概要

希腊语把英语混在一起的两件事分得很清楚。Φωνή（“语态”）纯粹是形式：一个动词要么以 -ω 结尾（ενεργητική φωνή），要么以 -ομαι 结尾（μεσοπαθητική φωνή）。Διάθεση（“语义态”）是意义：谁对谁做了什么。这两者并不是一一对应的。一个 -ομαι 形式的动词，可能是真正的被动（το σπίτι χτίζεται），可能是反身（πλένομαι），可能是相互（αγαπιούνται），也可能什么都不是（έρχομαι、χρειάζομαι——单纯的主动意义，只是碰巧拼写成 -ομαι）。

被动结构本身很简单：主动句的宾语变成主格主语，动词重新和它配合，如果要提到施事者，就用 από + 宾格。工具则用 με + 宾格。希腊语用被动的频率远低于英语，所以知道什么时候不用被动和知道怎么构成它同样重要。

规则

1. 从主动式构成被动式，分三步。

Ο Γιάννης χτίζει το σπίτι → Το σπίτι χτίζεται από τον Γιάννη.

• 宾格宾语（το σπίτι）变成主格主语。
• 动词换成中动被动语态，并重新配合新的主语： χτίζει → χτίζεται（单数），τα σπίτια → χτίζονται（复数）。
• 原来的主语变成 ποιητικό αίτιο（施事者）：από + 宾格 （ο Γιάννης → από τον Γιάννη）。

施事者是可选的，除非它真的带来了新信息，否则通常省略。

2. από = 施事者，με = 工具。两种完全不同的角色，绝不能互换：

• Το ψωμί κόβεται από τον φούρναρη.（谁做的）
• Το ψωμί κόβεται με το μαχαίρι.（用什么做的）

3. 不是每一个 -ομαι 形式都是被动。同样的 -ομαι 词尾承担着四种不同的功能（学校语法一共列出四种 διαθέσεις，并把 αυτοπαθής 和 αλληλοπαθής 一起归到 μέση διάθεση 之下）：

• παθητική——主语承受这个动作：το μωρό πλένεται από τη μητέρα.
• μέση／αυτοπαθής——主语对自己做这个动作：ο Νίκος πλένεται, ντύνεται, χτενίζεται.
• αλληλοπαθής——几个主语互相对对方做这个动作：τα αδέλφια αγαπιούνται, οι φίλοι συναντιούνται.
• ουδέτερη——和被动毫无关系；-ομαι 只是这个动词碰巧的拼写方式。这些就是所谓的 αποθετικά（异态动词）：έρχομαι, χρειάζομαι, θυμάμαι, κοιμάμαι, σκέφτομαι, φαίνομαι, εργάζομαι。它们没有 -ω 这个搭档形式。有些是不及物的（έρχομαι、κοιμάμαι、εργάζομαι）；另一些则像 -ω 类动词一样带一个普通的宾格宾语（χρειάζομαι μια μέρα、θυμάμαι το όνομα、σκέφτομαι τη Μαρία）。

4. 有些动词只有一种语态。πάω、μένω、ζω、τρέχω、πεθαίνω 和 φεύγω 没有可用的对应形式：没有 *πάομαι，也没有 *μένεται。还有大量动词用主动式表达不及物的意思，而英语在这里会用被动：το μαγαζί κλείνει στις εννιά、η πόρτα άνοιξε、το νερό βράζει。

5. 无人称被动句在公共用语里随处可见。第三人称单数，没有主语，没有施事者：ενοικιάζεται、πωλείται、απαγορεύεται、επιτρέπεται、χρειάζεται，还有转述句型 λέγεται ότι…／πιστεύεται ότι…（“据说……／人们相信……”）。

6. 希腊语宁可不用被动的地方，会用单纯的主动式，或者不带施事者的第三人称复数：Μου έκλεψαν το πορτοφόλι = “我的钱包被偷了”；Χτίζουν καινούριο σχολείο = “正在建一所新学校”。

过去时的中动被动形式（χτίστηκε、χτιζόταν、έχει χτιστεί）在这里只是让你眼熟；第 52 课和第 53 课才会正式讲这些变化表。

形式与结构

Φωνή 对 διάθεση——放在一张表里看。两套词尾，五种不同的功能：

中动被动语态现在时，第一变位法（πλένω → πλένομαι，χτίζω → χτίζομαι）：

中动被动语态现在时，第二变位法，A 类（αγαπώ → αγαπιέμαι）和 B 类 （θεωρώ → θεωρούμαι）：

转换练习。从左到右读每一行，然后遮住右边一栏，自己重新构造出来：

施事者名词用宾格。留意这个常见阳性名词变格类型在属格和宾格复数时重音的移动：

所以：ο δάσκαλος διορθώνει τα γραπτά → τα γραπτά διορθώνονται από τον δάσκαλο／ από τους δασκάλους。

例句

常见错误

• Το σπίτι χτίζεται με τον Γιάννη. -> Το σπίτι χτίζεται από τον Γιάννη. — με 标记的是工具；施事者永远用 από。
• Το γράμμα γράφεται από το στυλό. -> Το γράμμα γράφεται με το στυλό. — 笔是工具，不是施事者；用 από 就会把它当成作者。
• Τα σπίτια χτίζεται από την εταιρεία. -> Τα σπίτια χτίζονται από την εταιρεία. — 动词要和新主语配合，所以复数主语需要 -ονται。
• Το σπίτι χτίζεται από ο Γιάννης. -> Το σπίτι χτίζεται από τον Γιάννη. — από 要求宾格，所以冠词和名词都要一起变。
• Δεν χρειάζομαι από κανέναν. -> Δεν χρειάζομαι κανέναν. — χρειάζομαι 是异态动词：这里的 -ομαι 意思是“我需要”，不是“我被需要”，而且它带一个普通宾语。
• Πάομαι στη δουλειά με τα πόδια. -> Πάω στη δουλειά με τα πόδια. — πάω、μένω 和 ζω 根本没有中动被动形式。
• Το μαγαζί κλείνεται στις εννιά. -> Το μαγαζί κλείνει στις εννιά. — 很多动词用主动式表达不及物的意思，而英语会说“is closed”。
• Το φαγητό ετοιμάζεται από μένα κάθε μέρα. -> Ετοιμάζω το φαγητό κάθε μέρα. — 施事者是已知的、普通的人时，希腊语更喜欢用主动式；被动式听起来像通报。

学习提示

• 在把一个英语被动句翻成希腊语之前，先想想希腊语是不是干脆会用主动式来说。“The tickets were sold out”（门票卖光了）用 πούλησαν όλα τα εισιτήρια 表达远比用被动式自然。
• 快速测试一个是不是真正的被动：能不能加上 από + 施事者 而不显得别扭？Το δωμάτιο καθαρίζεται από τη Μαρία 说得通，所以它是被动；έρχομαι από τη Μαρία 不能表示“我被来”，所以 έρχομαι 是异态动词。
• 第二个快速测试：这个 -ομαι 动词有没有 -ω 这个搭档形式？πλένω／πλένομαι——有，所以 πλένομαι 既可以是被动，也可以是反身。没有 *χρειάζω，也没有 *έρχω——所以这些就是纯粹的 ουδέτερη διάθεση，没有别的可能。
• 把这一组无人称形式当作固定词汇来记，而不是当语法规则：ενοικιάζεται、πωλείται、απαγορεύεται、επιτρέπεται、λέγεται ότι。它们是你会最先在标牌、广告和新闻里遇到的被动形式。
• 在严谨的书写中，阳性宾格冠词无论后面跟什么都保留词尾 -ν，这样 τον 就不会被读成中性的 το：από τον Γιάννη、από τον δάσκαλο。第 8 课有完整的词尾-ν规则。
• 当弱读代词跟在一个重音落在倒数第三个音节的词后面时，别忘了这第二个重音：το αυτοκίνητό του πλένεται，το μάθημά μας αναβάλλεται。
• 过去时的被动形式（χτίστηκε、χτιζόταν、έχει χτιστεί）现在只需要能认出就行；第 52 课和第 53 课会正式教怎么构成它们。