话语标记、连接词与结果从句
B2 Κειμενικοί δείκτες, συνδετικές λέξεις και αποτελεσματικές προτάσεις 61 / 66
概要
在 B2 阶段,熟练使用者和流利使用者之间的差别很少在于掌握了一个新时态——而在于“粘合剂”。希腊语会把语篇的接缝大声标出来:λοιπόν开启话轮,δηλαδή修正你刚说的话,ωστόσο表示反驳,επομένως和άρα引出结论,ώστε把结果和原因连在一起。这些词学起来便宜,省略起来却代价很大:少了它们,你的希腊语听起来就像一串各自独立、碰巧摆在一起的正确句子。
除了意思,还有两件事同样重要。第一是语域:λοιπόν、δηλαδή和κι έτσι是口语的粘合词,εντούτοις、συνεπώς、αφενός… αφετέρου和μεν… δε是书面语的粘合词,两者混用一下就能被听出来。第二是句法:这些词大多是副词,不是连词,单靠它们并不能把两个分句连接起来——只有ώστε、που和με αποτέλεσμα να真正能构成一个结果从句。
规则
1. 连接词的行为像副词,并列连词才是真正的连接手段。 学校语法把ωστόσο、επομένως、άρα、εξάλλου、επιπλέον、δηλαδή归入σύνδεσμοι一类,但从句法上看它们的作用像 副词:它们对整句话作评注,可以在句子内部移动位置,并且要用逗号或句号隔开。αλλά、και、ούτε、ή才是真正的并列连词(见第 17 课),固定在两个分句之间。这就是为什么όμως和αλλά的表现不一样:αλλά牢牢焊在它所在分句的句首,而όμως则可以移动——它可以放在分句开头、跟在第一个词后面,或者放在分句末尾。
2. 结果从句有两种类型。
- ώστε/έτσι ώστε + 陈述式=结果确实发生了。Έκανε τόσο κρύο, ώστε πάγωσαν οι σωλήνες. 动词用普通的过去时或现在时;你陈述的是一个事实。
- ώστε να/έτσι ώστε να + 虚拟式=结果是预想的、意图达到的,或者只是可能发生的。Μίλησε αργά, ώστε να τον καταλάβουν όλοι. 没有任何东西能保证所有人都真的听懂了;这个从句表达的是目的或自然而然的后果。
3. τόσο/τέτοιος……που是日常最常用的程度—结果句式:主句里放一个程度副词,从句里放που。Ήταν τόσο κουρασμένος που αποκοιμήθηκε στον καναπέ. τόσο修饰形容词、副词和动词;τέτοιος(τέτοια、τέτοιο)修饰名词,并与名词保持性数配合。这个που前面没有逗号。
4. με αποτέλεσμα να + 虚拟式是表达结果的中性书面说法,常见于报道和新闻文体:Έπεσε πυκνή ομίχλη, με αποτέλεσμα να ακυρωθούν οι πτήσεις. 它后面几乎总是接να,绝不接ότι。
5. 结果从句与补语从句的区别:ώστε不是ότι。 ότι/πως引出的是 某人说的话或想的内容(见第 36 课)。ώστε引出的是 由某事引出的结果。两者绝不能互换:Νομίζω ότι θα βρέξει——但——Ήταν αργά, ώστε γυρίσαμε με ταξί.
6. 两对只用于书面语的搭配。 μεν… δε和αφενός… αφετέρου用来平衡论述的两个部分。它们完全不是口语希腊语,口语里你会说από τη μια… από την άλλη。μεν和δε都是后置词:谁也不会放在各自那一半的开头——它们都跟在该部分第一个词(通常是冠词)后面(ο μεν πρώτος τρόπος…ο δε δεύτερος…)。把δε放在最前面还会和否定词δε(ν)发生冲突。
形式与结构
按功能与语域分类的连接词
| 功能 | 中性/口语 | 书面/正式 | 英语 |
|---|---|---|---|
| 顺序 | πρώτα, μετά, ύστερα, στο τέλος | αρχικά, έπειτα, εν συνεχεία, τέλος | 首先、然后、最后 |
| 补充 | επίσης, ακόμα, κι άλλο | επιπλέον, εξάλλου, επιπροσθέτως | 还有、而且、此外 |
| 强补充 | όχι μόνο… αλλά και | ου μόνον… αλλά και(化石形式,避免使用) | 不但……而且 |
| 转折 | όμως, από την άλλη, πάντως | ωστόσο, εντούτοις, αντιθέτως | 然而、不过 |
| 结论 | άρα, λοιπόν, γι’ αυτό | επομένως, συνεπώς, ως εκ τούτου | 所以、因此、故而 |
| 改述 | δηλαδή, με λίγα λόγια | με άλλα λόγια, ήτοι | 也就是说、换句话说 |
| 例句 | π.χ., για παράδειγμα | λόγου χάρη, ενδεικτικά | 例如 |
| 对比平衡 | από τη μια… από την άλλη | αφενός… αφετέρου, μεν… δε | 一方面……另一方面 |
| 结果 | κι έτσι, οπότε | ώστε, με αποτέλεσμα να | 于是、结果是 |
正式一栏里有两个词是καθαρεύουσα的化石形式,不是仍然活跃的语法:εν συνεχεία冻结了η συνέχεια的古代与格形式,ου μόνον冻结了一个古代否定词。现代希腊语已经没有与格(见第 65 课)——能读懂这两个词就好,只在最正式的文体中才使用它们。
在分句中的位置
| 连词 | 分句句首 | 第二位 | 分句句末 |
|---|---|---|---|
| αλλά | 是 | 否 | 否 |
| όμως | 是 | 是(非常常见) | 是 |
| ωστόσο | 是 | 是 | 否 |
| επομένως | 是 | 是 | 否 |
| λοιπόν | 是(口语中) | 是 | 是 |
| δηλαδή | 是 | 是 | 是(用作疑问) |
结果从句:五种句式
| 类型 | 动词形式 | 意思 | 例句 |
|---|---|---|---|
| ώστε / έτσι ώστε | οριστική | 已实现的结果 | Κουράστηκε, ώστε έφυγε νωρίς. |
| ώστε να / έτσι ώστε να | υποτακτική | 预期的结果/目的 | Γράψε καθαρά, ώστε να διαβάζεται. |
| τόσο… που | οριστική | 程度→真实结果 | Ήταν τόσο ακριβό που το άφησα. |
| τέτοιος… που | οριστική | 性质→真实结果 | Είχε τέτοια φασαρία που δεν άκουγα. |
| με αποτέλεσμα να | υποτακτική | 书面语后果 | Χάλασε το ασανσέρ, με αποτέλεσμα να ανέβω με τα πόδια. |
τέτοιος像形容词一样按 -ος, -α, -ο配合变化
| Πτώση | Αρσενικό εν. | Θηλυκό εν. | Ουδέτερο εν. | Αρσενικό πληθ. | Θηλυκό πληθ. | Ουδέτερο πληθ. |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Ονομαστική | τέτοιος | τέτοια | τέτοιο | τέτοιοι | τέτοιες | τέτοια |
| Γενική | τέτοιου | τέτοιας | τέτοιου | τέτοιων | τέτοιων | τέτοιων |
| Αιτιατική | τέτοιο(ν) | τέτοια | τέτοιο | τέτοιους | τέτοιες | τέτοια |
| Κλητική | τέτοιε | τέτοια | τέτοιο | τέτοιοι | τέτοιες | τέτοια |
τόσος在修饰名词、表示数量时也会变格(τόσος κόσμος、τόση ζέστη、τόσα λεφτά);放在形容词、副词或动词前面时,则是不变化的τόσο:τόσο ακριβό、τόσο γρήγορα、δούλεψε τόσο。
άρα对比γι’ αυτό——两者翻译成英语都是“so”,但作用并不相同:
| άρα / επομένως | γι’ αυτό | |
|---|---|---|
| Λογική σχέση | 推理:从 A 我 推断 出 B | 原因:因为 A,B 发生了 |
| Παράδειγμα | Το φως είναι αναμμένο, άρα είναι σπίτι. | Ήταν άρρωστος, γι’ αυτό δεν ήρθε. |
| Ύφος | 论证、推导 | 日常的因果关系 |
δηλαδή对比λοιπόν
| δηλαδή | λοιπόν | |
|---|---|---|
| Δουλειά | 改述:“我是说”、“也就是说” | 开启或接续话轮:“那么”、“好了” |
| Θέση | 放在改述内容之前,或单独用作疑问 | 通常放在句首或第一个词之后 |
| Ύφος | 口语和书面语都用 | 只用于口语 |
| Παράδειγμα | Είναι φιλόλογος, δηλαδή διδάσκει γλώσσα. | Λοιπόν, τι κάνουμε τώρα; |
例句
| Ελληνικά | 中文 |
|---|---|
| Λοιπόν, ας ξεκινήσουμε από την αρχή. | 好了,那我们就从头开始吧。 |
| Δεν απάντησε στα μηνύματα· δηλαδή δεν θέλει να μιλήσει. | 他没有回信息,也就是说,他不想聊。 |
| Τα εισιτήρια εξαντλήθηκαν νωρίς· ωστόσο βρήκαμε δύο θέσεις. | 票很早就卖光了,不过我们还是找到了两个座位。 |
| Η γέφυρα είναι κλειστή, επομένως θα κάνουμε τον κύκλο. | 桥封了,所以我们要绕远路走。 |
| Το αυτοκίνητό του λείπει, άρα έχει ήδη φύγει. | 他的车不见了,所以他一定已经走了。 |
| Όχι μόνο άργησε, αλλά και ξέχασε τα χαρτιά. | 他不但迟到了,而且还忘了带文件。 |
| Έκανε τόση ζέστη που δεν κοιμήθηκε κανείς. | 天太热了,热得没人睡得着。 |
| Μας έδωσε τέτοιες οδηγίες που χαθήκαμε αμέσως. | 他给我们指的路太离谱了,我们一下子就迷路了。 |
| Μίλησε καθαρά, ώστε να τον καταλάβουν και οι μαθητές. | 他说得很清楚,好让学生们也能听懂。 |
| Ξέχασε το κλειδί, ώστε περίμενε μία ώρα στο κρύο. | 他忘了带钥匙,结果在寒冷中等了一个小时。 |
| Έγινε διακοπή ρεύματος, με αποτέλεσμα να χαθεί το αρχείο. | 停电了,结果文件丢失了。 |
| Αφενός το σχέδιο κοστίζει πολύ, αφετέρου χρειάζεται χρόνο. | 一方面这个计划花费很大,另一方面又很费时间。 |
| Η μεν πρώτη λύση είναι φθηνή, η δε δεύτερη πιο γρήγορη. | 第一个方案便宜,第二个更快。 |
| Δεν έχω χρόνο· εξάλλου, το έχω ξανακάνει. | 我没有时间;再说,我以前也做过这个了。 |
| Πρώτα μαζεύουμε τα στοιχεία, έπειτα τα ελέγχουμε και τέλος γράφουμε. | 我们先收集数据,然后核对,最后写出来。 |
常见错误
- Λοιπόν, από τα παραπάνω προκύπτει ότι…(σε δοκίμιο)-> Επομένως, από τα παραπάνω προκύπτει ότι…——λοιπόν是用来开启话轮的口语说法;书面论证要用επομένως、συνεπώς或άρα。
- Δεν ήρθε αλλά κανείς. -> Δεν ήρθε όμως κανείς. / Αλλά δεν ήρθε κανείς.——όμως不是αλλά:όμως可以自由移动(Όμως δεν ήρθε κανείς./Δεν ήρθε όμως κανείς.),而αλλά则焊在分句最前面,绝不能挪到分句内部。
- Ήταν αργά, ώστε ότι φύγαμε. -> Ήταν αργά, ώστε φύγαμε.——ώστε本身已经起到了从属连词的作用;再加一个补语连词不合语法,ότι绝不会跟在它后面。
- Έκανα λάθος, ώστε να μου φώναξε. -> Έκανα λάθος, ώστε μου φώναξε.——喊叫这件事确实发生了,所以必须用陈述式;用ώστε να的话就会变成只是一个意图。
- Ήταν τόσο κρύο, που πάγωσα. -> Ήταν τόσο κρύο που πάγωσα.——τόσο/τέτοιος结果从句里的που前面不加逗号;这是一个紧密的整体。
- Δεν διάβασε, άρα κόπηκε στις εξετάσεις. -> Δεν διάβασε, γι’ αυτό κόπηκε στις εξετάσεις.——这是现实中的原因,不是从证据出发的推断;άρα要留给推理使用。
- Επιπλέον, ρε παιδιά, πάμε για καφέ; -> Ακόμα κάτι, ρε παιδιά: πάμε για καφέ;——επιπλέον是书面语域,和随意的口语说法不搭调。
- Αφενός δουλεύω, από την άλλη σπουδάζω. -> Αφενός δουλεύω, αφετέρου σπουδάζω.——对比平衡结构的两半必须出自同一个语域、同一对搭配。
- Με αποτέλεσμα ότι έκλεισε ο δρόμος. -> Με αποτέλεσμα να κλείσει ο δρόμος.——这个说法固定搭配να + υποτακτική。
学习提示
- 从学到一个连接词的第一天起,就把它分进两个盒子:口语(λοιπόν、δηλαδή、πάντως、κι έτσι、οπότε)和书面语(ωστόσο、εντούτοις、συνεπώς、εξάλλου、αφενός… αφετέρου)。从错的盒子里拿词用,是 B2 阶段最容易被听出来的失误。
- 用一个问题来测试ώστε:这件事发生了吗? 是的话→用陈述式(ώστε έφυγε)。如果只是想达到的目的或预期的情况?→用ώστε να(ώστε να φύγει)。
- 如果一个词可以换成英语的“however”,而且前面仍然需要句号或逗号,那它就是副词——不要把它当成αλλά那样使用。
- 单独用δηλαδή,语调上扬,加一个«;»,是很实用的口语应答方式:«Δηλαδή;»=“什么意思?”/“你想说什么?”
- άρα留给从证据往回推理的场合,γι’ αυτό留给从原因往前推导的场合。即使在随意的谈话中,母语者也能听出这个区别。
- 记住:τέτοιος要和它修饰的名词保持配合,τόσο在形容词和副词前却不变化:τέτοιος θόρυβος、τέτοια βροχή——但τόσο δυνατά、τόσο ακριβά。
- μεν… δε是一对残留在正式文体中的化石搭配。读报纸社论时要能认出它,但不要用在写给朋友的邮件里。