Voz passiva
B1 Lijdende vorm (passief) 42 / 48
Em resumo
A passiva transforma o complemento de uma ação no sujeito gramatical. O neerlandês tem duas: a passiva de processo com worden (ação em curso: De brief wordt geschreven — a carta está a ser escrita) e a passiva de estado com zijn (o resultado: De brief is geschreven — a carta está/foi escrita). O agente, quando mencionado, segue-se a door, e o particípio passado vai para o fim.
A regra
1. Ativa vs. passiva. Na ativa, o agente é o sujeito. Na passiva, aquilo sobre que a ação recai torna-se o sujeito, e o agente torna-se opcional:
- Ativa: De student schrijft de brief. (O estudante escreve a carta.)
- Passiva: De brief wordt (door de student) geschreven. (A carta é escrita (pelo estudante).)
2. Passiva de processo: worden + particípio passado. Use worden para uma ação que está a decorrer ou é repetida. Conjugue worden; o particípio mantém-se no fim.
| Pessoa | worden (presente) |
|---|---|
| ik | word |
| jij / u | wordt |
| hij / zij / het | wordt |
| wij / jullie / zij | worden |
Imperfectum: werd (singular) / werden (plural): De brief werd geschreven.
3. Passiva de estado/resultado: zijn + particípio passado. Use zijn quando descreve o resultado terminado, não a ação em curso:
- De deur wordt gesloten. = a porta está a ser fechada (processo).
- De deur is gesloten. = a porta está (agora) fechada (estado/resultado).
4. Perfectum da passiva. O perfectum da passiva de processo também usa zijn, e o particípio geworden é omitido. Assim, is geschreven cobre tanto «foi escrita» (ação terminada) como «está escrita» (estado):
| Tempo / modal | Ativa | Passiva |
|---|---|---|
| Presente | De student schrijft de brief. | De brief wordt geschreven. |
| Imperfectum | De student schreef de brief. | De brief werd geschreven. |
| Perfectum | De student heeft de brief geschreven. | De brief is geschreven. |
| Mais-que-perfeito | De student had de brief geschreven. | De brief was geschreven. |
| Futuro | De student zal de brief schrijven. | De brief zal geschreven worden. |
| Modal | De student moet de brief schrijven. | De brief moet geschreven worden. |
5. Agente com door. O agente é introduzido por door, não por bij nem van: De brief wordt door de student geschreven. Uma ferramenta ou meio usa met: De brief wordt met de hand geschreven.
6. Passiva impessoal com er. Verbos sem complemento direto (intransitivos, como dansen, lachen, werken) não podem formar uma passiva normal, mas pode formar-se uma passiva impessoal com er. Descreve uma atividade em geral, sem sujeito:
- Er wordt gedanst. (Está-se a dançar / As pessoas estão a dançar.)
- Er werd veel gelachen. (Riu-se muito.)
7. men como alternativa ativa. Em vez da passiva, pode manter-se a frase na ativa com men («se»/«as pessoas») ou o informal je: Men spreekt hier Nederlands. = Hier wordt Nederlands gesproken.
Formas e estruturas
Padrão: sujeito + forma de worden/zijn + (door + agente) + … + particípio passado
| Elemento constituinte | Escolha |
|---|---|
| Ação em curso / repetida | worden (word, wordt, worden / werd, werden) |
| Resultado ou ação terminada | zijn (ben, bent, is, zijn / was, waren) |
| Obrigação / possibilidade / permissão | moeten, kunnen, mogen + particípio + worden |
| Agente | door + pessoa/coisa |
| Meio / instrumento | met + coisa |
| Sem complemento (intransitivo) | er wordt / er werd + particípio |
Lembrete do particípio (segundo ‘t kofschip): os verbos fracos levam -t depois de um final de radical surdo (t, k, f, s, ch, p) e -d nos outros casos: maken -> gemaakt, dansen -> gedanst, bellen -> gebeld, bouwen -> gebouwd. Os prefixos inseparáveis não levam ge-: betalen -> betaald. Os verbos fortes terminam em -en: schrijven -> geschreven, lezen -> gelezen.
Exemplos
| Nederlands | Português |
|---|---|
| Het huis wordt dit jaar verkocht. | A casa está a ser vendida este ano. |
| De ramen werden gisteren gewassen. | As janelas foram lavadas ontem. |
| De brief is door de directeur ondertekend. | A carta foi assinada pelo diretor. |
| Toen we aankwamen, was het eten al opgegeten. | Quando chegámos, a comida já tinha sido comida. |
| Het rapport zal volgende week gepubliceerd worden. | O relatório será publicado na próxima semana. |
| De rekening wordt met een creditcard betaald. | A conta é paga com cartão de crédito. |
| Er wordt in de keuken gerookt. | Está-se a fumar na cozinha. |
| Men zegt dat het morgen gaat regenen. | As pessoas dizem que vai chover amanhã. |
Erros frequentes
- De brief is door de student geschreven geworden -> … is geschreven — omita geworden no perfectum da passiva.
- Het boek is gelezen door iedereen (com o sentido de ação agora mesmo) -> Het boek wordt gelezen — use worden para um processo em curso, zijn só para o resultado.
- De brief wordt bij/van de student geschreven -> … door de student — o agente leva sempre door.
- Er danst (sem complemento, impessoal ativo) -> Er wordt gedanst — os verbos intransitivos precisam da passiva com worden er, não de um verbo simples.
- Het huis wordt verkoopt -> Het huis wordt verkocht — use o particípio passado, não uma forma conjugada, depois de worden/zijn.
- De brief wordt geschreven door de student morgen -> De brief wordt morgen door de student geschreven — o particípio tem de estar no fim.
Dicas
- Teste rápido: se puder acrescentar door iemand («por alguém») e a frase continuar a fazer sentido, é passiva.
- worden = filme (ação a decorrer), zijn = fotografia (resultado congelado). Wordt geschilderd = a ser pintado; is geschilderd = (já) pintado.
- Só os verbos com complemento direto formam uma passiva «verdadeira»; para os outros use er wordt ….
- Não encontra a passiva? men permite dizer o mesmo na ativa: Men opent de winkel om 9 uur = De winkel wordt om 9 uur geopend.
- Numa oração subordinada os verbos agrupam-se no fim: … dat de brief vandaag geschreven wordt, e com um modal … dat de brief vandaag geschreven moet worden (ver a lição 47).