介词与格支配
A2 Przyimki i rekcja 17 / 52
概要
波兰语的介词(przyimek)从不单独出现——它会强迫后面的名词(以及修饰它的形容词)用某个特定的格。这叫格支配(rekcja)。do 永远要求属格,表示“和……一起”的 z 永远要求工具格,表示“在……里”的 w 永远要求前置格。你不能自由选择格:每个介词都有自己固定的格,还有少数介词同时拥有两个格,靠格来区分意思。所以学介词就是要连同它支配的格一起学。
规则
每个介词都固定支配后面名词短语的一个格。好消息是:格是介词自身的属性,所以只要记住“bez + 属格”这样的搭配,每次都能直接套用。可以按介词支配的格把它们分组记忆。
支配属格的介词
这是最大的一组。表示从某处而来的运动、缺失,以及大多数表示“在……周围”位置的词都支配属格:do(到/直到),od(从/自从),z/ze(从……出来,从),bez(没有),dla(为了),u(在某人那里),obok(旁边),koło/około(附近/大约),według(根据),oprócz(除了),podczas(在……期间),naprzeciwko(对面)。
支配工具格的介词
表示“陪伴”以及静态“相对位置”的词支配工具格:z/ze(和……一起),nad(在……上方),pod(在……下方),przed(在……前面),za(在……后面),między(在……之间),poza(在……之外)。
支配前置格的介词
前置格从不单独出现,一定要有介词。只有下面这几个介词支配它:w/we(在……里面),na(在……上面),o(关于),przy(紧挨着),po(在……之后/各处)。
支配与格的介词
一个很小的封闭集合:dzięki(多亏、幸好)、przeciw(ko)(反对)、wbrew(违背)、ku(朝……方向)。
支配宾格的介词
只支配宾格的介词很少;最主要的一个是 przez(穿过/经由/持续[一段时间])。
支配两个格的介词:移动与静止
有些介词支配两个格,靠格本身来区分意思。规律是:方向/运动 -> 宾格,位置/静止 -> 工具格或前置格。
- na:kładę książkę na stół(宾格 = 放到桌子上,移动)对比 książka leży na stole(前置格 = 在桌子上,静止)。
- nad、pod、przed、za、między:idę pod stół(宾格 = 移动到桌子底下)对比 jestem pod stołem(工具格 = 在桌子底下,静止)。
- w:w domu(前置格 = 在房子里)对比 w piątek(宾格 = 在星期五——固定的时间表达)。
- o:o książce(前置格 = 关于这本书)对比 o metr wyższy(宾格 = 高一米)。
- po:po obiedzie(前置格 = 午饭后)对比 idę po chleb(宾格 = 我去买面包)。
拼写:z/ze、w/we、od/ode
在难以发音的辅音组合前,这些没有元音的介词会加上 -e:ze mną(和我一起)、we Wrocławiu(在弗罗茨瓦夫)、ze szkoły(从学校)、ode mnie(从我这里)。还是同一个介词,只是更好发音。
形式与结构
按支配的格给介词分类(附例句,格词尾用粗体标出):
| 格 | 介词 | 例句 | 中文 |
|---|---|---|---|
| 属格 | do, od, z/ze, bez, dla, u, obok, koło, według, oprócz, podczas, naprzeciwko | do domu, bez cukru, u lekarza | 去家里、不加糖、在医生那里 |
| 工具格 | z/ze, nad, pod, przed, za, między, poza | z bratem, nad morzem, przed domem | 和(我)哥哥一起、在海上方、在房子前面 |
| 前置格 | w/we, na, o, przy, po | w Polsce, na stole, o pracy | 在波兰、在桌子上、关于工作 |
| 与格 | dzięki, przeciw(ko), wbrew, ku | dzięki tobie, przeciwko wojnie | 多亏你、反对战争 |
| 宾格 | przez | przez most, przez godzinę | 穿过桥、持续一小时 |
支配两个格的介词——一个介词,两个格,两种意思:
| 介词 | +宾格(移动/方向) | +前置格/工具格(静止/位置) |
|---|---|---|
| na | idę na pocztę(去邮局) | jestem na poczcie(在邮局)——前置格 |
| w/we | wierzę w Boga(我信仰上帝) | mieszkam w Warszawie(我住在华沙)——前置格 |
| o | prosić o pomoc(请求帮助) | mówić o pomocy(谈论帮助)——前置格 |
| po | idę po mleko(去取牛奶) | po lekcji(课后)——前置格 |
| nad | jadę nad morze(去海边) | jestem nad morzem(在海边)——工具格 |
| pod | wchodzę pod most(走到桥底下) | stoję pod mostem(在桥底下)——工具格 |
| przed | wychodzę przed dom(走到房子前面) | czekam przed domem(在房子前面)——工具格 |
| za | idę za dom(走到房子后面) | jestem za domem(在房子后面)——工具格 |
| między | wchodzę między drzewa(走到树中间) | stoję między drzewami(在树中间)——工具格 |
这一个介词的意思完全由格决定——z/ze:
| 格 | 意思 | 例词 | 中文 |
|---|---|---|---|
| 属格 | 从……、从……出来 | wracam z Polski | 我从波兰回来 |
| 工具格 | 和……一起 | rozmawiam z Polakiem | 我在和一个波兰人聊天 |
例句
| Polski | 中文 |
|---|---|
| Idę do sklepu po chleb. | 我要去商店买面包。 |
| Wracam z pracy o piątej. | 我五点下班回来。 |
| Mieszkam w Krakowie, na Kazimierzu. | 我住在克拉科夫,卡齐米日区。 |
| Kawa bez cukru, dla mnie. | 给我一杯不加糖的咖啡。 |
| Kot śpi pod stołem, a pies leży na dywanie. | 猫在桌子底下睡觉,狗躺在地毯上。 |
| Jadę nad morze na weekend. | 我周末要去海边。 |
| Rozmawiam z bratem o pracy. | 我在和哥哥聊工作。 |
| Czekam przed dworcem od godziny. | 我在车站前面等了一个小时了。 |
| Dzięki tobie zdałem egzamin. | 多亏了你,我通过了考试。 |
| Szliśmy przez park i koło kościoła. | 我们穿过公园,经过了教堂。 |
常见错误
- do dom -> do domu——do 支配属格;阳性名词 dom 用词尾 -u。
- z brat -> z bratem——表示“和……一起”的 z 需要工具格(-em)。
- z Polską(意为“从波兰”)-> z Polski——“从”是 z + 属格;用工具格就会变成“和波兰一起”。
- w Warszawę(意为“我住在”)-> w Warszawie——表示静止的位置要用 w + 前置格;用宾格就会表示移动进入。
- idę na poczcie -> idę na pocztę——表示“去”的移动需要宾格,不是前置格。
- bez cukier -> bez cukru——bez 是支配属格的介词;词尾要变成 -u。
- dla ja -> dla mnie——介词后面的代词必须用相应格的形式。
学习提示
- 把每个介词成对记忆:不要只记 do,而要记“do + 属格”;不要只记 z(和……一起),而要记“z + 工具格”。格是介词永远带着的“行李”。
- 支配两个格的介词有一条大规律:去哪儿?-> 宾格;在哪儿?-> 前置格/工具格。na stół(放到……上)对比 na stole(在……上)。
- z/ze 是一对容易混淆的双胞胎:属格=“从”,工具格=“和……一起”。区分它们靠的是格,而不是词本身。
- w、na、o、przy、po 是通向前置格的唯一入口——前置格从不单独出现,所以只要看到前置格词尾,就一定是这五个介词之一在前面。
- 在辅音组合前,给 z、w、od、przed 加上 -e:ze mną、we Wrocławiu、ode mnie、przede mną。还是同一个介词,只是变得好发音了。
- 支配与格的介词(dzięki、wbrew、przeciwko、ku)很少见,但是固定的——把这四个学会就够了。