概要

间接引语（mowa zależna）转述别人说的话，不用引号，而是把内容放进一个从句里：Powiedział, że jest zmęczony（“他说他现在/当时很累”）。要抛开英语的一个习惯：波兰语没有时态后移。被转述的动词保持说话人当时实际使用的时态——只有人称代词和时间词会变化。陈述句用 że 连接，是非问句用 czy 连接，命令句则变成 żeby + 过去时形式的动词。

规则

直接引语（mowa niezależna）原样引用说话人的原话：Powiedział: “Jestem zmęczony.”。间接引语去掉引号，通过一个连接词把内容接到引述动词（powiedzieć、mówić、napisać、odpowiedzieć、zapytać、poprosić）后面。可能变化的有三处：连接词、人称代词／时间标记，以及——在英语里会变，波兰语不会变的——时态。

没有时态后移（这是本课重点）

英语和法语里，过去时的引述动词会把被转述的时态往前拉一步（is -> was，will -> would）。波兰语没有这样的规则。不管引述动词是不是过去时，说话人当时实际使用的时态都保持不变。原话用现在时，转述也用现在时；原话用过去时，转述也用过去时；原话用将来时，转述也用将来时。

• “Jestem chory.”（现在时）-> Powiedział, że jest chory.（仍是现在时）=“他说他当时正生病。”
• “Byłem chory.”（过去时）-> Powiedział, że był chory.（仍是过去时）=“他说他之前病过。”
• “Będę chory.”（将来时）-> Powiedział, że będzie chory.（仍是将来时）=“他说他将会生病。”

注意，上面这些英语译文出现了时态后移，而波兰语原文没有这种现象。要翻译的是意思，而不是英语的时态。

że引导的从句（陈述句）

陈述句用 że（“that”）转述，且前面总要加逗号。引述动词常是 powiedzieć、mówić、myśleć、twierdzić、wyjaśnić、oznajmić、napisać 这类词。

• “Wyjeżdżam.” -> Mówi, że wyjeżdża.（“她说她要走了。”）
• “To prawda.” -> Myśli, że to prawda.（“他觉得这是真的。”）

转述疑问句

去掉问号，保持正常的陈述句语序（主语在动词前，不倒装）。

• 是非问句 -> czy（“whether / if”）：“Mówisz po polsku?” -> Pyta, czy mówię po polsku.（“他问我是否会说波兰语。”）
• 特殊疑问句 -> 疑问词不变（kto、co、gdzie、kiedy、dlaczego、jak、ile、który）：“Gdzie mieszkasz?” -> Pyta, gdzie mieszkam.（“她问我住在哪里。”）

转述命令句（żeby + 过去时形式）

命令式变成 żeby + 动词的过去时（-ł 形）。人称由附着在这个小品词上的可移动词尾表示——żebym、żebyś、żeby、żebyśmy、żebyście、żeby——动词本身则按性、数变化。否定命令只需加上 nie。

• “Zamknij okno!” -> Powiedział, żebym zamknął okno.（“他叫我关上窗户。”）
• “Nie palcie!” -> Lekarz powiedział, żebyśmy nie palili.（“医生叫我们不要抽烟。”）

人称代词与时间词的调整

事后转述时，要把人称代词换成指向正确对象的形式，并调整时间／地点词：ja -> on/ona，mój -> jego/jej，tu -> tam，dziś -> tego dnia，jutro -> następnego dnia。

形式与结构

按话语类型区分连接词（连接词前面总要加逗号）：

时态保持不变——与英语形成对比（过去时的引述动词 powiedział）：

变位后的小品词 żeby（用于命令／请求），以 przyjść“来”为例：

事后转述中时间和地点词的变化：

例句

常见错误

• Powiedział, że był zmęczony（转述“Jestem zmęczony”）-> Powiedział, że jest zmęczony——波兰语没有时态后移，要保留原话中的现在时。
• Zapytał, że mówię po polsku -> Zapytał, czy mówię po polsku——是非问句要用 czy，而不是 że。
• Powiedział że przyjdzie -> Powiedział, że przyjdzie——że／czy／żeby 前面总要加逗号。
• Lekarz powiedział, żebym nie palę -> Lekarz powiedział, żebym nie palił——人称体现在 żebym 上；动词要用与主语性数一致的过去时（-ł 形），而不是现在时。
• Powiedział, żeby ja przyszedł -> Powiedział, żebym przyszedł——人称体现在小品词（żebym）上；不要再单独加一个 ja。
• Zapytała, gdzie mieszkasz ty / ……gdzie mieszkasz? -> Zapytała, gdzie mieszkam——要转换人称代词，并使用陈述句语序，不加问号。

学习提示

• 金科玉律：保留说话人当时实际使用的时态。如果英语译文出现了时态后移（is -> was），那只是英语本身的现象——波兰语动词并不会跟着变。
• 在 że、czy、żeby 前面总要加逗号——这是强制的，不像英语的“that”那样可以省略。
• czy 用于是非问句，相当于“whether / if”；疑问词（kto、co、gdzie、kiedy、dlaczego……）保持不变，转述从句仍用普通陈述句语序。
• 命令句和请求句用 żeby + 过去时（-ł 形）：比如 żebym poszedł、żebyś zamknął、żebyśmy poczekali——词尾表明是谁，-ł 形则表明性和数。
• 记住这样的分工：że 用来转述事实和陈述句；żeby 用来转述命令、请求和愿望（这个 żeby 其实和你在条件式里学过的 by 小品词是同一个）。
• 人称的参照点也要跟着换：ja -> on/ona，mój -> jego/jej，jutro -> następnego dnia，tu -> tam——时态再对，代词用错了，讲的还是错的故事。