Przyimki i przypadki
A1 Предлоги и падежи 20 / 50
W skrócie
W rosyjskim nie ma przyimków „wolnych”: każdy przyimek wymusza na następującym po nim rzeczowniku jeden konkretny przypadek, więc przyimek uczysz się zawsze razem z jego przypadkiem. Niektóre przyimki zmieniają przypadek, żeby zmienić znaczenie — в / на + miejscownik odpowiadają na pytanie Где? (miejsce: в шко́ле), a в / на + biernik odpowiadają na pytanie Куда? (kierunek: в шко́лу).
Zasada
1. Jeden przyimek — jeden przypadek. Przyimek nigdy nie stoi samodzielnie; wymusza na następującym po nim rzeczowniku (lub zaimku) ustalony przypadek. Jednostką, którą zapamiętujesz, jest więc para: из + dopełniacz, к + celownik, с + narzędnik i tak dalej. Szczegółowe znaczenia każdego przypadku znajdziesz w lekcjach o przypadkach — tutaj po prostu dopasowujesz przyimek do przypadku.
| Rządzony przypadek | Typowe pytanie | Przyimki (podstawa A1) |
|---|---|---|
| Miejscownik | Где? О ком? | в, на, о (об, обо) |
| Biernik | Куда? | в, на, че́рез, за, под |
| Dopełniacz | Отку́да? Чей? | из, с, от, до, у, без, для, о́коло, по́сле, про́тив |
| Celownik | Куда? Как? | к, по |
| Narzędnik | С кем? Где? | с, над, под, пе́ред, за, ме́жду |
2. Miejsce a kierunek (para в / на). To najważniejszy kontrast na poziomie A1. Te same przyimki в i на łączą się z miejscownikiem, gdy chodzi o miejsce statyczne (Где?), ale z biernikiem, gdy chodzi o ruch w kierunku miejsca (Куда?):
| Где? — miejscownik | Куда? — biernik |
|---|---|
| Я в шко́ле. (w szkole) | Я иду́ в шко́лу. (do szkoły) |
| Кни́га на столе́. (na stole) | Кладу́ кни́гу на стол. (na stół) |
3. Kolejne dwa przyimki o dwóch przypadkach: за i под. Przy ruchu łączą się z biernikiem (Куда?); przy miejscu statycznym — z narzędnikiem (Где?):
| Куда? — biernik | Где? — narzędnik |
|---|---|
| Мяч закати́лся под стол. | Мяч под столо́м. |
| Маши́на зае́хала за дом. | Маши́на за до́мом. |
4. из / с to przeciwieństwa в / на. Żeby powiedzieć z (wewnątrz) / z (powierzchni) skądś, odbij lustrzanie przyimek, którego użyłbyś, idąc do / na: в → из, на → с. Oba wymagają dopełniacza.
| Куда? (do/na) | Отку́да? (z/ze) |
|---|---|
| в Москву́ → в Москве́ | из Москвы́ |
| на рабо́ту → на рабо́те | с рабо́ты |
5. Zaimki dodają н- po przyimku. Zaimki trzeciej osoby он / она́ / они́ zaczynają się od н-, gdy tylko stoi przed nimi przyimek: у него́, к ней, с ни́ми, о них. Zaimki 1. i 2. osoby (я, ты, мы, вы) nigdy tego nie robią.
Formy i schematy
Przyimki pogrupowane według rządzonego przypadku.
Miejscownik (Где? О ком?):
| Предло́г | Znaczenie | Приме́р | Tłumaczenie |
|---|---|---|---|
| в | w (miejsce) | в го́роде | w mieście |
| на | na, przy (miejsce) | на столе́ | na stole |
| о (об, обо) | o | о фи́льме, об А́нне | o filmie, o Annie |
Biernik (Куда? / przez):
| Предло́г | Znaczenie | Приме́р | Tłumaczenie |
|---|---|---|---|
| в | do | в го́род | do miasta |
| на | na, do | на стол | na stół |
| че́рез | przez; za (czas) | че́рез мост, че́рез час | przez most, za godzinę |
| за | za (ruch) | за дом | za dom |
| под | pod (ruch) | под стол | pod stół |
Dopełniacz (Отку́да? Чей?):
| Предло́г | Znaczenie | Приме́р | Tłumaczenie |
|---|---|---|---|
| из | z (wnętrza) | из до́ма | z domu |
| с (со) | z (powierzchni) | со стола́ | ze stołu |
| от | od (osoby/punktu) | от бра́та | od mojego brata |
| до | aż do | до угла́ | aż do rogu |
| у | u, przy; „mieć” | у окна́, у меня́ | przy oknie, mam |
| без | bez | без са́хара | bez cukru |
| для | dla | для дру́га | dla przyjaciela |
| о́коло | koło, obok | о́коло до́ма | koło domu |
| по́сле | po | по́сле уро́ка | po lekcji |
| про́тив | przeciwko | про́тив ве́тра | przeciwko wiatrowi |
Celownik (Куда? Как?):
| Предло́г | Znaczenie | Приме́р | Tłumaczenie |
|---|---|---|---|
| к (ко) | do (osoby/miejsca) | к врачу́, к ней | do lekarza, do niej |
| по | wzdłuż, po; przez | по у́лице, по телефо́ну | wzdłuż ulicy, przez telefon |
Narzędnik (С кем? Где?):
| Предло́г | Znaczenie | Приме́р | Tłumaczenie |
|---|---|---|---|
| с (со) | z (razem) | с дру́гом | z przyjacielem |
| над | nad | над столо́м | nad stołem |
| под | pod (miejsce) | под столо́м | pod stół |
| пе́ред | przed | пе́ред до́мом | przed domem |
| за | za (miejsce) | за до́мом | za dom |
| ме́жду | między | ме́жду на́ми | między nami |
Zaimki po przyimku (reguła н-):
| Местоиме́ние | После предлога (przykłady) |
|---|---|
| он / оно́ | у него́, к нему́, с ним, о нём |
| она́ | у неё, к ней, с ней, о ней |
| они́ | у них, к ним, с ни́ми, о них |
| я / ты / мы / вы | у меня́, к тебе́, с на́ми, о вас (bez н-) |
Przykłady
| Русский | Polski |
|---|---|
| Слова́рь лежи́т на столе́. | Słownik leży na stole. |
| Положи́ слова́рь на стол, пожа́луйста. | Połóż słownik na stół, proszę. |
| Сейча́с я в шко́ле, а брат то́лько идёт в шко́лу. | W tej chwili jestem w szkole, a mój brat właśnie idzie do szkoły. |
| Я прие́хал из Москвы́ и верну́лся с рабо́ты по́здно. | Przyjechałem z Moskwy i wróciłem z pracy późno. |
| Я получи́л письмо́ от дру́га и иду́ к врачу́. | Dostałem list od przyjaciela i idę do lekarza. |
| Мы до́лго гуля́ли по па́рку пе́ред до́мом. | Długo spacerowaliśmy koło parku przed domem. |
| Я пью ко́фе с молоко́м, но без са́хара. | Piję kawę z mlekiem, ale bez cukru. |
| Кот зале́з под стол и тепе́рь спит под столо́м. | Kot wlazł pod stół i teraz śpi pod stołem. |
Typowe błędy
- Я в шко́лу (w znaczeniu „jestem w szkole”) -> Я в шко́ле — miejsce (Где?) wymaga в/на + miejscownika, a nie biernika.
- прие́хал с Москвы́ -> прие́хал из Москвы́ — „z (wnętrza)” miasta/kraju odzwierciedla в, więc użyj из (с łączy się tylko ze słowami na на: с рабо́ты).
- у его́, к ей -> у него́, к ней — po przyimku он/она́/они́ musi dodać н-.
- для ты, без я -> для тебя́, без меня́ — po przyimkach zaimek przyjmuje wymagany przypadek (tutaj dopełniacz), nigdy mianownik.
- Кот зале́з под столо́м -> Кот зале́з под стол — ruch (Куда?) sprawia, że за/под łączą się z biernikiem, a nie z narzędnikiem.
Wskazówki
- Nigdy nie ucz się przyimka osobno — zapamiętuj go jako całość z przypadkiem: «из + dopełniacz», «к + celownik», «с + narzędnik». Przypadek stanie się automatyczny.
- Zadaj pytanie Где? czy Куда?, żeby wybrać przypadek po в, на, за, под: miejsce statyczne -> przypadek miejsca (в шко́ле, под столо́м); ruch -> biernik (в шко́лу, под стол).
- из / с po prostu odwracają в / на: jeśli idziesz в gdzieś, to wracasz из stamtąd; jeśli idziesz на gdzieś, to wracasz с stamtąd.
- Jeden dźwięk, na który warto zwrócić uwagę: po przyimku он/она́/они́ zaczynają się od н (у него́, к ней, с ни́ми). Jeśli usłyszysz „у его́”, to błąd.