W skrócie

Użyj 에게 (forma pisana), 한테 (forma mówiona) lub 께 (forma grzecznościowa), żeby oznaczyć, komu coś się daje, wysyła, czego kogoś uczy lub do kogo się mówi. Dodaj -서 (에게서/한테서) albo (으)로부터, żeby oznaczyć osobę lub miejsce, od którego coś pochodzi. Nieożywiony odbiorca — szkoła, roślina, firma — przyjmuje zamiast tego zwykłe 에.

Zasada

Koreański dokleja informację „komu” i „od kogo” na końcu rzeczownika, bez spacji. To, której partykuły użyjesz, zależy od dwóch rzeczy: kto odbiera (rejestr i grzeczność) oraz czy odbiorca jest istotą żywą.

Krok 1 — Kto odbiera: 에게 / 한테 / 께

Te trzy partykuły wszystkie znaczą komuś (osobie) i doklejają się identycznie po samogłosce i po 받침 — nie ma tu pary alomorfów. Różnią się tylko rejestrem:

• 한테 — potoczny, mówiony koreański. To twój domyślny wybór. 친구한테 (chinguhante, koledze/koleżance).
• 에게 — odpowiednik pisany / neutralny. To samo znaczenie, bardziej formalnie. 친구에게 (chinguege).
• 께 — forma grzecznościowa, dla kogoś, kogo szanujesz. 선생님께 (seonsaengnimkke, nauczycielowi).

Krok 2 — Brama żywotności

Tylko żywy odbiorca (osoba lub zwierzę) przyjmuje 에게/한테/께. Rzecz, miejsce lub instytucja przyjmuje partykułę miejsca 에 z lekcji 9:

• 친구한테 전화해요. (Chinguhante jeonhwahaeyo.) — Dzwonię do koleżanki. (osoba)
• 학교에 전화해요. (Hakgyoe jeonhwahaeyo.) — Dzwonię do szkoły. (instytucja -> 에)
• 화분에 물을 줘요. (Hwabune mureul jwoyo.) — Podlewam roślinę. (roślina nie może niczego odebrać -> 에)

Krok 3 — 께 podróżuje w zestawie

Kiedy okazujesz szacunek odbiorcy partykułą 께, zmienia się też czasownik dawania: 주다 (juda, dawać) staje się pokornym 드리다 (deurida), które wywyższa osobę odbierającą. -(으)시- się tu nie dołącza: ten sufiks okazuje szacunek podmiotowi, a w tych zdaniach podmiotem jesteś ty. Pojawia się dopiero, gdy to szanowana osoba wykonuje czynność — a wtedy podmiot oznacza się przez 께서, nie przez 께 (lekcja 22).

• 선생님께 선물을 드려요. (Seonsaengnimkke seonmureul deuryeoyo.) — Daję nauczycielowi prezent.

Nigdy nie okazuj szacunku sobie: kiedy to ty jesteś odbiorcą, czasownik jest zwykłym 주다, nigdy 드리다.

Krok 4 — Skąd coś pochodzi: dodaj 서

Partykuły źródła to po prostu partykuły celownika z doklejonym -서: 에게 -> 에게서, 한테 -> 한테서. Grzecznościowe źródło to zwykłe 께 (nie przyjmuje 서). Dla bardziej formalnego źródła albo miejsca/instytucji użyj (으)로부터, które dobiera swoją postać dokładnie jak (으)로 (samogłoska/ㄹ -> 로부터, inny 받침 -> 으로부터).

• 친구한테서 편지를 받았어요. (Chinguhanteseo pyeonjireul badasseoyo.) — Dostałem list od koleżanki.
• 회사로부터 이메일을 받았어요. (Hoesarobuteo imeireul badasseoyo.) — Dostałem e-mail od firmy.

W potocznej mowie często pomija się 서 i pozwala, by 한테 obsługiwało oba kierunki, więc 친구한테 받았어요 też dobrze brzmi w znaczeniu dostałem to od koleżanki.

Krok 5 — Czasowniki, które dopuszczają te partykuły

Miejsce dla partykuły celownika/źródła otwierają czasowniki przekazywania i komunikacji: 주다 (dawać), 드리다 (dawać, pokornie), 보내다 (wysyłać), 전화하다 (dzwonić), 가르치다 (uczyć), 물어보다 (pytać), 말하다 (mówić). Warto uważać na 배우다 (uczyć się) i 받다 (otrzymywać), które biorą stronę źródła (od kogo).

Krok 6 — Dokładanie 만 / 도 / 는

Partykuły wyróżniające doklejają się po partykule celownika, nigdy przed nią: rzeczownik + 한테 + 만/도/는.

• 친구한테만 전화해요. (Chinguhanteman jeonhwahaeyo.) — Dzwonię tylko do koleżanki.
• 저한테도 보내요. (Jeohantedo bonaeyo.) — Wyślij to też do mnie.

Formy i schematy

Celownik — oznaczanie tego, kto odbiera (komu):

에게, 한테 i 께 nie zmieniają kształtu po samogłosce ani po 받침 — doklejają się bez zmian.

Źródło — oznaczanie tego, skąd coś pochodzi (od kogo/czego):

Żywotność: czy to może cię usłyszeć?

Czasowniki, które otwierają to miejsce:

Przykłady

Typowe błędy

• 회사한테 이메일을 보내요. (Hoesahante imeireul bonaeyo.) -> 회사에 이메일을 보내요. (Hoesae imeireul bonaeyo.) — Firma czy szkoła są nieożywione, więc przyjmują 에, nie 한테/에게. Tylko ludzie i zwierzęta przyjmują partykuły celownika.
• 할머니한테 선물을 줘요. (Halmeonihante seonmureul jwoyo.) -> 할머니께 선물을 드려요. (Halmeonikke seonmureul deuryeoyo.) — Kiedy okazujesz szacunek odbiorcy, partykuła zmienia się na 께, a 주다 zmienia się na pokorne 드리다. Te dwie rzeczy idą razem.
• 친구가 저한테 드려요. (Chinguga jeohante deuryeoyo.) -> 친구가 저한테 줘요. (Chinguga jeohante jwoyo.) — 드리다 wywyższa osobę odbierającą, więc użyte, gdy to ty jesteś odbiorcą, wywyższa ciebie samego. Kiedy jesteś odbiorcą, czasownik jest zwykłym 주다.
• 친구에서 편지를 받았어요. (Chingueseo pyeonjireul badasseoyo.) -> 친구한테서 편지를 받았어요. (Chinguhanteseo pyeonjireul badasseoyo.) — 에서 to źródło-miejsce (한국에서 왔어요). Źródło-osoba to 한테서 / 에게서 (albo 께).
• 친구만한테 전화해요. (Chingumanhante jeonhwahaeyo.) -> 친구한테만 전화해요. (Chinguhanteman jeonhwahaeyo.) — Partykuła celownika idzie pierwsza, a 만/도/는 dokłada się dopiero po niej: 한테 + 만, nigdy 만 + 한테.

Wskazówki

• 한테 w mowie, 에게 w piśmie. To ta sama partykuła w dwóch rejestrach — używaj 한테 w rozmowie i wiadomościach, 에게 w wypracowaniach i piśmie formalnym. Początkujący spokojnie mogą trzymać się 한테.
• Jeśli może cię usłyszeć, przyjmuje 한테. Koleżanka, nauczyciel, pies mogą coś odebrać, więc przyjmują 한테/에게/께. Szkoła, bank, doniczka nie mogą, więc zostaje im 에. To jedno pytanie rozstrzyga niemal każdy przypadek.
• Źródło = celownik + 서. 한테 -> 한테서, 에게 -> 에게서. Grzecznościowe 께 jest wyjątkiem: zostaje 께 zarówno dla komu, jak i dla od kogo, i nigdy nie dokłada 서.
• 께 to pakiet. Szanowany odbiorca -> 께 + 드리다 (nie 주다); 말하다 i 물어보다 zamieniają się tak samo (말씀드리다, 여쭤보다 — lekcja 45), podczas gdy 보내다, 전화하다 i 가르치다 zostają zwykłe. Nie dodawaj -(으)시- do 드려요: -(으)시- okazuje szacunek podmiotowi, a podmiotem tutaj jesteś ty. Pełne zestawienie 주다/드리다 wraca w lekcji 33.