A palavra er (os quatro usos)

A2 Het woord er 36 / 48

Em resumo

A pequena palavra er desempenha quatro funções diferentes: significa «lá» para um lugar, junta-se a uma preposição para substituir «preposição + isso/aquilo» (erop, ermee), funciona como sujeito aparente para introduzir algo novo e indefinido (Er staat een man…), e substitui um nome contado (Ik heb er drie). A mesma grafia, quatro funções.

A regra

Uso 1 — er locativo = «lá» (lugar). Substitui um lugar já conhecido pelo contexto. É átono; para dar ênfase use daar («lá») ou hier («aqui»).

PerguntaResponda com er
Ben je in Amsterdam geweest?Ja, ik ben er geweest. (Já lá estive.)
Woon je in Utrecht?Ja, ik woon er al jaren. (Vivo lá há anos.)

Uso 2 — er + preposição (advérbio pronominal). O neerlandês não pode dizer «over het» / «met het» para coisas. Em vez disso, cola er à preposição: erover (sobre isso), ermee (com isso), eraan (a isso), erop (nisso). Só «para coisas» — nunca para pessoas (para pessoas mantenha preposição + pronome pessoal complemento: over hem, met haar).

preposição+ het/dat (coisa)resultado
overover daterover
metmet datermee (met -> mee)
aanaan dateraan
opop daterop
inin daterin
  • Para dar ênfase ou contraste, troque er por daar (aquilo) / hier (isto): daarover, hierover.
  • Nas perguntas, «sobre o quê?» separa-se como waar … over ou junta-se como waarover: Waar denk je aan? / Waaraan denk je? (Em que estás a pensar?).
  • A preposição pode separar-se e ir para o fim da oração: Ik denk er niet aan. (Não estou a pensar nisso.)

Uso 3 — sujeito aparente («provisório») er. (mais avançado) Quando o sujeito real é indefinido (een man, veel mensen, iemand), o neerlandês coloca er no primeiro lugar e o sujeito real depois do verbo. Introduz algo novo, tal como o «há» impessoal em português.

Er staat een man voor de deur. = Há um homem à porta. > Er zijn veel mensen. = Há muita gente.

Com um sujeito definido, NÃO se usa este er: De man staat voor de deur. (não Er staat de man…).

Uso 4 — er + quantidade/número. (mais avançado) Quando conta ou quantifica mas omite o nome, er substitui-o antes da palavra de número/quantidade.

Hoeveel appels heb je? - Ik heb er drie. (Tenho três [deles].) > Heb je kinderen? - Ja, ik heb er twee. (Sim, tenho dois.)

Formas e estruturas

Os quatro usos resumidos:

UsoSubstituiExemploTradução
1. Locativoum lugar (daar)Ik ben er geweest.Já lá estive.
2. + preposiçãoprep. + het/dat (coisa)Ik denk eraan.Estou a pensar nisso.
3. Sujeito aparente(introduz algo novo/indefinido)Er staat een man.Há um homem.
4. Quantidadenome contadoIk heb er drie.Tenho três.

Ordem das palavras quando vários elementos er competem. O sujeito aparente er e o er de quantidade só podem aparecer ambos numa oração quando o verbo os separa — o sujeito aparente na primeira posição, o de quantidade no campo médio:

Er liggen er nog drie in de kast. (Há mais três deles no armário.)

Quando os dois cairiam no campo médio, o neerlandês nunca diz er er: um só er faz as duas funções — Liggen er nog drie in de kast? (Há mais três deles no armário?)

Posição de er + preposição separada numa oração:

PadrãoExemplo
er … (negação/advérbio) … preposiçãoIk denk er vaak aan.
daar … preposição (ênfase)Daar weet ik niets van.
pergunta: waar … preposiçãoWaar wacht je op?

Exemplos

NederlandsPortuguês
Ben je in Parijs geweest? Ja, ik ben er twee keer geweest.Já foste a Paris? Sim, já lá fui duas vezes.
Houd je van koffie? Ja, ik houd ervan.Gostas de café? Sim, gosto.
Waar praten jullie over?Sobre o que estás a falar?
Ik heb een nieuwe baan. Ben je er blij mee?Tenho um emprego novo. Estás contente com isso?
Er zit een vlieg in mijn soep.Há uma mosca na minha sopa.
Er zijn te veel auto’s in de stad.Há demasiados carros na cidade.
Hoeveel boeken heb je? Ik heb er vier.Quantos livros tens? Tenho quatro.
Daarover wil ik niet praten.Não quero falar sobre isso.

Erros frequentes

  • Ik denk over het -> Ik denk erover — uma preposição + «het/dat» para uma coisa tem de se tornar er + preposição, escrito numa só palavra.
  • Ik ben blij met het -> Ik ben er blij mee — «met het» torna-se ermee, e as partes podem separar-se com outras palavras pelo meio.
  • Ik praat ermee mijn moeder -> Ik praat met mijn moeder — nunca use er + preposição para pessoas; mantenha met + a pessoa.
  • Er de man staat voor de deur -> De man staat voor de deur / Er staat een man voor de deur — o er aparente só se usa com um sujeito indefinido, nunca com um definido.
  • Ik heb drie (a omitir o nome) -> Ik heb er drie — quando o nome fica de fora depois de um número, tem de inserir er.
  • Waar denk je over aan? -> Waar denk je over? / Waar denk je aan? — use exatamente uma preposição que corresponda ao verbo (denken aan, denken over).

Dicas

  • Truque para memorizar: er tem QUATRO chapéus — Lugar, Preposição, Provisório (sujeito), Porção (quantidade). Pergunte «qual chapéu?» sempre que o vir.
  • Para o uso 2, aprenda o verbo junto com a sua preposição fixa (denken aan, houden van, wachten op) — ver a lição 40. Depois er é só encaixar nessa preposição.
  • Repare nas fusões: met -> mee (ermee, waarmee) e tot -> toe (ertoe). As outras mantêm a forma (erop, eraan, erin).
  • Teste rápido para o sujeito aparente er: se pode começar a frase portuguesa com «Há…», o neerlandês provavelmente quer Er no início.