概要

第 52 课讲了中动被动语态完成体的一面：一次性事件（κοιμήθηκα、σηκώθηκα）。这一课用剩下的两种形式，把整个系统补充完整。

首先是中动被动未完成时——表示仍在进行中的过去：ερχόμουν“我正在来／我以前常来”，καθόμουν“我当时正坐着”，γινόταν“这件事当时正在发生”。它的词尾自成一套：-όμουν、-όσουν、-όταν、-όμασταν、-όσασταν、-ονταν，六个人称里有五个的重音会跳到词尾上。

其次是复合（συντελεσμένοι）时态，构成方式和第 44 课主动态的完全一样——έχω／είχα／θα έχω 加一个固定形式——只不过这里的固定形式来自第 52 课的 -θηκ-／-τηκ- 词干，以 -εί 结尾：έχω κοιμηθεί、είχα σηκωθεί、θα έχω πλυθεί。这个 -εί 形式永远不变：不随人称变，不随数变，也不随性变。

规则

1. 未完成时词尾。 取中动被动现在时词干——就是用在 έρχομαι、κάθομαι、γίνομαι 里的那个词干——加上：

-όμουν · -όσουν · -όταν · -όμασταν · -όσασταν · -ονταν

其中五个的重音落在词尾本身上（-όμουν、-όσουν、-όταν、-όμασταν、-όσασταν）。第六个，即第三人称复数 -ονταν，不是这样：重音仍然留在词干上，正是现在时的重音所在位置。这就是为什么第三人称单数和复数看起来差别很大，尽管它们的意思只差一个字母：

• καθόταν“他当时坐着”——重音在词尾上
• κάθονταν“他们当时坐着”——重音在词干上

2. 两个缩合类的变化方式相同，只是各自用不同的连接元音。-ιέμαι 类（αγαπιέμαι）插入 -ι-：αγαπιόμουν。-άμαι 类（θυμάμαι、κοιμάμαι、φοβάμαι）用单纯的 -ό- 词尾：θυμόμουν、κοιμόμουν、φοβόμουν。这两类词只有第三人称复数在实际使用中会有波动（见表格下方的说明）。

3. 复合时态。 机械地构成这个非限定形式：取中动被动不定过去时的第一人称单数，去掉 -ηκα，加上 -εί。

κοιμήθηκα → κοιμηθ- → κοιμηθεί · σηκώθηκα → σηκωθεί · πλύθηκα → πλυθεί · σκέφτηκα → σκεφτεί · εργάστηκα → εργαστεί

这个形式的重音总是落在末尾的 -εί 上，而且不发生任何变化。（希腊语学校语法称它为 απαρέμφατο，但它和古希腊语的不定式毫无相似之处：不能单独成句，不带冠词，只出现在 έχω 后面。）接下来：

• 完成时（παρακείμενος）： έχω + -εί——έχω κοιμηθεί“我睡了／我睡着了”
• 过去完成时（υπερσυντέλικος）： είχα + -εί——είχα σηκωθεί“我（那时）已经起床了”
• 将来完成时（συντελεσμένος μέλλοντας）： θα έχω + -εί——θα έχω πλυθεί“我（到时）会已经洗好了”

助动词永远是 έχω，绝不是 είμαι。人称和数完全体现在助动词上。

4. 两组需要分清的对比。

未完成时与中动被动不定过去时的对比——就是你在第 43 课学过的那个区别，现在放到这个语态里。ετοιμαζόμουν 把过程拉长展开；ετοιμάστηκα 报告它已经结束。Η Άννα ντυνόταν ακόμα όταν φτάσαμε（正在展开）对 Η Άννα ντύθηκε γρήγορα και βγήκε（单一事件）。

事件与状态的对比——έχω πλυθεί 说明一个动作发生过，而且现在依然算数；είμαι πλυμένος（第 50 课）描述我现在是什么样子。Το πουκάμισο έχει σιδερωθεί 告诉你有人熨过它；το πουκάμισο είναι σιδερωμένο 告诉你它已经可以穿了。

5. 少数常用动词跳过了 -θεί／-τεί 这个形式，因为它们的完成体词干不是用 -θηκ-／-τηκ- 构成的：έρχομαι → ήρθα → έχω έρθει，γίνομαι → έγινα → έχω γίνει，κάθομαι → κάθισα → έχω καθίσει。它们的未完成时完全规则（ερχόμουν、γινόμουν、καθόμουν）；只有复合形式遵循主动态的模式。

形式与结构

未完成时词尾

-ομαι 类

-ιέμαι 类和 -άμαι 类

这两类词的第三人称复数没有统一固定的形式：αγαπιούνταν、κοιμούνταν 以及更长的 κοιμόντουσαν、αγαπιόντουσαν 在口语里都在使用。表格里给出的形式在书面语里最保险。注意这里重音不能再往前退——-ιό-／-ό- 这个音节本来就带重音——所以第三人称单数和复数只在词尾上有区别。

现在时与未完成时的对比：复数只差一个字母

复合时态：έχω κοιμηθεί

从不定过去时构成 -εί 形式

例句

常见错误

• Τα παιδιά καθόταν στην αυλή. -> Τα παιδιά κάθονταν στην αυλή. 第三人称单数是 -όταν，复数是 -ονταν；复数主语要用重音落在词干上的形式。
• Ο Νίκος κάθονταν μόνος του. -> Ο Νίκος καθόταν μόνος του. 反过来的错误：单数主语不能用第三人称复数的词尾。
• Ερχόμουνα κάθε Σάββατο. -> Ερχόμουν κάθε Σάββατο. 多加的 -α 尾巴（-όμουνα、-όσουνα）是口语说法；书面语里要用不带尾巴的 -όμουν、-όσουν。
• Ήμουν κοιμηθεί όταν γύρισες. -> Είχα κοιμηθεί όταν γύρισες. 复合时态要用 έχω，绝不用 είμαι——είμαι 只能和以 -μένος 结尾的分词搭配。
• Έχουμε ετοιμαστείτε όλοι μας. -> Έχουμε ετοιμαστεί όλοι μας. -εί 这个形式不发生任何变化；人称已经体现在助动词上了。
• Χθες κάθομουν στο μπαλκόνι. -> Χθες καθόμουν στο μπαλκόνι. 未完成时会把重音拉到词尾上；只有现在时才把重音留在词干上（κάθομαι）。
• Ερχομάσταν μαζί. -> Ερχόμασταν μαζί. 重音落在 -ό- 上，不在 -μα- 上。
• Το γράμμα έχει γραμμένο. -> Το γράμμα έχει γραφτεί／είναι γραμμένο. 两套系统只能选一个：事件用 έχω + -εί，状态用 είμαι + -μένος。
• Έχω ερχθεί τρεις φορές. -> Έχω έρθει τρεις φορές. έρχομαι 没有 -θεί 这种形式；它的完成体词干是 ήρθ-（还有异体 ήλθ-：ήλθα、έχω έλθει）。
• Δεν σε έχω σκεφτεί χθες. -> Δεν σε σκέφτηκα χθες. 带有封闭性过去时间状语时（χθες、πέρυσι）要用不定过去时，而不是完成时。

学习提示

• 把六个词尾当成一串口诀来记——-όμουν, -όσουν, -όταν, -όμασταν, -όσασταν, -ονταν——并且注意最后一个是特殊成员：它会把重音退回去，就像现在时那样。
• 复数这一对是最容易丢分的陷阱：现在时 ερχόμαστε／έρχονται 对未完成时 ερχόμασταν／έρχονταν。未完成时的每一个形式都以 -ν 结尾；把它们连起来大声念，直到那个 -ν 在你听来就是“过去”的信号。
• 要构成任何复合形式，不用去想规则——先说出不定过去时，去掉 -ηκα，加上 -εί。κουράστηκα → κουραστεί → έχω κουραστεί。这个方法对所有规则的中动被动动词都适用。
• 选择之前先问自己“是动作还是状态？”。如果答案是“发生过一件事，而且现在依然算数”，就用 έχω + -εί；如果是“现在看起来就是这样”，就用 είμαι + -μένος。
• 过去完成时在叙事里是不定过去时天然的搭档：είχα σηκωθεί, είχα ετοιμαστεί, και μετά βγήκα. 用它可以把一个事件推到另一个事件之前。
• 像 εργάζομαι、σκέφτομαι 和 θυμάμαι 这样的异态动词，词尾是中动被动式，意思却是主动的，所以它们的复合形式要按普通主动态来翻译：έχω σκεφτεί“我想过了”，而不是“我被想过了”。
• θα είχα + -εί（θα είχα ετοιμαστεί）是表示与事实相反的“我本来会准备好的”——用的是同样的构件，只是搬到了条件式里。