Biernik
A1 Винительный падеж 10 / 50
W skrócie
Biernik (вини́тельный) to przypadek dopełnienia bliższego — rzeczy, na którą skierowana jest czynność: odpowiada na pytania Кого́? Что? (Kogo? Co?). Я чита́ю кни́гу, Я люблю́ Москву́. Ten sam przypadek, z в / на, oznacza też kierunek — Куда́? (Я иду́ в шко́лу) — oraz dni tygodnia (в понеде́льник).
Zasada
1. Dopełnienie bliższe. Czasownik przechodni (чита́ть, люби́ть, ви́деть, знать, де́лать, покупа́ть…) wymaga dopełnienia w bierniku. Zapytaj Что? o rzeczy i Кого́? o ludzi/zwierzęta.
Końcówka zależy od rodzaju i żywotności:
| Typ | Mianownik → Biernik | Zasada |
|---|---|---|
| R.m. nieżywotny | стол → стол | = mianownik (bez zmian) |
| Rodzaj nijaki (wszystkie) | окно́ → окно́ | = mianownik (bez zmian) |
| R.m. żywotny | студе́нт → студе́нта | = dopełniacz (dodaj -а / -я) |
| R.ż. -а | кни́га → кни́гу | -а → -у |
| R.ż. -я | неде́ля → неде́лю | -я → -ю |
| R.ż. -ь | дверь → дверь | bez zmian |
W liczbie pojedynczej formę zmieniają więc naprawdę tylko dwie grupy: rzeczowniki żeńskie na -а/-я oraz rzeczowniki rodzaju męskiego żywotne. Wszystko inne wygląda tak samo jak forma słownikowa.
Zwróć uwagę: dla rzeczowników żeńskich na -а/-я żywotność nie ma znaczenia w liczbie pojedynczej — zarówno ма́ма, jak i кни́га dają -у (Я зна́ю ма́му, Я чита́ю кни́гу). Rzeczowniki na -а/-я nazywające ludzi działają tak samo — па́па, дя́дя, де́душка, мужчи́на (rodzaju męskiego ze znaczenia, lekcja 1) i słowa wspólnorodzajowe, takie jak колле́га, wciąż dają -у/-ю, a nie dopełniaczopodobną końcówkę -а/-я jak студе́нт: Я жду колле́гу, Мы навеща́ем дя́дю.
Liczba mnoga. W liczbie mnogiej rodzaj przestaje mieć znaczenie i decyduje tylko żywotność: nieżywotna liczba mnoga wygląda dokładnie jak mianownik (Я покупа́ю кни́ги; po в / на tak samo — Я иду́ на ку́рсы), żywotna liczba mnoga kopiuje dopełniacz liczby mnogiej (Я ви́жу студе́нтов) — ta forma pojawi się w lekcji 30.
2. Kierunek — Куда́? (в / на + biernik). Przyimki в (do wnętrza) i на (na) + biernik odpowiadają na Куда́? (dokąd?). Porównaj to z miejscem (Где?), które używa tych samych przyimków + przypadka przyimkowego (lekcja 9):
| Куда́? — biernik | Где? — miejscownik |
|---|---|
| Я иду́ в шко́лу. | Я в шко́ле. |
| Я иду́ на рабо́ту. | Я на рабо́те. |
| Мы е́дем в Москву́. | Мы в Москве́. |
3. Czas — dni tygodnia (в + biernik). Aby powiedzieć w dany dzień, użyj в + biernik: в понеде́льник, в сре́ду, в суббо́ту.
Formy i schematy
Rzeczowniki (liczba pojedyncza):
| Тип / Typ | Им. п. (M.) | Вин. п. (B.) | Tłumaczenie |
|---|---|---|---|
| R.m. nieżyw. | стол, журна́л | стол, журна́л | stół, czasopismo |
| R.m. żyw. | брат, Ива́н | бра́та, Ива́на | brat, Iwan |
| R.m. żyw. (miękki) | учи́тель | учи́теля | nauczyciel |
| R.m. żyw. na -а/-я | па́па, дя́дя, колле́га | па́пу, дя́дю, колле́гу | tata, wujek, kolega |
| Rodzaj nijaki | окно́, мо́ре | окно́, мо́ре | okno, morze |
| R.ż. -а | рабо́та, Москва́ | рабо́ту, Москву́ | praca, Moskwa |
| R.ż. -я | неде́ля, тётя | неде́лю, тётю | tydzień, ciocia |
| R.ż. -ь | дверь, ночь | дверь, ночь | drzwi, noc |
Rzeczowniki (liczba mnoga) (rodzaj nie ma już znaczenia, liczy się tylko żywotność):
| Тип / Typ | Им. п. (M.) | Вин. п. (B.) | Tłumaczenie |
|---|---|---|---|
| Liczba mnoga, nieżyw. | столы́, кни́ги, о́кна | столы́, кни́ги, о́кна | stoły, książki, okna |
| Liczba mnoga, żyw. | бра́тья, студе́нты | бра́тьев, студе́нтов | bracia, studenci |
Zaimki osobowe (formy biernika są takie same jak dopełniacza):
| Им. п. (M.) | Вин. п. (B.) | Tłumaczenie |
|---|---|---|
| я | меня́ | mnie |
| ты | тебя́ | ciebie |
| он / оно́ | его́ (него́) | jego, go |
| она́ | её (неё) | jej |
| мы | нас | nas |
| вы | вас | was / pana, panią |
| они́ | их (них) | ich |
Po przyimku zaimki trzeciej osoby dodają н-: на него́, про неё, за них.
Przykłady
| Русский | Polski |
|---|---|
| Я чита́ю интере́сную кни́гу. | Czytam ciekawą książkę. |
| Я о́чень люблю́ Москву́. | Bardzo kocham Moskwę. |
| Я ви́жу стол и окно́. | Widzę stół i okno. |
| Ты зна́ешь Ива́на? | Znasz Iwana? |
| Анто́н ка́ждый день ви́дит бра́та. | Anton widuje swojego brata codziennie. |
| У́тром я иду́ в шко́лу, а пото́м на рабо́ту. | Rano idę do szkoły, potem do pracy. |
| В сре́ду мы е́дем в Москву́. | W środę jedziemy do Moskwy. |
| Он лю́бит меня́, а я люблю́ его́. | On kocha mnie, a ja kocham jego. |
Typowe błędy
- Я чита́ю кни́га -> Я чита́ю кни́гу — rzeczownik żeński na -а zmienia się na -у jako dopełnienie bliższe.
- Я ви́жу Ива́н / студе́нт -> Я ви́жу Ива́на / студе́нта — rodzaj męski żywotny przybiera dopełniaczopodobną końcówkę -а/-я.
- Я иду́ в шко́ле -> Я иду́ в шко́лу — kierunek (Куда́?) wymaga в/на + biernika, a nie przypadka przyimkowego (to miejsce, Где?).
- Он лю́бит я / она́ -> Он лю́бит меня́ / её — zaimek w funkcji dopełnienia musi być w bierniku, nigdy w mianowniku.
- Я открыва́ю дверю -> Я открыва́ю дверь — rzeczowniki żeńskie na -ь nie zmieniają się w bierniku.
Wskazówki
- Najpierw łatwe przypadki: rzeczowniki rodzaju męskiego nieżywotne i wszystkie nijakie wyglądają dokładnie jak forma słownikowa, więc nie ma tam niczego nowego do nauczenia.
- Sposób na zapamiętanie żeńskich: okrągłe samogłoski „zaokrąglają się” — -а → -у, -я → -ю (кни́га → кни́гу, неде́ля → неде́лю).
- Biernik rodzaju męskiego żywotnego = dopełniacz (z wyjątkiem rzeczowników na -а/-я: па́пу, дя́дю), i tak samo jest z zaimkami w funkcji dopełnienia (меня́, тебя́, его́, её, нас, вас, их). Naucz się ich raz, a użyjesz do dwóch przypadków (porównaj lekcję 11).
- Ten sam przyimek, dwa znaczenia: в шко́ле (w szkole — przypadek przyimkowy) kontra в шко́лу (do szkoły — biernik). Zapytaj Где? kontra Куда́?, aby wybrać.