W skrócie

Portugalski przymiotnik musi zgadzać się z rzeczownikiem rodzajem i liczbą, więc zmienia formę tak, jak robiły to rzeczowniki w lekcji rodzaj i liczba rzeczownika: um carro branco, uma casa branca, uns carros brancos, umas casas brancas. Zwykle stoi też po rzeczowniku, odwrotnie niż po angielsku — a red apple to uma maçã vermelha. Mała grupa częstych przymiotników może przenieść się do przodu, a garstka wręcz zmienia znaczenie, zależnie od tego, po której stronie wyląduje.

Zasada

Zgoda rodzaju i liczby

Przymiotnik kopiuje rodzaj i liczbę rzeczownika, który opisuje. Ile ma form, zależy od jego końcówki:

• Przymiotniki na -o mają wszystkie cztery formy: alto, alta, altos, altas.
• Przymiotniki na -e lub na większość spółgłosek nie zmieniają się dla rodzaju — tylko dla liczby: grande / grandes, feliz / felizes, azul / azuis. Tak więc um homem inteligente i uma mulher inteligente dzielą jedną formę.
• Przymiotniki na -or zwykle dodają -a dla rodzaju żeńskiego: trabalhador / trabalhadora, falador / faladora.
• Przymiotniki narodowości zakończone na spółgłoskę SIĘ ODMIENIAJĄ: português / portuguesa, inglês / inglesa, espanhol / espanhola. Zwróć uwagę, że narodowości i języki piszemy małą literą: ela é francesa, falo português.

Liczba mnoga rządzi się tymi samymi zasadami co u rzeczowników (zob. rodzaj i liczba rzeczownika): dodaj -s po samogłosce (bonito -> bonitos), -es po -r lub -z (maior -> maiores, feliz -> felizes), oraz -is dla słów na -l (azul -> azuis, fácil -> fáceis). Przymiotniki na -ão nie zachowują się wszystkie tak samo: typ narodowościowy bierze -ã w rodzaju żeńskim i zachowuje zwykłą liczbę mnogą rzeczowników (alemão -> alemã, alemães, alemãs), podczas gdy codzienne przymiotniki charakteru biorą -ona / -ões / -onas (brincalhão -> brincalhona, brincalhões, brincalhonas; podobnie chorão, comilão).

Zgoda z więcej niż jednym rzeczownikiem

Gdy jeden przymiotnik opisuje dwa lub więcej rzeczowników, przybiera liczbę mnogą, a jeśli rzeczowniki są mieszanego rodzaju, wygrywa rodzaj męski:

• o pai e a mãe estão cansados — „ojciec i matka są zmęczeni” (rodzaj męski, liczba mnoga cansados).
• uma saia e um casaco novos — „nowa spódnica i płaszcz” (rodzaj męski, liczba mnoga novos).

Gdzie stoi przymiotnik: po rzeczowniku

Domyślna i zdecydowanie najczęstsza pozycja to po rzeczowniku: um livro interessante, uma cidade bonita, sapatos pretos. Sięganie po angielski szyk i mówienie uma vermelha maçã to najbardziej słyszalny błąd początkujących.

Kilka krótkich, bardzo częstych przymiotników naturalnie stoi przed rzeczownikiem, zwłaszcza bom, mau, grande, pequeno i liczebniki porządkowe: um bom livro, um mau dia, o primeiro comboio. Postawienie ich przed rzeczownikiem zwykle brzmi jak ogólny lub subiektywny osąd, a nie cecha odróżniająca.

Przymiotniki, które zmieniają znaczenie zależnie od pozycji

Dla małego zbioru pozycja to nie kwestia gustu — zmienia znaczenie. Ucz się ich w parach:

• um grande homem „wielki człowiek” wobec um homem grande „duży/wysoki mężczyzna”.
• um velho amigo „dawny (od dawna znany) przyjaciel” wobec um amigo velho „starszy wiekiem przyjaciel”.
• um pobre homem „biedny (godny współczucia) człowiek” wobec um homem pobre „biedny (bez pieniędzy) człowiek”.
• uma simples pergunta „zwykłe, drobne pytanie” wobec uma pergunta simples „proste (łatwe) pytanie”.

Przed rzeczownikiem przymiotnik jest przenośny albo emocjonalny; po nim — dosłowny i opisowy.

Formy i schematy

Klasy przymiotników i ich cztery (albo dwie) formy:

Pozycja i znaczenie:

Przykłady

Typowe błędy

• uma vermelha maçã -> uma maçã vermelha — przymiotnik zwykle stoi PO rzeczowniku; nie przenoś angielskiego szyku.
• a casa branco / meninas altos -> a casa branca, meninas altas — przymiotnik musi kopiować rodzaj i liczbę rzeczownika, za każdym razem.
• uma mulher grande w znaczeniu „wielka kobieta” -> uma grande mulher — po rzeczowniku grande znaczy „duża”; znaczenie „wielka” wymaga miejsca przed rzeczownikiem.
• granda, inteligenta -> grande, inteligente — przymiotniki na -e nie mają osobnej formy żeńskiej; tylko narodowości i słowa na -or dodają -a (portuguesa, trabalhadora).
• sapatos azuls / problemas fáceis zapisane jako facils -> azuis, fáceis — przymiotniki na -l odrzucają tę końcówkę i dodają -is.
• Ela é Francesa -> Ela é francesa — narodowości i nazwy języków piszemy w portugalskim małą literą.
• o pai e a mãe estão cansadas -> cansados — przy rzeczownikach mieszanego rodzaju wspólny przymiotnik bierze liczbę mnogą rodzaju męskiego.

Wskazówki

• Uczyń „najpierw rzeczownik, potem przymiotnik” swoim odruchem: comida boa, tempo bom, uma pergunta difícil. Tylko bom, mau, grande, pequeno i liczebniki porządkowe wsuwają się wygodnie do przodu.
• Powiąż końcówkę przymiotnika z rzeczownikiem, który widzisz: jeśli rzeczownik jest rodzaju żeńskiego w liczbie mnogiej, przymiotnik kończy się tak samo (as casas antigas).
• Trzymaj pary ze zmianą znaczenia na fiszce — grande, velho, pobre, simples — bo pomylenie strony zmienia to, co naprawdę mówisz.
• Dla narodowości pamiętaj o dwóch rzeczach naraz: odmieniają się przez rodzaj (espanhol / espanhola) i piszemy je małą literą.
• Gdy dwa rzeczowniki dzielą jeden przymiotnik, domyślnie stosuj liczbę mnogą rodzaju męskiego, chyba że oba rzeczowniki są rodzaju żeńskiego.
• W Brazylii: zgoda i pozycja działają dokładnie tak jak w Portugalii; różnice, które zauważysz, dotyczą słownictwa, nie gramatyki — portugalskie giro / gira („fajny, spoko”) to w Brazylii legal, ale oba nadal zgadzają się ze swoim rzeczownikiem.