W skrócie

Małe słowa na „the” i „a” (o, a, os, as oraz um, uma, uns, umas) muszą zgadzać się rodzajem i liczbą ze swoim rzeczownikiem, więc opierają się bezpośrednio na lekcji rodzaj i liczba rzeczownika. Zwrot, który nie ma odpowiednika w angielskim: gdy przyimki de, em, a i por spotykają przedimek, zlewają się w jedno słowo — de + o -> do, em + a -> na, a + a -> à. Te ściągnięcia nie są opcjonalnym skrótem; osobny zapis „de o” po prostu nie istnieje, więc ucz się zlanych form jako prawdziwych słów.

Zasada

Dwa przedimki

Przedimek określony (angielskie „the”) ma cztery formy; nieokreślony (angielskie „a / an”, w liczbie mnogiej „some”) też ma cztery. Wybierz ten, który pasuje do rodzaju i liczby rzeczownika:

• o livro, a casa, os livros, as casas — przedimek określony.
• um livro, uma casa, uns livros, umas casas — książka, dom, jakieś książki, jakieś domy.

Europejski portugalski używa przedimka określonego w kilku miejscach, gdzie angielski go pomija. Pojawia się przed całymi klasami i rzeczownikami abstrakcyjnymi (O café faz mal — „Kawa szkodzi”; Adoro a música — „Uwielbiam muzykę”), przed większością nazw krajów (a França, o Brasil, os Estados Unidos — ale samo Portugal, Angola, Moçambique), oraz, bardzo typowo, przed imionami w mowie potocznej (A Joana chegou — „Joana przyszła”). Zostaje też przed zaimkami dzierżawczymi (o meu carro — „mój samochód”), co w pełni poznasz w lekcji 4.

Przedimek nieokreślony jest pomijany przed nieopisanym zawodem lub narodowością po ser: Sou professor, Ela é portuguesa. Dodaj go z powrotem tylko wtedy, gdy jest słowo opisujące: Ela é uma médica excelente.

Ściągnięcia z przedimkiem określonym

To jest sedno lekcji. Cztery przyimki muszą się ściągać z o, a, os, as:

• de (z / od) -> do, da, dos, das
• em (w / na) -> no, na, nos, nas
• a (do / w) -> ao, à, aos, às
• por (przez / za) -> pelo, pela, pelos, pelas

Tak więc „książka mężczyzny” to o livro do homem, „w mieście” to na cidade, „do kina” to ao cinema, a „wzdłuż ulicy” to pela rua. Napisanie de o, em a, a o lub por a zawsze jest błędem.

Ściągnięcie à (a + a)

Gdy przyimek a spotyka żeński przedimek a, oba się zlewają, a zlanie zapisuje się akcentem gravis: a + a -> à, a + as -> às. Znak jest widocznym śladem tego, że dwa a stały się jednym; jest obowiązkowy, nie ozdobny:

• Vou à praia — „Idę na plażę” (a + a praia).
• Chegámos às oito — „Przyjechaliśmy o ósmej” (a + as horas).

Porównaj Vou a Lisboa — nazwy miast zwykle nie biorą przedimka, więc nie ma drugiego a do połknięcia i nie ma znaku. Męski odpowiednik to po prostu ao (Vou ao Porto).

Ściągnięcia z przedimkiem nieokreślonym

em też ściąga się, obowiązkowo, z um / uma:

• em -> num, numa, nuns, numas: Moro numa aldeia — „Mieszkam we wsi”.

de może się ściągać z um / uma (dum, duma), i w Portugalii akceptowane są zarówno de um, jak i dum. Przyimki a i por nie ściągają się z przedimkiem nieokreślonym: a um amigo, por uma razão.

Ściągnięcia z zaimkami wskazującymi

Te same trzy przyimki de, em i a zlewają się z zaimkami wskazującymi (este, esse, aquele; formy nijakie isto, isso, aquilo), które w pełni poznasz w lekcji 4:

• de: deste, desse, daquele; disto, disso, daquilo.
• em: neste, nesse, naquele; nisto, nisso, naquilo.
• a: ściąga się tylko seria aquele, biorąc akcent gravis: àquele, àquela, àquilo. Po a bliskie formy zostają rozdzielone: a este, a esse.

Formy i schematy

Przedimki określone i nieokreślone:

Przyimek + przedimek określony (wszystkie obowiązkowe):

Przyimek + przedimek nieokreślony i zaimki wskazujące:

Przykłady

Typowe błędy

• de o professor -> do professor — de, em, a i por zawsze zlewają się z przedimkiem; „de o”, „em a”, „a o” nigdy się nie pojawiają.
• Vou a a praia -> Vou à praia — dwa a zlewają się w à, a akcent gravis jest obowiązkowy.
• em uma casa -> numa casa — em zawsze ściąga się z um / uma (num, numa); rozdzielona forma brzmi ciężko w europejskim portugalskim.
• a aquele homem -> àquele homem — tylko seria aquele ściąga się po a, i nosi akcent gravis (àquele, àquela, àquilo).
• o livro de o meu pai -> o livro do meu pai — przedimek zostaje i nadal się ściąga, nawet przed zaimkiem dzierżawczym: de + o -> do.
• Falei co o Pedro -> Falei com o Pedro — com, para i sem NIE ściągają się z przedimkiem; nie stosuj reguły zbyt szeroko.
• Vou à Lisboa -> Vou a Lisboa — nazwy miast nie biorą przedimka, więc nie ma drugiego a i nie ma znaku; à pojawia się tylko wtedy, gdy naprawdę jest obecny żeński przedimek.

Wskazówki

• Wkuj cztery obowiązkowe rzędy jako jeden blok: de -> do/da/dos/das, em -> no/na/nos/nas, a -> ao/à/aos/às, por -> pelo/pela/pelos/pelas. Traktuj „de o” jako zapis, który nie istnieje.
• Słysz à jako trochę dłuższe, bardziej otwarte „a” niż zwykłe a; ta wydłużona samogłoska (przypomnij sobie zredukowane samogłoski z przewodnika po wymowie i czytaniu) to sygnał dla ucha, że przyimek połknął przedimek.
• Po de, em lub a zawsze ściągaj następujący po nich zaimek wskazujący: deste, nesse, àquele. Pamiętaj, że a zlewa się tylko z serią aquele.
• Tylko de, em, a i por się ściągają; com, para, sem, sobre i entre zostają osobno przed przedimkiem.
• Nazwa „crase” dla zlania a + a -> à to zwykła szkolna etykieta w Brazylii; Portugalia też zna ten termin, ale tam częściej słyszy się „a com acento grave” — zasada jest identyczna, różni się tylko potoczna nazwa.
• W Brazylii: num / numa są używane tak samo, ale de um jest preferowane nad dum, a pomijanie przedimka przed imionami (Falei com Joana, nie com a Joana) jest powszechne.