Słowa pytające
A1 Vraagwoorden 11 / 48
W skrócie
Pytania szczegółowe (te, które wymagają konkretnej informacji, nie tylko tak/nie) zaczynają się od słowa pytającego, potem następuje czasownik odmieniony, a na końcu podmiot: Waar woon je? („Gdzie mieszkasz?”). Nie ma tu odpowiednika angielskiego „do”.
Zasada
Podstawowy schemat to słowo pytające + czasownik odmieniony + podmiot + reszta zdania:
| Vraagwoord | Tłumaczenie | Przykład | Tłumaczenie |
|---|---|---|---|
| wie | kto | Wie ben jij? | Kim jesteś? |
| wat | co | Wat doe je? | Co robisz? |
| waar | gdzie | Waar woon je? | Gdzie mieszkasz? |
| wanneer | kiedy | Wanneer kom je? | Kiedy przyjdziesz? |
| waarom | dlaczego | Waarom lach je? | Dlaczego się śmiejesz? |
| hoe | jak | Hoe heet je? | Jak się nazywasz? (dosł. jak jesteś nazywany) |
| hoeveel | ile | Hoeveel kost het? | Ile to kosztuje? |
| welk / welke | który | Welke kleur vind je mooi? | Jaki kolor lubisz? |
Najważniejsze punkty:
- Czasownik zawsze stoi na drugim miejscu (V2), tak jak w zdaniach oznajmujących; słowo pytające zajmuje pierwsze miejsce, więc podmiot przesuwa się za czasownik (inwersja). Porównaj zdanie oznajmujące Je woont hier -> pytanie Waar woon je?
- Brak wspomagającego „do”. Angielskie „Where do you live?” to po prostu Waar woon je?
- wie może być podmiotem (Wie komt? — Kto przychodzi?) albo dopełnieniem (Wie zie je? — Kogo widzisz?).
- welk / welke = „który (z określonego zbioru)”. Użyj welk przy rzeczowniku typu het w liczbie pojedynczej, welke przy rzeczowniku typu de w liczbie pojedynczej oraz przy wszystkich liczbach mnogich.
- wat voor (een) = „jaki, jakiego rodzaju”. een jest opcjonalne i pojawia się tylko przy policzalnym rzeczowniku w liczbie pojedynczej: Wat voor (een) auto heb je? / Wat voor boeken lees je? (bez een w liczbie mnogiej).
Formy i schematy
welk czy welke („który”):
| Typ rzeczownika | Forma | Przykład | Tłumaczenie |
|---|---|---|---|
| wyraz typu de, liczba pojedyncza | welke | welke stoel | który fotel |
| wyraz typu het, liczba pojedyncza | welk | welk huis | który dom |
| liczba mnoga (zawsze de) | welke | welke boeken | które książki |
Stałe połączenia z hoe / hoeveel:
| Schemat | Znaczenie | Przykład | Tłumaczenie |
|---|---|---|---|
| hoe laat | która godzina | Hoe laat is het? | Która jest godzina? |
| hoe lang | jak długo | Hoe lang blijf je? | Jak długo zostajesz? |
| hoe oud | ile lat | Hoe oud ben je? | Ile masz lat? |
| hoeveel + rzeczownik | ile | Hoeveel broers heb je? | Ilu masz braci? |
waar + przyimek (gdzie + z/do/skąd). We współczesnym niderlandzkim te formy często się rozdzielają, a przyimek trafia na koniec:
| Jedno słowo | Rozdzielone (częste w mowie) | Tłumaczenie |
|---|---|---|
| waarvandaan | Waar kom je vandaan? | Skąd jesteś? |
| waarheen | Waar ga je heen? | Dokąd idziesz? |
| waarmee | Waar schrijf je mee? | Czym piszesz? |
Te formy złożone działają jak wyrazy typu er; pełny system omawia Słowo er.
Przykłady
| Nederlands | Polski |
|---|---|
| Wie is die man? | Kim jest ten mężczyzna? |
| Wat eet je? | Co jesz? |
| Waar is het station? | Gdzie jest dworzec? |
| Wanneer begint de les? | Kiedy zaczyna się lekcja? |
| Waarom ben je boos? | Dlaczego jesteś zły? |
| Hoe gaat het met je? | Jak się masz? |
| Hoeveel kinderen hebben jullie? | Ile masz dzieci? |
| Welk boek lees je? | Którą książkę czytasz? |
| Wat voor muziek vind je leuk? | Jaką muzykę lubisz? |
| Hoe laat kom je thuis? | O której wracasz do domu? |
Typowe błędy
- Waarom je bent boos? -> Waarom ben je boos? — czasownik odmieniony musi stać na drugim miejscu, zaraz po słowie pytającym (V2).
- Gdzie mieszkasz -> Waar doe je wonen? -> Waar woon je? — niderlandzki nie ma „do”; wystarczy odmienić czasownik główny.
- Welke huis -> Welk huis — rzeczowniki typu het w liczbie pojedynczej biorą welk (bez końcówki); rzeczowniki typu de i liczby mnogie biorą welke.
- Wat boek lees je? -> Welk boek lees je? — użyj welk(e), by wybrać z określonego zbioru; wat voor (een) pyta o rodzaj/typ.
- Hoe laat ben je? (o wiek) -> Hoe oud ben je? — hoe laat = godzina; hoe oud = wiek.
- Hoe veel kost het? -> Hoeveel kost het? — hoeveel zapisuje się jednym słowem.
Wskazówki
- Po słowie pytającym pamiętaj o zasadzie „czasownik na drugim miejscu”: schemat jest identyczny jak w pytaniu ogólnym, tylko z dodanym na początku słowem pytającym (zob. Pytania ogólne (tak/nie)).
- welk(e) = wybór z ograniczonego, znanego zbioru; wat voor (een) = opis rodzaju lub cechy. Welke jas? (który z tych płaszczy) w porównaniu z Wat voor jas? (jaki rodzaj płaszcza).
- Wiele pytań typu „gdzie + przyimek” brzmi naturalniej po rozdzieleniu: Waar kom je vandaan? brzmi lepiej niż książkowe Waarvandaan kom je?
- Sposób na zapamiętanie: wyrazy na w (wie, wat, waar, wanneer, waarom, welke) obejmują kto/co/gdzie/kiedy/dlaczego/który; hoe i hoeveel obejmują jak/ile.