dbać o + 宾格（照料）
- martwić się o + 宾格（担心），wierzyć w + 宾格（相信，信仰）
- zależeć od + 属格（取决于），korzystać z + 属格（利用），rezygnować z + 属格（放弃），składać się z + 属格（由……组成）
- zależeć na + 前置格（在意——无人称结构：zależy mi na tobie）
格支配的变化会改变意义
有些动词能支配不止一种搭配，格或介词的不同能消除歧义：
- bać się + 属格 = 害怕某个东西（boję się psa），而 bać się o + 宾格 = 为某人担心（boję się o dziecko）。
- grać w + 宾格 = 玩某种游戏（grać w karty），而 grać na + 前置格 = 演奏某种乐器（grać na gitarze）。
形式与结构
无介词的格支配——动词、它指定的格，以及一个示例宾语（词尾加粗）：
| 动词 | 支配的格 | 宾语（单数） | 中文 |
|---|---|---|---|
| szukać | 属格 | szukam pracy | 我在找工作 |
| słuchać | 属格 | słucham muzyki | 我在听音乐 |
| używać | 属格 | używam słownika | 我用词典 |
| potrzebować | 属格 | potrzebuję pomocy | 我需要帮助 |
| bać się | 属格 | boję się ciemności | 我怕黑 |
| pomagać | 与格 | pomagam matce | 我在帮妈妈 |
| dziękować | 与格 | dziękuję koledze | 我谢谢同事 |
| ufać | 与格 | ufam lekarzowi | 我信任这位医生 |
| przeszkadzać | 与格 | przeszkadzam sąsiadom | 我在打扰邻居 |
| interesować się | 工具格 | interesuję się historią | 我对历史感兴趣 |
| zajmować się | 工具格 | zajmuję się dziećmi | 我照顾孩子 |
| opiekować się | 工具格 | opiekuję się psem | 我照看这只狗 |
| kierować | 工具格 | kieruję firmą | 我管理这家公司 |
| zostać | 工具格 | zostałem lekarzem | 我当了医生 |
否定属格——动词被否定时，宾格宾语要变成属格：
| 肯定句（宾格） | 否定句（属格） | 中文 |
|---|---|---|
| Mam samochód. | Nie mam samochodu. | 我没有车。 |
| Piję kawę. | Nie piję kawy. | 我不喝咖啡。 |
| Znam tę książkę. | Nie znam tej książki. | 我不知道这本书。 |
| Widzę rzekę. | Nie widzę rzeki. | 我看不见那条河。 |
| Lubię to miasto. | Nie lubię tego miasta. | 我不喜欢这座城市。 |
介词性格支配——动词、它固定搭配的介词，以及该介词要求的格：
| 动词 + 介词 | 格 | 例词 | 中文 |
|---|---|---|---|
| czekać na | 宾格 | czekam na autobus | 我在等公交车 |
| martwić się o | 宾格 | martwię się o ciebie | 我担心你 |
| prosić o | 宾格 | proszę o pomoc | 我在请求帮助 |
| wierzyć w | 宾格 | wierzę w sukces | 我相信会成功 |
| myśleć o | 前置格 | myślę o wakacjach | 我在想假期的事 |
| rozmawiać o | 前置格 | rozmawiam o pracy | 我在谈工作 |
| zależeć na | 前置格 | zależy mi na tobie | 我在意你 |
| zależeć od | 属格 | to zależy od pogody | 这取决于天气 |
| korzystać z | 属格 | korzystam z okazji | 我在利用这个机会 |
| składać się z | 属格 | składa się z części | 它由几个部分组成 |
例句
| Polski | 中文 |
|---|---|
| Szukam kluczy - nie mogę ich znaleźć. | 我在找钥匙——找不到了。 |
| Codziennie słucham polskiego radia. | 我每天都听波兰语广播。 |
| Ona interesuje się sztuką i zajmuje się dziećmi. | 她对艺术感兴趣，还照顾孩子。 |
| Dziękuję ci za pomoc i ufam ci całkowicie. | 谢谢你的帮助，我完全信任你。 |
| Nie mam czasu, bo opiekuję się babcią. | 我没有时间，因为我在照顾我奶奶。 |
| Czekamy na pociąg i rozmawiamy o planach. | 我们在等火车，聊着计划。 |
| Boję się psa, ale boję się o dziecko jeszcze bardziej. | 我怕这只狗，但我更担心那个孩子。 |
| Wszystko zależy od pogody i od twojej decyzji. | 一切都取决于天气和你的决定。 |
| Nie używam cukru i nie piję kawy. | 我不用糖，也不喝咖啡。 |
| Zostałem nauczycielem, bo lubię pomagać ludziom. | 我当了老师，因为我喜欢帮助别人。 |
常见错误
- słucham muzykę -> słucham muzyki——słuchać 支配属格，而不是宾格。
- pomagam matkę -> pomagam matce——pomagać 支配与格；“帮助”的对象不是一个普通宾语。
- interesuję się historię -> interesuję się historią——interesować się 要求工具格。
- nie mam czas -> nie mam czasu——否定把宾格宾语变成了属格。
- czekam autobus -> czekam na autobus——czekać 需要介词 na + 宾格。
- dziękuję cię -> dziękuję ci——dziękować 是支配与格的动词；要用与格代词。
- zależy od pogodę -> zależy od pogody——od 支配属格，所以 pogoda 要变成 pogody。
- myślę o wakacje -> myślę o wakacjach——myśleć o 支配前置格，而不是宾格。
学习提示
- 把每个新动词都当作一个框架来记：不是记 szukać，而是记“szukać + 属格”；不是记 czekać，而是记“czekać na + 宾格”。格是这个词本身的一部分。
- 有三大类无介词的格支配值得整块记住：寻找／需要／听 -> 属格（szukać、potrzebować、słuchać），帮助／感谢／信任 -> 与格（pomagać、dziękować、ufać），从事／照顾 -> 工具格（zajmować się、opiekować się、interesować się）。
- 表示“从事……”的反身 -ować się 动词几乎都支配工具格：zajmować się、interesować się、opiekować się、cieszyć się（不过 cieszyć się z + 属格表示原因时例外）。
- 否定属格是机械性的规则：只要动词前面出现 nie，而这个动词的宾语原本是宾格，就要把它改标为属格——每次都是如此。
- 波兰语的介词常常出人意料，一般不会和英语对应：czekać na（英语说 “wait for”），zależeć od（英语说 “depend on”），pytać o（英语说 “ask about”）。要记住这一整个搭配，而不是逐词翻译。
- 系动词 być 和 zostać 作表语时要求名词用工具格：jestem studentem、zostałem inżynierem——绝不用主格。