W skrócie

Żeby powiedzieć mój, twój, nasz, rosyjski używa мой, твой, наш, ваш; zmieniają końcówkę, żeby zgadzać się z rzeczą posiadaną w rodzaju, liczbie (a później w przypadku): мой брат, моя́ сестра́, моё окно́, мои́ кни́ги. Ale jego / jej / ich — его́, её, их — są zamrożone i nigdy się nie zmieniają.

Zasada

Zaimek dzierżawczy odpowiada na pytanie чей? („czyj?”). Rosyjski ma dwie grupy, które zachowują się zupełnie inaczej.

Grupa 1 — słowa odmienne: мой, твой, наш, ваш. Zachowują się jak przymiotniki. Formę wybierasz, patrząc na rzeczownik, który jest posiadany, a nie na właściciela:

• rzeczownik rodzaju męskiego -> мой дом, наш го́род
• rzeczownik rodzaju żeńskiego -> моя́ ко́мната, на́ша соба́ка
• rzeczownik rodzaju nijakiego -> моё окно́, на́ше мо́ре
• rzeczownik w liczbie mnogiej -> мои́ друзья́, на́ши де́ти

(Pamiętaj: твой = twój wobec jednej osoby, do której mówisz ты; ваш = wasz wobec kilku osób albo jednej osoby, do której zwracasz się grzecznościowo przez вы — zob. lekcję 4.)

Grupa 2 — słowa niezmienne: его́, её, их. To jego, jej, ich. Nigdy nie biorą końcówki — forma jest ta sama dla każdego rodzaju, liczby i przypadka:

Dlaczego? его́, её, их to dosłownie dopełniacz od он / она́ / они́ („jego / jej / ich”), więc są już słowami zastygłymi. Dodanie końcówki (❌ ега́я, ❌ ихний) to najczęstszy błąd początkujących.

Słowo pytające чей? też się odmienia: чей (r.m.), чья (r.ż.), чьё (r.n.), чьи (l.mn.) — чья э́то су́мка? = „czyja to torba?”.

свой = swój, własny. Gdy właściciel to ta sama osoba co podmiot zdania, rosyjski często używa zaimka zwrotno-dzierżawczego свой zamiast мой/твой/его́… (Я люблю́ свой го́род = „kocham swoje (własne) miasto”). W pełni poznasz go w lekcji 27 — na razie po prostu go rozpoznawaj.

Formy i schematy

Formy mianownika (podmiotu) — forma, której używasz, żeby coś nazwać:

Zwróć uwagę na trzy „zamrożone” wiersze (его́, её, их) — jedna forma wypełnia cały wiersz.

Poza mianownikiem: w pozostałych przypadkach мой, твой, наш, ваш, чей odmieniają się jak przymiotniki (np. я зна́ю твоего́ бра́та, кни́га мое́й сестры́). Te tabele nie są ci jeszcze potrzebne — pojawią się razem z przymiotnikami w lekcji 12. его́, её, их pozostają bez zmian w każdym przypadku.

Przykłady

Typowe błędy

• его́я кни́га / ега́я кни́га -> его́ кни́га — его́/её/их nigdy nie biorą końcówek; jedna zamrożona forma pasuje do każdego rzeczownika.
• ихний дом -> их дом — ихний jest niestandardowe; poprawny zaimek dzierżawczy to po prostu их.
• мой сестра́ -> моя́ сестра́ — сестра́ jest rodzaju żeńskiego, więc zaimek dzierżawczy też musi być żeński.
• моя́ окно́ -> моё окно́ — окно́ jest rodzaju nijakiego -> моё, nie моя́.
• ваш кни́ги / чей маши́на? -> ва́ши кни́ги / чья маши́на? — dopasuj do rzeczownika: liczba mnoga -> ва́ши, rodzaj żeński -> чья.

Wskazówki

• мой, твой, наш, ваш zachowują się jak przymiotniki: o końcówce decyduje rzeczownik posiadany, a nie właściciel. Najpierw dopasuj jego rodzaj/liczbę.
• его́, её, их to zamrożone słowa „jego / jej / ich” — jeśli kiedykolwiek dodasz końcówkę, to błąd.
• Wymawiaj его́ jako [йиво́], a её jako [йийо́] — г w его brzmi jak „w”.
• Ten sam właściciel co podmiot? Niedługo poznasz свой („swój, własny”), omówiony w lekcji 27.