Przypadek przyimkowy (miejscownik)
A1 Предложный падеж 9 / 50
W skrócie
Przypadek przyimkowy (предло́жный паде́ж) to jedyny przypadek, który nigdy nie występuje bez przyimka — właśnie dlatego nazywa się „przyimkowym”. Potrzebujesz go do dwóch codziennych znaczeń: miejsca („gdzie?”) po в / на (в Москве́, на рабо́те) oraz tematu („o kim / o czym?”) po о / об / обо (о кни́ге, обо мне). Większość rzeczowników przybiera po prostu końcówkę -е.
Zasada
1. Miejsce — „gdzie?” (Где?). Użyj в („w, wewnątrz”) lub на („na, przy”) + przypadek przyimkowy, aby powiedzieć, gdzie coś się znajduje:
| Вопро́с / Pytanie | Приме́р | Tłumaczenie |
|---|---|---|
| Где? | в Москве́ | w Moskwie |
| Где? | на рабо́те | w pracy |
| Где? | в шко́ле | w szkole |
| Где? | на столе́ | na stole |
Zwróć uwagę na kontrast z ruchem: miejsce wymaga przypadka przyimkowego (Я в шко́ле — Jestem w szkole), a kierunek biernika (Я иду́ в шко́лу — zob. lekcję 10).
2. Temat — „o kim / o czym?” (О ком? О чём?). Użyj о (+ spółgłoska), об (+ głoska samogłoskowa) lub обо (w kilku utartych zwrotach):
| Предло́г | Kiedy | Приме́р | Tłumaczenie |
|---|---|---|---|
| о | przed spółgłoską | о кни́ге, о Росси́и | o książce, o Rosji |
| об | przed а, о, э, и, у, ы | об А́нне, об оши́бке | o Annie, o błędzie |
| обо | utarte zwroty | обо мне, обо всём | o mnie, o wszystkim |
3. Końcówki. Zmień końcówkę formy słownikowej (mianownika) w następujący sposób:
| Typ rzeczownika | Mianownik | Końcówka | Przypadek przyimkowy |
|---|---|---|---|
| większość rzeczowników (r.m. / r.ż. / r.n.) | стол, кни́га, окно́ | -е | в столе́, в кни́ге, в окне́ |
| żeńskie na -ь | пло́щадь, ночь | -и | на пло́щади, о но́чи |
| rzeczowniki na -ия / -ие / -ий | Росси́я, зда́ние, Васи́лий | -и | в Росси́и, в зда́нии, о Васи́лии |
4. в a на. Z reguły в = „wewnątrz”, a на = „na powierzchni”, ale на jest też utrwalone przy otwartych przestrzeniach, wydarzeniach, czterech stronach świata i małej grupie rzeczowników, których trzeba się po prostu nauczyć na pamięć: на по́чте (na poczcie), на конце́рте (na koncercie), на ю́ге (na południu), на рабо́те (w pracy).
Formy i schematy
Zwykły schemat na -е (domyślny dla wszystkich trzech rodzajów):
| Род / Rodzaj | Mianownik | Przypadek przyimkowy |
|---|---|---|
| rodzaj męski | стол, го́род, музе́й | в столе́, в го́роде, в музе́е |
| rodzaj żeński | кни́га, шко́ла, рабо́та | в кни́ге, в шко́ле, на рабо́те |
| rodzaj nijaki | окно́, мо́ре, письмо́ | в окне́, в мо́ре, в письме́ |
Grupa na -и (żeńskie na miękki znak + słowa na -ия/-ие/-ий):
| Mianownik | Przypadek przyimkowy | Tłumaczenie |
|---|---|---|
| пло́щадь (r.ż., -ь) | на пло́щади | na placu |
| Росси́я (-ия) | в Росси́и | w Rosji |
| ле́кция (-ия) | на ле́кции | na wykładzie |
| зда́ние (-ие) | в зда́нии | w budynku |
Rzeczowniki męskie z akcentowanym -у́. Mała, bardzo częsta grupa jednosylabowych rzeczowników rodzaju męskiego przybiera akcentowane -у́ (tylko po в / на, tylko dla miejsca):
| Mianownik | Przypadek przyimkowy | Tłumaczenie |
|---|---|---|
| лес | в лесу́ | w lesie |
| сад | в саду́ | w ogrodzie |
| пол | на полу́ | na podłodze |
| год | в году́ | w roku |
| у́гол | на углу́ | na rogu |
| бе́рег | на берегу́ | na brzegu |
(Po о te same słowa są regularne: о ле́се, о го́де.)
Zaimki osobowe. Formy trzeciej osoby zaczynają się po przyimku od н-:
| Mianownik | Przypadek przyimkowy | Tłumaczenie |
|---|---|---|
| я | (обо) мне | o mnie |
| ты | (о) тебе́ | o tobie |
| он / оно́ | (о) нём | o nim |
| она́ | (о) ней | o niej |
| мы | (о) нас | o nas |
| вы | (о) вас | o was (lm./grzecznościowo) |
| они́ | (о) них | o nich |
Przykłady
| Русский | Polski |
|---|---|
| Моя́ сестра́ живёт в Москве́. | Moja siostra mieszka w Moskwie. |
| Сейча́с я на рабо́те, позвоню́ ве́чером. | Jestem teraz w pracy, zadzwonię wieczorem. |
| Кни́га лежи́т на столе́. | Książka leży na stole. |
| Де́ти игра́ют в саду́. | Dzieci bawią się w ogrodzie. |
| Мы бы́ли на конце́рте вчера́. | Byliśmy wczoraj na koncercie. |
| Расскажи́ мне о Росси́и. | Opowiedz mi o Rosji. |
| Он ча́сто ду́мает о ней. | Często myśli o niej. |
| Не беспоко́йся обо мне. | Nie martw się o mnie. |
Typowe błędy
- в Россие -> в Росси́и — rzeczowniki na -ия kończą się na -и, a nie na -е.
- о мне -> обо мне — przed zaimkiem мне przyimek zmienia się w обо.
- в лесе -> в лесу́ — лес należy do grupy z akcentowanym -у́ dla miejsca.
- Я на рабо́ту (w znaczeniu „jestem w pracy”) -> Я на рабо́те — miejsce wymaga przypadka przyimkowego; -у to biernik (kierunek).
- о Анне -> об А́нне — użyj об przed głoską samogłoskową.
Wskazówki
- Domyślnie stosuj -е; zatrzymaj się i pomyśl tylko wtedy, gdy słowo kończy się na -ь (r.ż.) lub -ия / -ие / -ий (wtedy jest to -и).
- Powiąż przypadek z jego pytaniem: Где? -> в / на + przypadek przyimkowy; О ком? О чём? -> о / об / обо + przypadek przyimkowy.
- Ucz się każdego rzeczownika z на jako całości (на по́чте, на ю́ге, на конце́рте, на рабо́те) — nie ma niezawodnej reguły, jest tylko krótka lista.
- Akcentowana końcówka -у́ pojawia się tylko dla miejsca po в/на; te same rzeczowniki są regularne po о (в лесу́, ale о ле́се).