形容词的变格与性数配合

A1 Odmiana przymiotnika i związek zgody 11 / 52

概要

波兰语的形容词必须同时在三个方面和它修饰的名词保持一致:性、数和格。这种一致关系叫做一致(波兰语叫 związek zgody)。所以同一个形容词“good”(好的)在 dobry student(一个好学生)、dobra książka(一本好书)和 dobre dziecko(一个好孩子)里形式各不相同。只要知道名词的性和格,形容词的词尾就完全可以预测,所以只用一小组词尾就能涵盖所有情况。

规则

形容词是回答 jaki? jaka? jakie?(什么样的?/哪个?)这个问题的词——例如 nowy(新的)、mały(小的)、dobry(好的)、polski(波兰的)。它自己没有独立的语法形式:完全照搬名词的形式。

性、数、格的一致

给名词加上形容词时,先看名词的三个特征,再给形容词加上相应的词尾:

  • 性——阳性、阴性或中性(单数时)。
  • 数——单数或复数。
  • 格——主格、宾格、工具格等等(见第 4、9、10 课及后面的课)。

所以 dobry 会随名词变化:dobry student(阳性)、dobra studentka(阴性)、dobre dziecko(中性)。形容词和它修饰的名词形成一个整体,在各个格之间一起变化。

识别词典形词尾

词典给出的形容词形式是阳性单数主格,词尾是 -y 或 -i:

  • 大多数辅音后用 -y:nowy(新的)、mały(小的)、dobry(好的)。
  • -i 用在 k、g 之后,以及软词干之后:polski(波兰的)、drogi(贵重的/昂贵的)、tani(便宜的)。

从这个词典形出发,就能推出其他所有词尾。

硬词干与软词干(-y/-i 的区分)

词尾里选 -y 还是 -i 不是随意的——由词干最后的辅音决定。k 和 g 后面永远不能写 y,所以会得到 -i(polski、drogi),阴性/中性复数里也是 -ie 而不是 -e。这和名词部分学过的拼写规则是一样的:k、g 不喜欢和 y、e 相邻。

位置

默认位置是在名词之前:nowy samochód(一辆新车)。放在名词后面的形容词通常表示一个固定的类别:język polski(波兰语),scyzoryk szwajcarski(瑞士军刀)。在 A1 水平,中性的选择是把形容词放在名词之前。

形式与结构

主格单数与复数(基本的一致关系)

复数里只有两个性:阳性人称(męskoosobowy/阳性人称形——群体中包含男性)和其余一切(niemęskoosobowy/非阳性人称)。见第 30 课。

词干阳性单数阴性单数中性单数阳性人称复数其他复数
硬词干(nowy)nowynowanowenowinowe
软腭音/软词干(polski)polskipolskapolskiepolscypolskie

注意阳性人称复数中的软化现象:nowy -> nowi,mały -> mali,dobry -> dobrzy,polski -> polscy,drogi -> drodzy。

硬词干的完整单数变格(nowy,“新的”)

格(疑问词)阳性阴性中性
主格(jaki?)nowynowanowe
宾格(jakiego? jaki? jaką? jakie?)nowego(有生)/nowy(无生)nowąnowe
属格(jakiego?)nowegonowejnowego
与格(jakiemu?)nowemunowejnowemu
工具格(jakim?)nowymnowąnowym
前置格(o jakim?)nowymnowejnowym

阳性名词的宾格,有生名词照搬属格(nowego),无生名词照搬主格(nowy)——和第 9 课学过的名词规则完全一样。阴性的宾格和工具格共用词尾 -ą:nową(widzę nową książkę——我看见一本新书;z nową książką——用一本新书)。

软腭音/软词干的完整单数变格(polski,“波兰的”)

格阳性阴性中性
主格polskipolskapolskie
宾格polskiego / polskipolskąpolskie
属格polskiegopolskiejpolskiego
与格polskiemupolskiejpolskiemu
工具格polskimpolskąpolskim
前置格polskimpolskiejpolskim

和 nowy 唯一的区别是:k/g 会强制要求 -i- 和 -ie,而硬词干在同样位置用的是 -y- 和 -e(polskie,不是 polske;polski,不是 polsky)。

例句

Polski中文
To jest nowy samochód.这是一辆新车。
Mam dobrą książkę.我有一本好书。
Małe dziecko śpi.小孩子在睡觉。
Ania jest miła i inteligentna.安尼亚既友善又聪明。
Lubię polską muzykę.我喜欢波兰音乐。
Nowi studenci są już tutaj.新学生已经到了。
Rozmawiam z miłym człowiekiem.我正在和一位友善的男士说话。
Kupiłem drogą lampę.我买了一盏昂贵的灯。
Dobre dzieci pomagają rodzicom.好孩子会帮助父母。
Mieszkam w dużym mieście.我住在一座大城市里。

常见错误

  • dobry książka -> dobra książka——形容词必须用阴性词尾,和 książka 保持一致。
  • nowe samochód -> nowy samochód——阳性名词需要阳性的 -y,而不是中性的 -e。
  • polske jedzenie -> polskie jedzenie——k 后面必须写 -ie,绝不能写 -e。
  • widzę dobra książkę -> widzę dobrą książkę——在宾格里,形容词和名词一样要用 -ą;整个词组要保持在同一个格里。
  • dobre studenci -> dobrzy studenci——一群男性属于阳性人称,所以形容词要用 -i,并发生 r -> rz 的软化。
  • z nowy dom -> z nowym domem——前置词后面,形容词也要跟着名词一起变格,不只是名词变。

学习提示

  • 每学一个新形容词,都要记住它的阳性主格形式(nowy、dobry、polski)——其他所有词尾都是从这个形式推出来的。
  • 把形容词和名词当作一个整体一起记:dobra książka、mały pies。名词换成别的格时,形容词也要跟着一起换。
  • -i/-ie 词尾(而不是 -y/-e)就是 k/g 词干的标志:polski、drogi、wysoki -> polskie、drogie、wysokie。
  • 中性单数和非阳性人称复数共用词尾 -e(nowe okno、nowe okna、nowe domy)——这是个方便记忆的重合。
  • 阳性人称复数(nowi、mili、dobrzy、polscy)是特别值得多练习的形式,因为它会触发辅音软化。
  • 先问 jaki? jaka? jakie? 来确定正确的性的词尾,再套用名词的格。