关系从句
B1 Zdania względne 41 / 52
概要
关系从句给主句里已经提到过的名词补充信息,比如英语的 the man who lives here(住在这里的那个男人)和 the book that I read(我读的那本书)。波兰语里最常用的连接词是 który(“谁/哪个/那个”),它的用法就像形容词:既要照抄它所指代的名词的性和数,又要按照它在关系从句里担任的角色决定自己的格。第二个连接词 co,用在 to、wszystko、coś、nic 这类泛指词之后,以及用来评论前面整句话的意思时。能不能用对 który,是判断一个人的波兰语是否已经超越初学阶段的最明显标志之一。
规则
关系从句是一种修饰名词的从句(见第 34 课)——被修饰的名词叫先行词。它前后总是用逗号隔开,逗号紧挨在关系代词前面——如果关系代词由介词支配,逗号就紧挨在那个介词前面(Miasto, w którym się urodziłem)。
który 像形容词一样保持一致
który 的变格方式和硬词干形容词完全一样(比较 dobry/dobra/dobre,见第 11 课)。有两件互相独立的事决定它的词尾:
- 性和数继承自先行词——也就是主句里它所指代的那个名词。
- 格则由这个代词在关系从句里自己担任的角色决定——主语、直接宾语、介词的宾语,等等。
这两项选择是分开的:看先行词,决定性和数;看 który 在自己的从句里做什么,决定格。
- To jest chłopiec, który tu mieszka. = 这是住在这里的那个男孩。(先行词 chłopiec -> 阳性单数;który 在从句里是主语 -> 主格 który)
- To jest chłopiec, którego znam. = 这是我认识的那个男孩。(仍然是阳性单数,但 który 这次是 znam 的直接宾语 -> 宾格/属格形式 którego)
- To jest chłopiec, któremu pomogłem. = 这是我帮助过的那个男孩。(pomóc 支配与格 -> któremu)
- To jest dziewczyna, z którą rozmawiam. = 这是我正在和她说话的那个女孩。(先行词 dziewczyna -> 阴性单数;介词 z 支配工具格 -> którą)
介词要放在前面
当 który 由介词支配时,介词要放在 który 前面——波兰语绝不会像英语那样把介词甩到句末:英语的 the house I live in (我住的那所房子)在波兰语里必须是 dom, w którym mieszkam,绝不能是 dom, który mieszkam w。
co——泛指关系代词
在中性的泛指先行词——to、wszystko、coś、nic、coś takiego——后面,以及用来指代前面整句话时,用 co(而不是 który)。co 的变格方式和疑问代词 co(co、czego、czemu、co、czym、o czym)一样,格同样由它在从句里的角色决定。
- To jest wszystko, co wiem. = 那就是我所知道的全部了。
- Zrobił to, czego się bałem. = 他做了那件让我害怕的事。(bać się + 属格 -> czego)
- Zdała egzamin, co bardzo mnie ucieszyło. = 她通过了考试,这让我很高兴。(co 指代的是前面整句话)
口语里 co 有时也会用在普通名词上(ten pan, co tu mieszka),但在讲究的书面波兰语里,具体名词要坚持用 który,co 只留给上面说的泛指情况。
形式与结构
który 有一套完整的硬词干形容词变格表。性和数来自先行词;实际用哪一列的格,则由关系从句本身的需要决定。
który——单数
| 格 | 阳性 | 中性 | 阴性 |
|---|---|---|---|
| 主格 | który | które | która |
| 属格 | którego | którego | której |
| 与格 | któremu | któremu | której |
| 宾格 | którego(有生)/który(无生) | które | którą |
| 工具格 | którym | którym | którą |
| 前置格 | którym | którym | której |
阳性宾格按生命度分化:指活物时用属格形状的 którego(pies, którego widzę = 我看见的那只狗),指非活物时保留主格形状的 który(stół, który widzę = 我看见的那张桌子)。
który——复数
复数按阳性人称属性分化(见第 30 课):阳性人称(男性)一列,其余一切归入非阳性人称一列。
| 格 | 阳性人称(男性) | 非阳性人称 |
|---|---|---|
| 主格 | którzy | które |
| 属格 | których | których |
| 与格 | którym | którym |
| 宾格 | których | które |
| 工具格 | którymi | którymi |
| 前置格 | których | których |
co——泛指关系代词
| 格 | 形式 | 典型触发词 |
|---|---|---|
| 主格 | co | 主语:wszystko, co jest tutaj |
| 属格 | czego | bać się czego: to, czego się boję |
| 与格 | czemu | dziwić się czemu: to, czemu się dziwię |
| 宾格 | co | 宾语:wszystko, co widzę |
| 工具格 | czym | z czym: to, z czym przyszedł |
| 前置格 | (o) czym | o czym: to, o czym mówię |
例句
| Polski | 中文 |
|---|---|
| Znam kobietę, która mieszka obok. | 我认识住在隔壁的那个女人。 |
| To jest film, który wczoraj widziałem. | 这就是我昨天看的那部电影。 |
| Koledzy, którzy przyszli, byli bardzo mili. | 来的那些同事都很友善。 |
| Gdzie jest książka, którą ci dałem? | 我给你的那本书在哪儿? |
| To pan, któremu pomogłam wczoraj. | 那就是我昨天帮助过的那个男人。 |
| Miasto, w którym się urodziłem, jest małe. | 我出生的那座城市很小。 |
| Mam przyjaciół, na których zawsze mogę liczyć. | 我有一些总能靠得住的朋友。 |
| To jest wszystko, co mam. | 这就是我拥有的一切。 |
| Powiedz mi to, czego nie wiem. | 告诉我那件我不知道的事。 |
| Spóźnił się, co mnie zdenerwowało. | 他迟到了,这让我很恼火。 |
常见错误
- kobieta, który mieszka obok -> kobieta, która mieszka obok——który 必须照抄先行词的性(kobieta 是阴性 -> która)。
- chłopiec, który znam -> chłopiec, którego znam——作为 znam 的宾语,需要宾格 którego,而不是主格。
- dom, który mieszkam w -> dom, w którym mieszkam——介词要放在 który 前面;波兰语绝不会把介词甩在后面。
- To jest wszystko, które wiem. -> To jest wszystko, co wiem.——在 wszystko 后面要用泛指的 co,而不是 który。
- ludzie, które przyszli -> ludzie, którzy przyszli——阳性人称(阳性人称形)先行词要用复数 którzy。
- pies, który widzę -> pies, którego widzę——有生的阳性宾语要用属格形状的宾格 którego。
- książka który czytam -> książka, którą czytam——关系从句前面要有逗号,而且 czytam 的宾语要用宾格 którą。
学习提示
- 按顺序问两个问题:(1)它指代的是哪个名词? -> 这决定性和数;(2)它在自己的从句里做什么? -> 这决定格。
- 因为 który 本质上就是个形容词,它的词尾就是你在第 11 课学过的那些——który/która/które 的变化规律和 dobry/dobra/dobre 完全一样。
- 逗号是不能省的,它就紧挨在 który/co 前面,哪怕英语里把“that”省略掉了也一样。
- 如果先行词是一个含糊的中性词(to、wszystko、coś、nic)或者一整句话,就用 co;如果是一个具体的、点名的名词,就用 który。
- 留意阳性宾格:活物 -> którego,非活物 -> który;复数阳性人称 -> którzy。
- 提早认出介词——它会把 który 拽进它所支配的那个格,而且必须出现在从句最前面:z którą、o którym、na których。