基数词

A1 Liczebniki główne 13 / 52

概要

基数词(波兰语叫 liczebniki główne)就是 jeden、dwa、trzy、cztery、pięć……这样的数数词——回答 ile?(多少?)这个问题。有两点让波兰语的数词比英语更难:jeden 和 dwa 会随所数事物的性而变化,而且更重要的是,数词会支配后面名词的格(2—4 后接主格复数,5 及以上接属格复数)。这节课先讲清楚这些词和基本的一致关系;更细的句法规则留到后面单独一课讲。

规则

词形

0—10 是需要单独记住的词。11—19 由后缀 -naście(大致相当于英语的“-teen”)构成:jedenaście、dwanaście……十位数以 -dziesiąt 结尾(20 是 -dzieścia,30、40 是 -dzieści),百位数以 -set 结尾(或 sto、dwieście、trzysta、czterysta)。见下面的表格。

复合数词写成分开的单词,大数在前,中间不加“和”:dwadzieścia jeden(21)、sto pięćdziesiąt trzy(153)、tysiąc dziewięćset osiemdziesiąt cztery(1984)。

jeden 随性变化

jeden(“一”)的用法像形容词,会随所修饰名词的性变化:jeden(阳性)、jedna(阴性)、jedno(中性)。它还会按格变化,但在 A1 阶段你首先需要掌握的是主格形式。

dwa 与 dwie

dwa 用于阳性和中性名词;dwie 用于阴性名词:dwa koty(两只猫,阳性)、dwa okna(两扇窗,中性),但 dwie książki(两本书,阴性)。表示“全是男性的一群人”时要用特殊形式——dwaj studenci 或 dwóch studentów——这留到数词句法那一课讲。从 trzy(3)开始,只有表示“含男性”时才会出现额外的形式;其余情况下数词本身不因性而变化。

数词支配的格

这是波兰语数数法的核心:被数的名词取什么格,取决于前面的数词:

  • 1(jeden/jedna/jedno)-> 名词用主格单数:jeden kot、jedna książka、jedno okno。
  • 2、3、4 -> 名词用主格复数:dwa koty、trzy książki、cztery okna。
  • 5 及以上 -> 名词用属格复数:pięć kotów、dziesięć książek、sto lat。

对于复合数词,由最后一个词决定格:dwadzieścia dwa koty(以 2 结尾 -> 主格复数),但 dwadzieścia pięć kotów(以 5 结尾 -> 属格复数)。有两个陷阱:以 jeden 结尾的复合数词仍然用属格复数(dwadzieścia jeden lat——二十一年,而不是 dwadzieścia jeden rok),而 11—14 永远用属格复数(dwanaście kotów),尽管 12、13、14 看起来像是“以”2、3、4“结尾”。

谓语动词

数词 2—4 后接复数谓语动词(Dwa koty śpią——两只猫在睡觉),而 5 及以上后接单数中性谓语动词(Pięć kotów śpi——五只猫在睡觉;Przyszło pięć osób——来了五个人)。

形式与结构

0-10

0 zero1 jeden2 dwa3 trzy
4 cztery5 pięć6 sześć7 siedem
8 osiem9 dziewięć10 dziesięć

11—20(后缀 -naście)

11 jedenaście12 dwanaście13 trzynaście14 czternaście
15 piętnaście16 szesnaście17 siedemnaście18 osiemnaście
19 dziewiętnaście20 dwadzieścia

十位数

20 dwadzieścia30 trzydzieści40 czterdzieści
50 pięćdziesiąt60 sześćdziesiąt70 siedemdziesiąt
80 osiemdziesiąt90 dziewięćdziesiąt100 sto

百位数与大数

100 sto200 dwieście300 trzysta
400 czterysta500 pięćset600 sześćset
700 siedemset800 osiemset900 dziewięćset

千和百万: 1000 tysiąc——2000 dwa tysiące——5000 pięć tysięcy——1 000 000 milion——2 000 000 dwa miliony——5 000 000 pięć milionów。

jeden 的性(主格)

阳性阴性中性
jeden kotjedna książkajedno okno

dwa 的性(主格)

阳性(非阳性人称)/中性阴性阳性人称
dwa koty / dwa oknadwie książkidwaj studenci / dwóch studentów

数词支配的格

数词(最后一个词)名词的格例词
1主格单数jeden dzień(一天)
2、3、4(也包括 22—24、32—34……)主格复数cztery dni(四天)
5—21(包括 11—14),以及其他更大的数属格复数pięć dni(五天)、dwanaście dni(十二天)

例句

Polski中文
Mam jednego brata i dwie siostry.我有一个兄弟和两个姐妹。
Na stole leżą trzy książki.桌子上放着三本书。
W klasie jest dwadzieścia pięć osób.班里有二十五个人。
To kosztuje sto złotych.这个要一百兹罗提。
Pięć kotów śpi na kanapie.沙发上有五只猫在睡觉。
Kupiłem cztery bilety.我买了四张票。
Mam dwadzieścia jeden lat.我二十一岁。
W mieście mieszka milion ludzi.这座城市住着一百万人。
Dwie kawy poproszę.请来两杯咖啡。
Rok ma trzysta sześćdziesiąt pięć dni.一年有三百六十五天。

常见错误

  • dwa książki -> dwie książki——阴性的“二”是 dwie,不是 dwa。
  • jeden kobieta -> jedna kobieta——jeden 必须和名词的性一致(阴性用 jedna)。
  • pięć koty -> pięć kotów——从 5 开始,名词要用属格复数。
  • dwa kotów -> dwa koty——2、3、4 后接主格复数,不是属格。
  • dwanaście koty -> dwanaście kotów——11—14 后接属格复数,尽管 12 看起来像是“以二结尾”。
  • pięć osób przyszły -> pięć osób przyszło——“5 及以上”作主语时,谓语动词用单数中性。
  • sto i pięć -> sto pięć——波兰语数字内部不用表示“和”的词。

学习提示

  • 先掌握这个区分:2—4 -> 主格复数,5 及以上 -> 属格复数。数词句法的其余内容都建立在这条规则之上。
  • 日常数数时,只有 jeden 和 dwa 会因性而变化;trzy、cztery、pięć……在阳性、阴性、中性名词前都保持不变。
  • 判断名词的格时,看复合数词的最后一个词:trzydzieści cztery koty(主格复数),trzydzieści pięć kotów(属格复数)。
  • 记住 11—14 的属格复数陷阱:jedenaście、dwanaście、trzynaście、czternaście 后面都用 kotów,而不是 koty。
  • 十位数按形式押韵:20 用 -dzieścia,30、40 用 -dzieści,50—90 用 -dziesiąt;500 以上的百位数共用 -set。
  • 把这些常用短语连同格一起记下来:dwie kawy(两杯咖啡)、pięć minut(五分钟)、sto złotych(一百兹罗提)。