O artigo indefinido e a ausência de artigo
A1 Το αόριστο άρθρο και η απουσία άρθρου 3 / 66
Em resumo
O «um/uma» grego é ένας para os nomes masculinos, μία (normalmente escrito μια) para o feminino, ένα para o neutro. Concorda com o seu nome em género e caso, exatamente como o artigo definido, e no acusativo o masculino torna-se έναν.
Duas coisas surpreendem os falantes de inglês. Primeiro, não há plural do artigo indefinido: onde o inglês diz «some books», o grego simplesmente larga o artigo e diz βιβλία. Segundo, o grego não usa artigo nenhum num predicado que nomeia uma profissão, uma nacionalidade, uma religião ou um papel depois de είμαι e γίνομαι: Είμαι δάσκαλος, não Είμαι ένας δάσκαλος.
Regra
1. Concordância. ένας/μία/ένα fica antes do nome e assume o género e o caso desse nome: ένας φοιτητής (sujeito), έναν φοιτητή (complemento), μία ερώτηση, ένα παιδί. As formas de genitivo ενός/μιας/ενός existem e vais encontrá-las, mas no A1 só precisas de as reconhecer; o genitivo tem a sua própria lição mais adiante.
2. Primeira menção contra menção já conhecida. ένας/μία/ένα introduz algo na conversa pela primeira vez; assim que passa a ser conhecido, o artigo definido assume o lugar:
- Ένας άντρας μπήκε στο μαγαζί. → Ο άντρας ζήτησε καφέ.
- Ένας φίλος μου δουλεύει εκεί. → Ο φίλος μου δουλεύει εκεί. (um amigo meu → o meu amigo, alguém que já conheces)
3. Sem plural do artigo indefinido. ένας/μία/ένα só existe no singular. O inglês «some books», «flowers», «friends of mine» exprime-se com o nome nu no plural:
- Αγόρασα βιβλία. — Comprei (uns) livros.
- Στο τραπέζι υπάρχουν λουλούδια. — Há flores em cima da mesa.
Escrever ένα βιβλία é um erro gramatical, não de estilo: um artigo singular não pode ficar antes de um nome plural.
4. Sem artigo nos nomes predicativos. Depois de είμαι («ser/estar») e γίνομαι («tornar-se»), um nome que classifica o sujeito — uma profissão, uma nacionalidade, uma religião, um papel, uma relação de parentesco — aparece nu, sem artigo definido nem indefinido:
- Είμαι δάσκαλος. — Sou professor.
- Ο Νίκος είναι φοιτητής. — O Nikos é estudante.
- Η Άννα είναι Ελληνίδα. — A Anna é grega.
- Θέλω να γίνω γιατρός. — Quero tornar-me médico.
O inglês obriga a «a» aqui; o grego omite-o. Pensa no nome nu como uma etiqueta quase adjetival, mais do que como uma coisa contável.
Formas e estruturas
O artigo indefinido, em todos os casos. Não tem vocativo (não se chama por «um homem») e, crucialmente, não tem plural nenhum.
| Πτώση | Αρσενικό | Θηλυκό | Ουδέτερο |
|---|---|---|---|
| Ονομαστική | ένας | μία / μια | ένα |
| Γενική | ενός | μίας / μιας | ενός |
| Αιτιατική | έναν | μία / μια | ένα |
| Κλητική | — | — | — |
| Πληθυντικός (όλες οι πτώσεις) | — | — | — |
μια e μία são a mesma palavra: μια é a pronúncia corrente de uma sílaba (uma só sílaba, logo sem acento), μία é a forma de duas sílabas, usada quando queres sublinhar «um». O mesmo vale para μιας / μίας.
O artigo com um nome, nominativo e acusativo:
| Γένος | Ονομαστική | Αιτιατική |
|---|---|---|
| Αρσενικό | ένας φοιτητής | έναν φοιτητή |
| Αρσενικό | ένας άντρας | έναν άντρα |
| Θηλυκό | μία ερώτηση | μία ερώτηση |
| Θηλυκό | μια φίλη | μια φίλη |
| Ουδέτερο | ένα παιδί | ένα παιδί |
| Ουδέτερο | ένα βιβλίο | ένα βιβλίο |
Só o masculino muda de forma entre os dois casos, e é exatamente por isso que o -ν de έναν importa: é o único sinal que distingue έναν φίλο (complemento masculino) de um neutro ένα.
Singular contra plural — o artigo simplesmente desaparece:
| Ενικός | Πληθυντικός |
|---|---|
| ένα βιβλίο | βιβλία |
| ένας φίλος | φίλοι |
| μία ιδέα | ιδέες |
| ένα λουλούδι | λουλούδια |
Exemplos
| Ελληνικά | Português |
|---|---|
| Ένας άντρας μπήκε στο μαγαζί. | Um homem entrou na loja. |
| Ο άντρας ζήτησε καφέ. | O homem pediu um café. |
| Ένας φίλος μου μένει στη Θεσσαλονίκη. | Um amigo meu vive em Salónica. |
| Θέλω ένα ποτήρι νερό. | Quero um copo de água. |
| Έχεις έναν χάρτη; | Tens um mapa? |
| Έχω μία ερώτηση. | Tenho uma pergunta. |
| Αγόρασα βιβλία για το μάθημα. | Comprei livros para a aula. |
| Στο τραπέζι υπάρχουν λουλούδια. | Há flores em cima da mesa. |
| Είμαι δάσκαλος. | Sou professor. |
| Η Άννα είναι Ελληνίδα. | A Anna é grega. |
| Ο Νίκος είναι φοιτητής. | O Nikos é estudante. |
| Θέλω να γίνω γιατρός. | Quero tornar-me médico. |
| Ένας δάσκαλός μου μιλάει ιταλικά. | Uma professora minha fala italiano. |
Erros frequentes
- Είμαι ένας δάσκαλος. -> Είμαι δάσκαλος. — depois de είμαι um nome de profissão não leva artigo; o «a» do inglês não tem equivalente aqui.
- Η Άννα είναι μία Ελληνίδα. -> Η Άννα είναι Ελληνίδα. — a mesma regra cobre nacionalidade, religião e papel.
- Θέλω να γίνω ένας γιατρός. -> Θέλω να γίνω γιατρός. — γίνομαι comporta-se exatamente como είμαι.
- Αγόρασα ένα βιβλία. -> Αγόρασα βιβλία. — não há plural do artigo indefinido; um artigo singular não pode ficar antes de um nome plural.
- Είδα ένα άντρα. -> Είδα έναν άντρα. — o acusativo masculino singular é έναν; ένα faria parecer neutro.
- Έχω ένα ερώτηση. -> Έχω μία ερώτηση. — η ερώτηση é feminino, por isso o artigo também tem de ser feminino.
- Ένας φίλος μου ήρθε χθες. Ένας φίλος μου έφερε δώρο. -> Ένας φίλος μου ήρθε χθες. Ο φίλος μου έφερε δώρο. — a segunda menção já é conhecida, por isso vai para o definido.
Dicas
- Aprende o artigo junto com o nome como um único bloco: ένας φοιτητής, μια φίλη, ένα παιδί. O artigo é o teu lembrete mais rápido do género.
- Mantém o -ν de έναν em qualquer posição. Ao contrário de την, que o larga antes da maioria das consoantes, o masculino τον e έναν mantêm-no sempre, porque é a única coisa que distingue o masculino do neutro.
- Quando quiseres dizer «uns/umas» no plural, não digas nada: μόνο το ουσιαστικό. Se sentires vontade de traduzir «uns» palavra por palavra, é esse o momento de o deixar de fora.
- Antes de responderes a «O que fazes?», ensaia o padrão nu: Είμαι μηχανικός. Είμαι φοιτήτρια. Είμαι μαθήτρια. Sem artigo, nunca.
- A regra do predicado nu dobra-se quando o nome leva um adjetivo descritivo: Είμαι δάσκαλος, mas Είναι ένας εξαιρετικός δάσκαλος («ele é um professor excecional»), onde ένας acrescenta uma nota de apreciação em vez de contar.
- Lembra-te do segundo acento quando um possessivo átono segue uma palavra acentuada na terceira sílaba a contar do fim: ένας δάσκαλός μου, ένα μάθημά μας.
- ένας/μία/ένα é também o numeral «um». O contexto decide; quando queres mesmo dizer a quantidade, sublinha-o na fala e usa a forma completa μία.