Te + bezokolicznik (+ om...te)
A2 Te + infinitief 30 / 48
W skrócie
Po wielu niderlandzkich czasownikach (proberen, beginnen, hoeven, vergeten, beloven, hopen…) następuje te + bezokolicznik, a ten bezokolicznik z te trafia na koniec zdania: Ik probeer te slapen. Dla celu („żeby, w celu”) użyj om … te + bezokolicznik: Ik ga naar de winkel om brood te kopen.
Zasada
1. Czasownik + te + bezokolicznik. Pierwszy czasownik (odmieniony) stoi na drugim miejscu; drugi czasownik występuje jako bezokolicznik z te na końcu zdania. Częste czasowniki wymagające te:
| Czasownik | Znaczenie | Przykład |
|---|---|---|
| proberen te | próbować | Ik probeer het te begrijpen. |
| beginnen te | zaczynać | Het begint te regenen. |
| hoeven te | (nie) musieć | Je hoeft niet te komen. |
| vergeten te | zapominać | Ik ben vergeten je te bellen. |
| beloven te | obiecywać | Hij belooft te komen. |
| hopen te | mieć nadzieję | Ik hoop je snel te zien. |
Uwaga: hoeven te to przeczenie od moeten („musieć”). Niemal zawsze występuje z niet / geen / maar / alleen: Je hoeft het niet te doen. (Nie musisz tego robić.)
2. Czasowniki rozdzielne rozdzielają się wokół te. Przy czasowniku rozdzielnym (opbellen, meenemen, aankomen…) te wsuwa się między przedrostek a czasownik: op te bellen, mee te nemen, aan te komen. Zapisywane jako trzy słowa.
- Ik probeer hem op te bellen. (opbellen -> op te bellen)
- Vergeet niet je paspoort mee te nemen. (meenemen -> mee te nemen)
3. om … te = „żeby, w celu” (cel). Żeby powiedzieć, dlaczego coś robisz, użyj om + (reszta zdania) + te + bezokolicznik na końcu:
- Ik ga naar de winkel om brood te kopen. (… żeby kupić chleb.)
- Hij belt om een afspraak te maken. (… żeby umówić się na spotkanie.)
4. te + przymiotnik + om te (za bardzo …, żeby …). te przed przymiotnikiem znaczy „za bardzo”; zdanie dopełniające używa om te:
- De koffie is te heet om te drinken. (za gorąca, żeby pić)
- Dit is te moeilijk om te begrijpen. (za trudne, żeby zrozumieć)
5. BEZ te po czasownikach modalnych (kunnen, moeten, willen, mogen, zullen) i po gaan, komen, laten, zien, horen, blijven. Te przyjmują bezokolicznik bez „te” -> zob. lekcję 31. Ik wil slapen. / Ik ga koken. (nigdy te).
Formy i schematy
Schemat zdania (czasownik + te + bezokolicznik)
| 1 | 2 (czasownik odmieniony) | środek | koniec |
|---|---|---|---|
| Ik | probeer | het | te begrijpen. |
| Je | hoeft | het niet | te doen. |
| Ik | probeer | hem | op te bellen. (rozdzielny) |
Schemat celu (om … te)
| zdanie główne | om | środek | te + bezokolicznik |
|---|---|---|---|
| Ik ga naar de winkel | om | brood | te kopen. |
| Ze leert Nederlands | om | in Amsterdam | te werken. |
Przeczenie: postaw niet bezpośrednio przed grupą z te: Ik probeer niet te lachen. / Je hoeft niet te komen.
Przykłady
| Nederlands | Polski |
|---|---|
| Ik probeer elke dag Nederlands te oefenen. | Codziennie próbuję ćwiczyć niderlandzki. |
| Het begint te regenen. | Zaczyna padać. |
| Je hoeft je geen zorgen te maken. | Nie musisz się martwić. |
| Sorry, ik ben vergeten te antwoorden. | Przepraszam, zapomniałem odpowiedzieć. |
| Hij belooft op tijd te zijn. | On obiecuje być na czas. |
| We hopen jullie snel weer te zien. | Mamy nadzieję znów cię wkrótce zobaczyć. |
| Vergeet niet het licht uit te doen voor je weggaat. | Nie zapomnij wyłączyć światła przed wyjściem. |
| Ik bel je om een afspraak te maken. | Dzwonię do ciebie, żeby umówić się na spotkanie. |
| De soep is te heet om te eten. | Zupa jest za gorąca, żeby ją jeść. |
Typowe błędy
- Ik probeer hem te opbellen. -> Ik probeer hem op te bellen. — czasownik rozdzielny rozdziela się wokół te (przedrostek + te + czasownik).
- Ik wil te slapen. / Ik ga te koken. -> Ik wil slapen. / Ik ga koken. — bez te po modalnych albo gaan/komen/laten/zien/horen/blijven.
- Ik probeer te slaap. -> Ik probeer te slapen. — użyj pełnego bezokolicznika, nie tematu.
- Ik ga naar de winkel te kopen brood. -> Ik ga naar de winkel om brood te kopen. — cel wymaga om, a bezokolicznik z te trafia na koniec.
- Het is te heet te drinken. -> Het is te heet om te drinken. — z te + przymiotnik („za bardzo …”) dalsza część zdania używa om te.
- Ik hoop je snel zien. -> Ik hoop je snel te zien. — nie pomijaj te przy proberen/hopen/beloven/vergeten/beginnen.
Wskazówki
- Sposób na zapamiętanie: te = angielskie „to”. Czasowniki, po których po angielsku stoi „to + czasownik” (try TO, hope TO, promise TO, forget TO), po niderlandzku biorą te: proberen/hopen/beloven/vergeten te.
- Bezokolicznik z te (i całe zdanie z om…te) zawsze lądują na samym końcu zdania.
- Czasownik rozdzielny? Wsuń te w szew: op | te | bellen, mee | te | nemen, aan | te | komen — trzy osobne słowa.
- hoeven to po prostu przeczenie od moeten: Je moet komen (musisz przyjść) <-> Je hoeft niet te komen (nie musisz przyjść).
- Jeśli w twoim zdaniu nie ma te, sprawdź czasownik: modalne oraz gaan/komen/laten/zien/horen/blijven przyjmują bezokolicznik bez „te” (lekcja 31).