概要

日常希腊语的名词和形容词已经在第 14、28—31 和 49 课讲过。那几课特意略过了一小批看起来不规则、实际上却是从书面语（λόγια）书写传统继承下来的一套整齐、封闭的变格类型。你在报刊、法律、科学和行政文本里会不断遇到它们：ο συγγραφέας及其复数οι συγγραφείς，-ος结尾的中性名词，比如το κράτος（属格του κράτους，复数τα κράτη），το οξύ／του οξέος和η πειθώ／της πειθούς这样的少数残留形式，还有双词尾（δικατάληκτα）形容词ο／ηδιεθνής、το διεθνές。再加上三个动词性形容词后缀-τός、-σιμος／-ιμος和表义务的形式-τέος（η εξεταστέα ύλη），你就能顺畅地读懂正式的希腊语文本。分词是另一个话题，留到第 64 课讲。

规则

1. -έας结尾的阳性名词。 它们大多是施事名词：ο συγγραφέας“作家、作者”、ο γραμματέας“秘书”、ο γονέας“父母”、ο ιππέας“骑手”、ο τομέας“领域、部门”、ο ιερέας“神父”、ο προβολέας“投影灯、探照灯”。单数变格和任何-ας结尾的名词一样（του συγγραφέα），但复数用的是书面语变格：主格和宾格 -είς，属格 -έων。所以复数主格是οι συγγραφείς，绝不是 *οι συγγραφέες，复数宾格和它相同：τους συγγραφείς。

2. -ος结尾的中性名词。 το κράτος“国家”、το μέλος“成员”、το έθνος“民族”、το μέγεθος“大小、量级”、το λάθος“错误”、το βάθος“深度”；το ενδιαφέρον不属于这一类，但το ύψος、το πλήθος、το είδος、το τέλος都属于这一类。要记住两个词尾：单数属格 -ους（του κράτους）和复数 -η，复数属格 -ών（τα κράτη、των κρατών）。复数属格永远重读在词尾上；如果单数重音落在倒数第三个音节，复数就会把重音往前推：το μέγεθος→τα μεγέθη→των μεγεθών。

3. 书面语中的孤例词。 有一小批词保留了古典语词干：το οξύ“酸”（του οξέος、τα οξέα），το ήμισυ“一半”——严格来说并不是名词，而是书面语形容词ήμισυς, ημίσεια, ήμισυ的中性形式，只活在固定短语里（το έτερον ήμισυ、κατά το ήμισυ、εξ ημισείας、η αρχή είναι το ήμισυ του παντός）——το ήπαρ“肝”（του ήπατος——解剖学用语；日常希腊语说το συκώτι），το πυρ“火”（του πυρός、τα πυρά——军事和比喻用法），还有阴性词η πειθώ“说服力”（της πειθούς），与它作伴的还有η ηχώ“回声”（属格της ηχούς或της ηχώς）以及少数专有名词。这些词都是缺项变格：只需记住实际会出现的格，不必记一整张古代变格表。

4. -ης／-ης／-ες（δικατάληκτα）双词尾形容词。 阳性和阴性共用同一个形式，中性不同：ο διεθνής οργανισμός、η διεθνής κοινότητα、το διεθνές δίκαιο。三个性的单数属格都是 -ούς（του／τηςδιεθνούς），复数主格／宾格阳性和阴性是 -είς，中性是 -ή，复数属格的词尾三个性都一样，是 -ων（几乎所有成员都重读在这个词尾上：των διεθνών、των ακριβών、των θορυβωδών；πλήρης是例外，保留自己的重音：των πλήρων）。这一类词包括：ακριβής“精确的”、συνεχής“连续的”、σαφής“清楚的”、ασφαλής“安全的”、ευγενής“高尚的”、ειλικρινής“真诚的”、επιμελής“勤奋的”、συνεπής“一贯的”、πλήρης“满的”，再加上-ώδης结尾的一整个词族（θορυβώδης“吵闹的”、ογκώδης“体积大的”）。

5. 动词性形容词。 有三个后缀能把动词变成形容词，三者的变格都和普通的-ος形容词一样（见第 14 课）：

• -τός 表示动作已经完成或可以完成：γραπτός“写好的”、ορατός“可见的”、φορητός“便携的”、ανεκτός“可忍受的”、αγαπητός“亲爱的”。
• -σιμος／-ιμος 表示可能性或适用性：φαγώσιμος“可食用的”、καύσιμος“可燃的”（τα καύσιμα“燃料”）、χρήσιμος“有用的”、ωφέλιμος“有益的”、νόμιμος“合法的”、κατορθώσιμος“可实现的”。
• -τέος 表示义务——“必须被……的”。它纯粹用于书面语：η εξεταστέα ύλη“应考大纲”、η διδακτέα ύλη“应教大纲”、ο πληρωτέος φόρος“应缴税款”，再加上算术术语ο προσθετέος、ο διαιρετέος。

形式与结构

阳性 -έας：ο συγγραφέας

整个词族都一样：

中性 -ος：το κράτος

同一类词，看得出重音的移动：το μέγεθος

书面语中的孤例词。 短横线表示现代希腊语不再使用的格；带括号的形式虽有记录，但很罕见。ήμισυ是其中最空的一个：除了固定短语外，只出现光杆中性形式，唯一残留的斜格形式是化石短语εξ ημισείας。

双词尾形容词：διεθνής, διεθνής, διεθνές

-τέος表示的义务：εξεταστέος（-τός类按照καλός, καλή, καλό的模式变化；-σιμος／-ιμος类按照词干重音的όμορφος、όμορφη、όμορφο的模式变化）

例句

常见错误

• οι συγγραφέες -> οι συγγραφείς——-έας结尾的名词不加-ες；它们的书面语复数是-είς，同时也兼作宾格（τους συγγραφείς）。
• των κράτων -> των κρατών——-ος结尾的中性名词，复数属格是-ών，而且永远重读在这个词尾上。
• του κράτου -> του κράτους——单数属格是-ους；-ου是το βιβλίο的词尾，不是το κράτος的。
• τα λάθια -> τα λάθη——το λάθος和το κράτος一样，是-ος结尾的中性名词，不是-ι结尾的名词，所以复数是-η。
• του διεθνή προβλήματος -> του διεθνούς προβλήματος——διεθνή是阳性／阴性的宾格形式；δικατάληκτο类形容词的属格不论性都以-ούς结尾。
• οι διεθνής οργανισμοί -> οι διεθνείς οργανισμοί——-ής的复数是-είς；单数形式不能和复数名词并用。
• της πειθώς -> της πειθούς——πειθώ的属格只有-ούς这一种形式。它的邻居η ηχώ则更自由：της ηχούς和της ηχώς两种形式都在使用。
• των οξών -> των οξέων——το οξύ除了单数主格和宾格以外，都保留书面语词干οξε-。

学习提示

• -ος结尾的中性词类，只靠两个词尾就能搞定：单数属格用 -ους，复数用 -η／-ών。只要你会说το κράτος、του κράτους、τα κράτη、των κρατών，你就能不假思索地变格μέλος、έθνος、μέγεθος、λάθος、ύψος、είδος和πλήθος。
• 要留意重音，不只是字母：μέγεθος，但μεγέθη和μεγεθών却不一样。让重音移动的正是第 27 课的三音节规则。
• 这些词常常会带上弱读代词，所以要记得加附加重音：το μέγεθός του、το έθνος μας（这里不需要多加重音——έθνος只有两个音节）。
• 快速判断δικατάληκτα的方法：如果一个形容词的中性形式以 -ές 结尾，那么属格就是 -ούς，阳性／阴性复数就是 -είς。διεθνές→διεθνούς→διεθνείς。
• 这一类里有少数词的重音落在词干上，而不是词尾上。πλήρης以及整个-ώδης词族都保持重音不变（το πλήρες、το θορυβώδες、το ογκώδες）；值得记住的是它们的复数属格των πλήρων仍然重读在词干上，而θορυβωδών、ογκωδών却把重音移到了词尾。在κακοήθης类的复合词里，中性单数确实会把重音往前挪一个音节：συνήθης→το σύνηθες，αυτάρκης→το αύταρκες，κακοήθης→το κακόηθες，επιμήκης→το επίμηκες。其余的词则一直重读在词尾上（ακριβής→ακριβές、των ακριβών）。
• -τέος这些形式只留给正式书面语。口语里你会说η ύλη που θα εξεταστεί、τα χρήματα που πρέπει να πληρωθούν——用να＋虚拟式（见第 25 课），而不是形容词。
• 如果不确定一个复数是不是书面语形式，先看单数词尾：-έας和中性-ος结尾的一定是；-ι结尾的名词或-ος结尾的阳性名词绝不是。