基数词
A1 Liczebniki główne 13 / 52
概要
基数词(波兰语叫 liczebniki główne)就是 jeden、dwa、trzy、cztery、pięć……这样的数数词——回答 ile?(多少?)这个问题。有两点让波兰语的数词比英语更难:jeden 和 dwa 会随所数事物的性而变化,而且更重要的是,数词会支配后面名词的格(2—4 后接主格复数,5 及以上接属格复数)。这节课先讲清楚这些词和基本的一致关系;更细的句法规则留到后面单独一课讲。
规则
词形
0—10 是需要单独记住的词。11—19 由后缀 -naście(大致相当于英语的“-teen”)构成:jedenaście、dwanaście……十位数以 -dziesiąt 结尾(20 是 -dzieścia,30、40 是 -dzieści),百位数以 -set 结尾(或 sto、dwieście、trzysta、czterysta)。见下面的表格。
复合数词写成分开的单词,大数在前,中间不加“和”:dwadzieścia jeden(21)、sto pięćdziesiąt trzy(153)、tysiąc dziewięćset osiemdziesiąt cztery(1984)。
jeden 随性变化
jeden(“一”)的用法像形容词,会随所修饰名词的性变化:jeden(阳性)、jedna(阴性)、jedno(中性)。它还会按格变化,但在 A1 阶段你首先需要掌握的是主格形式。
dwa 与 dwie
dwa 用于阳性和中性名词;dwie 用于阴性名词:dwa koty(两只猫,阳性)、dwa okna(两扇窗,中性),但 dwie książki(两本书,阴性)。表示“全是男性的一群人”时要用特殊形式——dwaj studenci 或 dwóch studentów——这留到数词句法那一课讲。从 trzy(3)开始,只有表示“含男性”时才会出现额外的形式;其余情况下数词本身不因性而变化。
数词支配的格
这是波兰语数数法的核心:被数的名词取什么格,取决于前面的数词:
- 1(jeden/jedna/jedno)-> 名词用主格单数:jeden kot、jedna książka、jedno okno。
- 2、3、4 -> 名词用主格复数:dwa koty、trzy książki、cztery okna。
- 5 及以上 -> 名词用属格复数:pięć kotów、dziesięć książek、sto lat。
对于复合数词,由最后一个词决定格:dwadzieścia dwa koty(以 2 结尾 -> 主格复数),但 dwadzieścia pięć kotów(以 5 结尾 -> 属格复数)。有两个陷阱:以 jeden 结尾的复合数词仍然用属格复数(dwadzieścia jeden lat——二十一年,而不是 dwadzieścia jeden rok),而 11—14 永远用属格复数(dwanaście kotów),尽管 12、13、14 看起来像是“以”2、3、4“结尾”。
谓语动词
数词 2—4 后接复数谓语动词(Dwa koty śpią——两只猫在睡觉),而 5 及以上后接单数中性谓语动词(Pięć kotów śpi——五只猫在睡觉;Przyszło pięć osób——来了五个人)。
形式与结构
0-10
| 0 zero | 1 jeden | 2 dwa | 3 trzy |
|---|---|---|---|
| 4 cztery | 5 pięć | 6 sześć | 7 siedem |
| 8 osiem | 9 dziewięć | 10 dziesięć |
11—20(后缀 -naście)
| 11 jedenaście | 12 dwanaście | 13 trzynaście | 14 czternaście |
|---|---|---|---|
| 15 piętnaście | 16 szesnaście | 17 siedemnaście | 18 osiemnaście |
| 19 dziewiętnaście | 20 dwadzieścia |
十位数
| 20 dwadzieścia | 30 trzydzieści | 40 czterdzieści |
|---|---|---|
| 50 pięćdziesiąt | 60 sześćdziesiąt | 70 siedemdziesiąt |
| 80 osiemdziesiąt | 90 dziewięćdziesiąt | 100 sto |
百位数与大数
| 100 sto | 200 dwieście | 300 trzysta |
|---|---|---|
| 400 czterysta | 500 pięćset | 600 sześćset |
| 700 siedemset | 800 osiemset | 900 dziewięćset |
千和百万: 1000 tysiąc——2000 dwa tysiące——5000 pięć tysięcy——1 000 000 milion——2 000 000 dwa miliony——5 000 000 pięć milionów。
jeden 的性(主格)
| 阳性 | 阴性 | 中性 |
|---|---|---|
| jeden kot | jedna książka | jedno okno |
dwa 的性(主格)
| 阳性(非阳性人称)/中性 | 阴性 | 阳性人称 |
|---|---|---|
| dwa koty / dwa okna | dwie książki | dwaj studenci / dwóch studentów |
数词支配的格
| 数词(最后一个词) | 名词的格 | 例词 |
|---|---|---|
| 1 | 主格单数 | jeden dzień(一天) |
| 2、3、4(也包括 22—24、32—34……) | 主格复数 | cztery dni(四天) |
| 5—21(包括 11—14),以及其他更大的数 | 属格复数 | pięć dni(五天)、dwanaście dni(十二天) |
例句
| Polski | 中文 |
|---|---|
| Mam jednego brata i dwie siostry. | 我有一个兄弟和两个姐妹。 |
| Na stole leżą trzy książki. | 桌子上放着三本书。 |
| W klasie jest dwadzieścia pięć osób. | 班里有二十五个人。 |
| To kosztuje sto złotych. | 这个要一百兹罗提。 |
| Pięć kotów śpi na kanapie. | 沙发上有五只猫在睡觉。 |
| Kupiłem cztery bilety. | 我买了四张票。 |
| Mam dwadzieścia jeden lat. | 我二十一岁。 |
| W mieście mieszka milion ludzi. | 这座城市住着一百万人。 |
| Dwie kawy poproszę. | 请来两杯咖啡。 |
| Rok ma trzysta sześćdziesiąt pięć dni. | 一年有三百六十五天。 |
常见错误
- dwa książki -> dwie książki——阴性的“二”是 dwie,不是 dwa。
- jeden kobieta -> jedna kobieta——jeden 必须和名词的性一致(阴性用 jedna)。
- pięć koty -> pięć kotów——从 5 开始,名词要用属格复数。
- dwa kotów -> dwa koty——2、3、4 后接主格复数,不是属格。
- dwanaście koty -> dwanaście kotów——11—14 后接属格复数,尽管 12 看起来像是“以二结尾”。
- pięć osób przyszły -> pięć osób przyszło——“5 及以上”作主语时,谓语动词用单数中性。
- sto i pięć -> sto pięć——波兰语数字内部不用表示“和”的词。
学习提示
- 先掌握这个区分:2—4 -> 主格复数,5 及以上 -> 属格复数。数词句法的其余内容都建立在这条规则之上。
- 日常数数时,只有 jeden 和 dwa 会因性而变化;trzy、cztery、pięć……在阳性、阴性、中性名词前都保持不变。
- 判断名词的格时,看复合数词的最后一个词:trzydzieści cztery koty(主格复数),trzydzieści pięć kotów(属格复数)。
- 记住 11—14 的属格复数陷阱:jedenaście、dwanaście、trzynaście、czternaście 后面都用 kotów,而不是 koty。
- 十位数按形式押韵:20 用 -dzieścia,30、40 用 -dzieści,50—90 用 -dziesiąt;500 以上的百位数共用 -set。
- 把这些常用短语连同格一起记下来:dwie kawy(两杯咖啡)、pięć minut(五分钟)、sto złotych(一百兹罗提)。