A palavra er (os quatro usos)
A2 Het woord er 36 / 48
Em resumo
A pequena palavra er desempenha quatro funções diferentes: significa «lá» para um lugar, junta-se a uma preposição para substituir «preposição + isso/aquilo» (erop, ermee), funciona como sujeito aparente para introduzir algo novo e indefinido (Er staat een man…), e substitui um nome contado (Ik heb er drie). A mesma grafia, quatro funções.
A regra
Uso 1 — er locativo = «lá» (lugar). Substitui um lugar já conhecido pelo contexto. É átono; para dar ênfase use daar («lá») ou hier («aqui»).
| Pergunta | Responda com er |
|---|---|
| Ben je in Amsterdam geweest? | Ja, ik ben er geweest. (Já lá estive.) |
| Woon je in Utrecht? | Ja, ik woon er al jaren. (Vivo lá há anos.) |
Uso 2 — er + preposição (advérbio pronominal). O neerlandês não pode dizer «over het» / «met het» para coisas. Em vez disso, cola er à preposição: erover (sobre isso), ermee (com isso), eraan (a isso), erop (nisso). Só «para coisas» — nunca para pessoas (para pessoas mantenha preposição + pronome pessoal complemento: over hem, met haar).
| preposição | + het/dat (coisa) | resultado |
|---|---|---|
| over | over dat | erover |
| met | met dat | ermee (met -> mee) |
| aan | aan dat | eraan |
| op | op dat | erop |
| in | in dat | erin |
- Para dar ênfase ou contraste, troque er por daar (aquilo) / hier (isto): daarover, hierover.
- Nas perguntas, «sobre o quê?» separa-se como waar … over ou junta-se como waarover: Waar denk je aan? / Waaraan denk je? (Em que estás a pensar?).
- A preposição pode separar-se e ir para o fim da oração: Ik denk er niet aan. (Não estou a pensar nisso.)
Uso 3 — sujeito aparente («provisório») er. (mais avançado) Quando o sujeito real é indefinido (een man, veel mensen, iemand), o neerlandês coloca er no primeiro lugar e o sujeito real depois do verbo. Introduz algo novo, tal como o «há» impessoal em português.
Er staat een man voor de deur. = Há um homem à porta. > Er zijn veel mensen. = Há muita gente.
Com um sujeito definido, NÃO se usa este er: De man staat voor de deur. (não Er staat de man…).
Uso 4 — er + quantidade/número. (mais avançado) Quando conta ou quantifica mas omite o nome, er substitui-o antes da palavra de número/quantidade.
Hoeveel appels heb je? - Ik heb er drie. (Tenho três [deles].) > Heb je kinderen? - Ja, ik heb er twee. (Sim, tenho dois.)
Formas e estruturas
Os quatro usos resumidos:
| Uso | Substitui | Exemplo | Tradução |
|---|---|---|---|
| 1. Locativo | um lugar (daar) | Ik ben er geweest. | Já lá estive. |
| 2. + preposição | prep. + het/dat (coisa) | Ik denk eraan. | Estou a pensar nisso. |
| 3. Sujeito aparente | (introduz algo novo/indefinido) | Er staat een man. | Há um homem. |
| 4. Quantidade | nome contado | Ik heb er drie. | Tenho três. |
Ordem das palavras quando vários elementos er competem. O sujeito aparente er e o er de quantidade só podem aparecer ambos numa oração quando o verbo os separa — o sujeito aparente na primeira posição, o de quantidade no campo médio:
Er liggen er nog drie in de kast. (Há mais três deles no armário.)
Quando os dois cairiam no campo médio, o neerlandês nunca diz er er: um só er faz as duas funções — Liggen er nog drie in de kast? (Há mais três deles no armário?)
Posição de er + preposição separada numa oração:
| Padrão | Exemplo |
|---|---|
| er … (negação/advérbio) … preposição | Ik denk er vaak aan. |
| daar … preposição (ênfase) | Daar weet ik niets van. |
| pergunta: waar … preposição | Waar wacht je op? |
Exemplos
| Nederlands | Português |
|---|---|
| Ben je in Parijs geweest? Ja, ik ben er twee keer geweest. | Já foste a Paris? Sim, já lá fui duas vezes. |
| Houd je van koffie? Ja, ik houd ervan. | Gostas de café? Sim, gosto. |
| Waar praten jullie over? | Sobre o que estás a falar? |
| Ik heb een nieuwe baan. Ben je er blij mee? | Tenho um emprego novo. Estás contente com isso? |
| Er zit een vlieg in mijn soep. | Há uma mosca na minha sopa. |
| Er zijn te veel auto’s in de stad. | Há demasiados carros na cidade. |
| Hoeveel boeken heb je? Ik heb er vier. | Quantos livros tens? Tenho quatro. |
| Daarover wil ik niet praten. | Não quero falar sobre isso. |
Erros frequentes
- Ik denk over het -> Ik denk erover — uma preposição + «het/dat» para uma coisa tem de se tornar er + preposição, escrito numa só palavra.
- Ik ben blij met het -> Ik ben er blij mee — «met het» torna-se ermee, e as partes podem separar-se com outras palavras pelo meio.
- Ik praat ermee mijn moeder -> Ik praat met mijn moeder — nunca use er + preposição para pessoas; mantenha met + a pessoa.
- Er de man staat voor de deur -> De man staat voor de deur / Er staat een man voor de deur — o er aparente só se usa com um sujeito indefinido, nunca com um definido.
- Ik heb drie (a omitir o nome) -> Ik heb er drie — quando o nome fica de fora depois de um número, tem de inserir er.
- Waar denk je over aan? -> Waar denk je over? / Waar denk je aan? — use exatamente uma preposição que corresponda ao verbo (denken aan, denken over).
Dicas
- Truque para memorizar: er tem QUATRO chapéus — Lugar, Preposição, Provisório (sujeito), Porção (quantidade). Pergunte «qual chapéu?» sempre que o vir.
- Para o uso 2, aprenda o verbo junto com a sua preposição fixa (denken aan, houden van, wachten op) — ver a lição 40. Depois er é só encaixar nessa preposição.
- Repare nas fusões: met -> mee (ermee, waarmee) e tot -> toe (ertoe). As outras mantêm a forma (erop, eraan, erin).
- Teste rápido para o sujeito aparente er: se pode começar a frase portuguesa com «Há…», o neerlandês provavelmente quer Er no início.