动词 być(“是”)

A1 Odmiana czasownika być 3 / 52

概要

Być(“是”)是波兰语里最重要的动词,而且是不规则动词,所以必须把它的变位背下来。它把主语和描述、地点或另一个名词连接起来,也是构成复合将来时的基础(第 22 课)。现在就把它的现在时、过去时和将来时背熟,后面的课程才有稳固的基础。

规则

Być 不属于任何一种规则变位类型(第 5 课)。要把每个形式单独记住,然后你会发现波兰语有多依赖这个动词。

być 的用法

  • 身份/描述: Jestem Marta. On jest wysoki.
  • 来源: Jesteśmy z Polski.
  • 位置: Kot jest w ogrodzie.
  • 连接另一个名词(格的规则见下文): Ona jest lekarką.

工具格表语——波兰语的一条关键规则

当 być 把主语和一个名词连接起来时(“X 是 Y”),这个作表语的名词要用工具格(第 10 课),而不是主格:

  • Jestem studentem.(我是大学生——阳性)
  • Ona jest nauczycielką.(她是老师——阴性)

但如果表语是形容词,就仍然用主格,只需要在性和数上跟主语保持一致:

  • Jestem zmęczony.(阳性)/Jestem zmęczona.(阴性)——我累了。

to jest/to są——指着东西说

指着东西说“这是……/这些是……”时,波兰语用固定结构 to jest/to są。这里名词仍然用主格,因为 to(“这”)才是真正的主语:

  • To jest książka.(这是一本书。)——用主格,不用工具格。
  • To są moje klucze.(这些是我的钥匙。)

省略代词

因为每个词尾已经能看出人称,主语代词通常会被省略,只有在强调或对比时才用:用 Jestem gotowy 而不是 Ja jestem gotowy。

形式与结构

现在时(czas teraźniejszy)

人称być
jajestem
tyjesteś
on / ona / onojest
myjesteśmy
wyjesteście
oni / onesą

在动词前加 nie 构成否定:nie jestem,nie ma jej tu(注意:“没有 X”用 nie ma + 属格,这个惯用法会在第 15 课学到)。

将来时(czas przyszły)——być 是复合将来时的基础

人称być(将来时)
jabędę
tybędziesz
on / ona / onobędzie
mybędziemy
wybędziecie
oni / onebędą

过去时(czas przeszły)——按性变化、词尾可移动

być 的过去时建立在词干 był-(单数)和 byl-/był-(复数)上,词尾会随性变化。复数中,波兰语分为阳性人称(这群人里至少有一个男性)和非阳性人称(其他所有情况)——见第 30 课。

人称阳性阴性中性
jabyłembyłam-
tybyłeśbyłaś-
on / ona / onobyłbyłabyło
人称阳性人称(oni)非阳性人称(one)
mybyliśmybyłyśmy
wybyliściebyłyście
oni / onebylibyły

人称词尾 -m, -ś, -śmy, -ście 是可移动的:它们可以从动词上脱落,附到前面某个重读的词上——Gdzie byłeś? 可以变成 Gdzieś był?(两种都对)。初学阶段,把它们留在动词上就行;听到这种现象时能认出来即可。

例句

Polski中文
Jestem studentem.我是大学生。
Jesteś gotowy?你准备好了吗?
Ona jest lekarką.她是医生。
Jesteśmy z Polski.我们是从波兰来的。
Oni są w domu.他们在家。
To jest moja siostra.这是我姐姐。
Nie jestem zmęczona.我不累。(阴性)
Wczoraj byłem w pracy.我昨天在上班。(阳性)
One były bardzo szczęśliwe.她们很开心。(非阳性人称)
Jutro będziemy w Krakowie.我们明天会在克拉科夫。

常见错误

  • Jestem student -> Jestem studentem——być 后面的表语名词要用工具格。
  • Ona jest nauczycielka -> Ona jest nauczycielką——同样的规则:用工具格,不用主格。
  • To jest książką -> To jest książka——to jest 后面的名词仍然用主格。
  • Ja jestem, ty jesteś, on jest zmęczony 每个代词都说出来 -> 把代词省略掉:Jestem zmęczony——词尾已经能看出是谁。
  • 女性说 Byłem -> Byłam——过去时必须跟说话人的性一致。
  • Będę jestem w domu -> Będę w domu——将来时的 będę 本身就是“我将会是”的意思,不要再加第二个 być。

学习提示

  • 把现在时的六个形式大声练到脱口而出——从这里开始,几乎每一课都会用到 być。
  • 判断该用哪个格有个快速办法:być 后面是名词 -> 工具格(Jestem lekarzem);być 后面是形容词 -> 主格(Jestem chory)。
  • To jest/to są 是日常说“这是……/这些是……”的说法——而且名词仍然用你已经学过的普通主格。
  • 记住过去时会带性:男性说 byłem,女性说 byłam,复数则分为阳性人称的 byli 和非阳性人称的 były。
  • Będę, będziesz, będzie… 不只是“我将会是”——这些形式也是构成其他动词复合将来时的基础(第 22 课),所以这套变位学一次,两处受用。